Sangar Hamad Azeez
28 کانوونی دووەم 2016•نوێکردنەوە: 29 کانوونی دووەم 2016
لە میانی گوتارێكیدا لە پلاتفۆڕمی دەستووری توركیا كە لەژێر ناوی "هەموومان بەیەكەوە بۆ دەستوورێكی نوێ" كە لە بینای كۆنگرێس لە ئەنقەرە سازكرا بوو سەركۆماری توركیا رەجەب تەیب ئەردۆغان گوتی: "تا ئێستا ٣٠٠ رێكخراوی كۆمەڵگەی مەدەنی پشتگیریان راگەیاندووە و بەدەم بانگەوازی 'هەموومان پێكەوە بۆ دەستورێكی نوێ'وە هاتوون. ئەم ژمارەیە زۆر زیاتر دەبێت. ئەمەش بانگەوازێك بووە بۆ یەكڕیزی میللەت لە تەواوی وڵاتدا. چونكە ئەم پرسە تایبەت نییە بە دەزگایەك یان كەسێك، پرسی میللەتەكەمان خۆیەتی".
لەبارەی دانانی دەستورێكی نوێ سەركۆماری توركیا رایگەیاند "ئەوە بابەتێكی نیشتیمانییە، لە پشت هەر بابەتێكی نیشتمانی، هەر بابەتێكی ناوخۆ من وەك سەركۆمار هەم. بە روونی ئەمەتان پێدەڵێم. هەموو ئەو یاسایانەی تاوەكو ئەمڕۆ هەن، هێنراون. توانیمان یاسای هاوردەكراو بەڕێوە ببەین. یاسا هاوردەكان بەسەر ئێمەدا زاڵ ببوون. ئێستا پێویستە بگەڕێنەوە بۆ یاسای نیشتیمانی و ناوخۆیی".
رەجەب تەیب ئەردۆغان تیشكی خستە سەرئەوەی كە چیتر ئەوەی كە پێویستە بكرێت، لەجیاتی گوێ داخستن بە رووی بانگەوازەكاندا بۆ دەستووری نوێ، ئاشكراكردنی داواكارییەكانە بەشێوەیەكی راستگۆیانە و گوتی: "دەستوور، چەند لەلایەن پێكهاتەگەلێكەوە كە زۆرترین نوێنەرایەتییان لەئەستۆیە، بنووسرێتەوە، ئەوەندە جێبەجێكردنی راستەقینە و توندوتۆڵ دەبێت''.
ئەردۆغان گوتی: "داوا لە گەلەكەم دەكەم، دەمەوێت هەڵەكان چاك بكەمەوە، سیستەمی سەرۆكایەتی بابەتێكی تاكە كەسی نییە كە تایبەت بێت بە تەیب ئەردۆغان، با بەم شێوەیە لە بابەتەكە بگەین. ئێستا كە سەركۆماری توركیام، كاتێك كە سەرۆكوەزیران بووم، كاتێك كە پارێزگاری ئیستانبوڵیش بووم هەر هەمان قسەم كردووە. ئەوە شتێك نییە كە تازە دروست كرابێت. ئێمە وانەكانمان بە باشی دەخوێنین. هۆكاری هێنانە نێو رۆژەڤی ئەو بابەتە بۆ ئەوە دەگڕێتەوە كە لەو بڕوایەدام كە بەم شێوەیە دەتوانین ببینە خاوەن سیستەمێكی خۆماڵی و سیستەمێكی بێ هەڵە".
سەركۆماری توركیا تیشكی خستە سەر ئەوەی كە سوودێكی دیكەی گرنگی سیستمی سەرۆكایەتی، دەست پێكردنی هەڵبژاردنی راستەوخۆی سەركۆمار بوو لەلایەن گەلەوە كە لە 16 ئابی 2014 دا بەڕێوەچوو و گوتی: "ئەو كارە هەنگاوی بۆ نرا و بەڕێوەدەچێت. با خۆمان فریونەدەین، لە وڵاتەكەماندا هیچ سەركۆمارێك كە بەو سیستمە هەڵدەبژێردرێت تەنیا سمبولی نابێت، ئەو سەركۆمارانەشی لەلایەن پەرلەمانەوە هەڵدەبژێردرێن لە دەرەوەی رۆژەڤی سیاسین و ناگونجێت بڵێین دەسەڵاتەكانیان بێ لایەنانە بەكاردەهێنن".
لەبارەی گفتوگۆگانی سیستەمی سەرۆكایەتیەوە ئەردۆغان رایگەیاند "وەڵامی داوایەكەم بۆ میللەت بەجێدەهێڵم، هەروەها پێویستە پەرلەمان لەم خاڵەدا بڕیار بدات. بەڵام پێویستە دوای بڕیارەكەی پەرلەمان میللەتیش بڕیاری لەسەر بدات. نەك بڕیاری كۆتایی لای میللەت بێت بەڵكو بڕیاری سەرەكی دەبێت لای میللەت بێت".
سەركۆماری توركیا گوتی: "سیستەمی ئێستامان، دۆخێكی نائاساییە. زۆر ئەستەمە بتوانرێت لە رێگەی سەركۆماری هەڵبژێردراو و سەرۆكوەزیرانی هەڵبژێردراوەوە، سیستەمەكە بەڕێوەبچێت. راستە ئێستا ئەمڕۆ سەركۆمار و سەرۆكوەزیران هەردووكمان بەهۆی ئەوەی ساڵانێكی زۆر پێكەوە كارمان كردووە و بەیەكەوە دەگونجێین. بەڵام منیش لەگەڵ سەركۆمارێكدا كارم كردووە كە هەمان نەریتی سیاسیمان وەك یەك نەبوو".
ئەردۆغان گوتی: ''چۆن ژیانمان لەوانە تاڵ كردووە كە لەژێر ناوی 'جەماعەت'دا دەیانویست پێكهاتەیەكی هاوتەریب لەنێو دەوڵەتدا درووست بكەن، بەو شێوەیەش ئەوانەی دەیانەوێت لەژێر ناوی 'ئۆتۆنۆمی' و 'خۆبەڕێوەبەری'دا دەوڵەت لەنێو دەوڵەتدا درووست بكەن، دنیایان بەسەردا دەڕووخێنین، پێویستە ئەمە بەو شێوەیە بزانرێت''.
