Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand ile görüşmesinin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında konuştu.
Fidan, Venezuela'da meydana gelen depremlerde hayatını kaybedenler için taziye dileklerinde bulunarak, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın bu konuda her türlü yardımın yapılması için gerekli talimatı verdiğini ve ilgili kurumların gerekli hazırlıklarını yapıp Venezuela'ya hareket ettiğini söyledi.
Kanadalı mevkidaşının martta Türkiye'yi ziyaret ettiğini hatırlatan Fidan, verimli bir görüşme yaptıklarını aktardı.
Fidan, iki ülke arasında dinamik ilişkilerin olduğunu belirterek, "Türkiye'yle Kanada arasında gerçekleştirilemeyen uzun yıllardır çok büyük potansiyel işbirliği alanları var. İki büyük ülke, NATO üyesi olmasına rağmen belli alanlardaki potansiyellerini çok fazla ileri taşıyamamışlardı." diye konuştu.
İki büyük ülkenin bir araya gelerek kendi potansiyellerini işbirliğiyle daha da ileri taşımayı ele aldığına işaret eden Fidan, "Anand bunu çok iyi ifade etti, dört bacak üzerinde götürdüğümüz daha yapısal hale sokmaya başladığımız bir ilişki kümesine dönmeye başladı." dedi.
Carney'i iki hafta sonra Anand ve Kanada Savunma Bakanı David McGuinty ile Ankara'da düzenlenecek NATO zirvesinde ağırlayacaklarını belirten Fidan, Carney'nin ilerleyen dönemde Türkiye'yi ziyaret etmesinin söz konusu olduğunu dile getirdi.
Fidan, küresel gelişmelere bakıldığında Türkiye ve Kanada gibi ülkelerin çok daha yakın bir işbirliği sergilemeleri gerektiğini, bu anlayışla Türkiye-Kanada ilişkilerini stratejik bir seviyeye taşıma kararını aldıklarını ve bu çalışmaları yürüttüklerini söyledi.
"Söz konusu hedef doğrultusunda Türkiye-Kanada Serbest Ticaret Anlaşması'na yönelik ön görüşmeler de ilgili birimlerimiz arasında başlatılmış durumda. En kısa sürede bunu daha da ileri taşımayı düşünüyoruz." diyen Fidan, iki ülke arasında serbest ticaret anlaşmasının hayata geçmesi halinde ikili ticaret hacminin daha da artacağını değerlendirdiklerini belirtti.
Fidan, Kanada ile enerji alanındaki işbirliği imkanlarını da stratejik bir perspektifle değerlendirdiklerini, Anand ile Toronto kentinde bulunan Darlington Nükleer Tesisi'ni ziyaret ettiklerini aktardı.
Ziyarette, Kanada'nın nükleer enerji üretimindeki yetenek ve kabiliyetlerini bir kez daha gördüklerini belirten Fidan, Türkiye'nin nükleer enerji arayışında olan bir ülke olduğunu ve nükleer enerji santrallerinin yapımı konusunda uluslararası ortaklarla çok yoğun temaslarının olduğunu kaydetti.
Fidan, enerji santraline giderek Türkiye'nin, Kanada'nın teknolojisinden nasıl istifade edebileceğine ilişkin görüşmeler yaptıklarını ve ciddi bir potansiyelin olduğunu dile getirdi.
"Burada Türkiye-Kanada işbirliğinin çok olumlu sonuçlar üreteceğine inanıyorum. Klasik nükleer reaktörlerin dışında küçük modüler reaktörlerin de biliyorsunuz son 10 yıldır hayata geçirilmesi konusunda uluslararası camiada büyük bir çaba var." ifadelerini kullanan Fidan, Kanada'nın bu konuda somut adım atmasının Türkiye olarak kendilerini etkilediğini söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da bu konuda diğer ülkelerle işbirliği yapma konusunda büyük hassasiyet gösterdiğinin altını çizen Fidan, "Kanada'da somut bir adım atılması bizim olayı yerinde görmemiz açısından önemliydi. Darlington'da hem klasik nükleer elektrik santralinin olması hem de yeni inşaatı başlayan SMR'in (Darlington Küçük Modüler Reaktörü) bulunması dolayısıyla bizim ziyaretimizi daha pratik hale getirdi." ifadelerini kullandı.
Fidan, diğer taraftan kritik mineraller ve sıvılaştırılmış doğal gaz alanlarında da büyük bir potansiyelin bulunduğuna dikkati çekerek, "Savunma sanayi alanındaki işbirliğimizi daha da geliştirmeyi ve derinleştirmeyi hedefliyoruz." dedi.
Türkiye ve Kanada yararına olacak çok sayıda proje üzerinde çalıştıklarını dile getiren Fidan, bu projeleri hayata geçirmek için gerekli siyasi iradeye ve kararlılığa sahip olduklarını vurguladı.
Fidan, başlıca küresel ve bölgesel meselelere giderek daha benzer bir bakış açısıyla yaklaşmalarının Türkiye ile Kanada'yı birbirine daha da yakınlaştırdığını belirterek, uluslararası meselelerin diplomasi ve diyalog yoluyla çözümü için çaba sarf ettiklerini söyledi.
Bakan Fidan, "Amerika ile İran arasında ateşkesi temin eden mutabakat zaptının imzalanmasından büyük bir memnuniyet duyduk. Bu ateşkesin Lübnan'ı kapsayacak şekilde genişletilmiş olmasını da olumlu bir gelişme olarak değerlendiriyoruz. Tarafların yapıcı yaklaşımlarını sürdürerek kalan meseleler üzerinde de bir an evvel uzlaşmalarını ümit ediyoruz." ifadelerini kullandı.
Gelinen aşama itibarıyla Hürmüz Boğazı'ndan kesintisiz ve serbest geçişin kalıcı olarak test edilmesinin elzem olduğunu vurgulayan Fidan, "Türkiye olarak Amerika ile İran arasında devam eden müzakere sürecine etkin katkı vermeyi sürdüreceğiz. Bu süreçte İsrail'in görüşmeleri sabote etmesine izin verilmemelidir. Dünya kamuoyu bu konuda son derece dikkatli olmalı. Tarafların bu konuda dikkatli ve sağduyulu davranması gerekmekte." değerlendirmesini yaptı.
Fidan, Gazze'de halen son derece hassas ve kırılgan bir dönemden geçtiklerine işaret ederek, "Dikkatimizi oradan (Gazze'den) ayırmıyoruz. Uluslararası toplumun tüm çabalarına rağmen İsrail yükümlülüklerini yerine getirmemektedir. (İsrail Başbakanı Binyamin) Netanyahu hükümetinin insani yardımların Gazze'ye girişini engellemesi, durumun vahametini daha da, bildiğiniz gibi, arttırmaktadır. Bunu anbean takip etmekteyiz." diye konuştu.
İsrail'in ateşkes hükümlerinin hilafına askeri mevcudiyetini ısrarla genişlettiğini ve sivil halkın yaşam alanını daha da daralttığını kaydeden Fidan, "Doğu Kudüs dahil Batı Şeria'da giderek artan yerleşimci terörün kalıcı barış zeminini ciddi şekilde sarstığını" dile getirdi.
Bakan Fidan, Kanadalı mevkidaşıyla yaptığı görüşmelerde Filistin meselesinin iki devletli çözüm temelinde adil ve kalıcı şekilde neticelendirilmesi yönündeki tutumlarını yinelediklerini belirterek, bu konuda uluslararası toplumun sorumluluk sahibi üyeleriyle işbirliği yapmaya devam edeceklerini söyledi.
Küresel güvenlik ve istikrarı tehdit eden diğer bir konunun da Rusya-Ukrayna Savaşı olduğunu vurgulayan Fidan, Kanadalı mevkidaşı Anand ile bu konuyu da ele aldıklarını dile getirdi.
Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın mümkün olan en kısa sürede, diyalog yoluyla ve uluslararası hukuk temelinde sona ermesini istediklerini belirterek, gelinen noktada diplomatik süreçte bir durgunluk yaşandığını, çatışmaların hız kazandığını ve tarafların askeri kazanım arayışına odaklandığını gördüklerini ifade etti.
Diplomatik sürecin bir an önce canlandırılması gerektiğini vurgulayan Fidan, "Bu bağlamda Rusya ve Ukrayna heyetlerini yeniden ülkemizde müzakere masasında bir araya getirmeye hazır olduğumuzu da taraflara ilettiğim gibi buradan dünya kamuoyuna da iletmek istiyorum." dedi.
Fidan, bugünkü görüşmelerin Türkiye ile Kanada arasındaki ilişkilerin müşterek sorumluluklar ve çıkarlar temelinde derinleşmekte olduğunu gösterdiğini belirterek, iki ülke liderlerinin liderliğinde işbirliğini güçlendirmeye devam edeceklerini aktardı.
Ankara'da yapılacak NATO zirvesine ilişkin soru üzerine Fidan, zirve hazırlıklarının yoğun şekilde devam ettiğini belirterek, "Gerçekten bu zirve, tarihi bir zirve olacak. Çünkü uluslararası jeopolitik şartlar öyle bir noktaya geldi ki NATO üyesi ülkelerin alacağı kararlar bu dönemde daha da belirleyici olacak. Sadece İttifakın geleceği için değil aynı zamanda kendi coğrafyamızın geleceği açısından da önemli." ifadelerini kullandı.
Fidan, bu noktada İttifak içerisinde son birkaç yıldır devam eden önemli konuların olduğunu, bunların başında savunma harcamalarının artırılmasının geldiğini aktararak, "Bu, tartışılan bir konu olmaktan çıkmış durumda. Biz, bu yeni yapacağımız zirvede de bunun altını çizeceğiz." değerlendirmesini yaptı.
Bakan Fidan, bütün ülkelerin bunu siyasi olarak kabul ettiğini artık bundan sonra pratikte hangi adımların atıldığını, kabul edilen artışa ilişkin ne türden harcamaların yapıldığına ilişkin muhasebenin yapılacağını dile getirdi.
Özellikle Rusya-Ukrayna Savaşı ve diğer savaşlarla birlikte NATO ülkelerinin savunma sanayisinde nerede olduklarını sorgulama noktasında siyasi ve stratejik düzeyde farkındalık geliştiğini kaydeden Fidan, "Bu noktada savunma sanayi, NATO planlamalarında, NATO toplantılarında artık detay bir konu olmaktan çıkıp en üst düzeyde stratejik anlam ifade eden bir konu." dedi.
Fidan, "Dolayısıyla önümüzdeki ay Ankara'da yapılacak olan zirvede de savunma sanayiyle ilgili özel bir gündem olacak, özel etkinlikler olacak. Savunma Sanayi Başkanlığımız ve ilgili kurumlarımız, bu konuyla ilgili yoğun bir çalışma içerisinde." ifadelerini kullandı.
Liderler arasında yapılacak üst düzey stratejik ve siyasi görüşmelerin önemine dikkati çeken Fidan, NATO'nun geleceğine ilişkin farklı perspektiflerin nasıl uyumlaştırılacağı, transatlantik farklılıkların nasıl uzlaştırılacağı, tehdit algılamaları ve İttifakın hazırlık düzeyi gibi konuların zirvede ele alınacağını söyledi.
Fidan, bu tartışmaların yapıcı bir ortam içerisinde geçeceğinin altını çizerek, burada Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın kilit rol oynayacağına olan inançlarının tam olduğunu vurguladı.
Darlington Nükleer Tesisi'ni ziyaretine ilişkin soru üzerine Fidan, Türkiye'nin nükleer enerjiye her fırsatta ve her halükarda ihtiyacının olduğunu belirterek, Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğinde Enerji Bakanlığının "muhteşem başarılar ortaya koyduğunu" vurguladı.
Fidan, Türkiye'de alternatif yeşil enerji kullanımının büyük oranda ilerletildiğini ancak buna rağmen sanayide artan enerji ihtiyacını istenilen hızda ve fiyatta karşılamadığını belirterek, "Yıllar önce başlatılan nükleer enerji stratejisinde kaydettiğimiz ciddi mesafeler var. Şimdi ikinci santralin, üçüncü santralin yapılması için de arayışlar, çalışmalar devam ediyor. Bizim, Kanada'yla bu yönde geliştirdiğimiz anlayış birliği fevkalade önemli." ifadelerini kullandı.
Dün, Darlington'a yaptığı ziyaret esnasında Kanada'nın özgün teknolojisini görme imkanı bulduklarını aktaran Fidan, "Orada bizi etkileyen noktalardan biri de şu; bir ağır su reaktörü, zenginleştirilmiş uranyum olmadan çalışıyor. Dizaynı ve konsepti 50'li yıllarda, 60'lı yıllarda yapılmış ama çok uzun yıllardır problemsiz şekilde güvenlik tedbirleri en üst düzeyde çalışan bir teknoloji." değerlendirmesini yaptı.
Fidan, bu teknolojinin Kanada'nın özgün teknolojisi olması açısından önemli olduğunun altını çizdi.
Öte yandan bu teknolojinin, Kanada dışında Romanya, Çin ve Arjantin'de de yaygın şekilde kullanılıyor olmasının kendilerinin dikkatini çektiğini söyleyen Fidan, bu konuda gösterdiği anlayış ve işbirliği için de mevkidaşına teşekkür etti.
Fidan, Enerji Bakanlığının da bu konuyu gerçekten büyük bir ilgiyle yakından takip ettiğini ve görüşmeler yaptığını, dün de kendisinin bizzat ilgili şirket yöneticileriyle bir araya geldiğini ve teknik konularda izahatlarını dinlediğini aktardı.
Bakan Fidan, bu konuda ciddi bir profesyonel işbirliği zemininin bulunduğuna işaret etti.
Mevkidaşı Anand ile yaptığı görüşmelerde, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından Kanada'nın, bu ülkede eğitim gören, ticari faaliyet yürüten veya aile bağı bulunan Türk vatandaşlarına yönelik başlattığı oturum ve çalışma izni uygulamasının uzatılması konusunun gündeme gelip gelmediğinin sorulması üzerine Fidan, Türkiye ile Kanada arasında vize, çalışma izinleri ve göç süreçlerine ilişkin konuların kapsamlı şekilde ele alındığını belirtti.
Basın toplantısının ardından mevkidaşıyla bir görüşme daha gerçekleştireceklerini bildiren Fidan, "Basın toplantısından sonra bir oturumumuz daha var. Orada da daha detaylı ele alma imkanımız olacak." dedi.
Venezuela'da yaşanan depremlerin çok sayıda can kaybına ve büyük yıkıma neden olduğunu belirten Anand da Kanada'nın gıda, su, ulusal hizmetler ve acil yardım hususlarında kullanılması için 5 milyon dolarlık insani yardım desteği açıkladığını hatırlattı.
Anand, Kanada hükümetinin Venezuela'daki vatandaşlarını desteklemek için temaslarını sürdürdüklerini kaydederek, bu kapsamda Kanada'nın Bogota'daki büyükelçiliği aracılığıyla da çalışmalarına devam ettiklerini ifade etti.
Bu yıl Türkiye ile Kanada arasındaki diplomatik ilişkilerin tesis edilmesinin 83. yıl dönümü olduğuna işaret eden Anand, iki ülke arasındaki ilişkilerin siyasi, güvenlik ve ticaret başta olmak üzere birçok farklı alanda paylaşılan ortak düşünce ve güvenle devam ettiğini söyledi.
Anand, 17 Mart'ta Türkiye'ye yaptığı ziyarette, iki ülke arasındaki ortaklığı geliştirmek açısından farklı noktaları değerlendirme fırsatı yakaladıklarını dile getirdi.
Türkiye'de karşılaştığı misafirperverliğin iki ülke arasında giderek artan ve gelişen ilişkinin sembolü niteliğinde olduğuna işaret eden Anand, şunları kaydetti:
“Beni en çok etkileyen noktalardan bir tanesi de ortak bir anlayışa sahip olmamızdı. Güvenlik ve ekonomik refahın birlikte hareket ettiğini gördük. Müttefikler birlikte çalıştığında ekonomilerimiz çok daha güçlü oluyor. İnsanlarımız daha güvenli bir ortamda yaşıyor ve toplumlarımız daha dirençli hale geliyor.”
İki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin geliştiğine dikkati çeken Anand, "Kanada-Türkiye Serbest Ticaret Antlaşması'na doğru çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Teknik görüşmeler devam ediyor ve Sayın Bakan Fidan'ın ve ekibinin de bu konudaki angajmanına teşekkür etmek istiyorum." dedi.
Anand, ikili ticaretin 2025'te 4,3 milyar dolara ulaştığını ve bunun yukarı yönlü ilerlemeye devam ettiğini kaydetti.
Türk Hava Yollarının (THY) bu yaz Toronto ve Montreal'e ilave bir uçuş ekleyeceğini hatırlatan Anand, "Kritik mineraller açısından Türk firmaları ve Kanadalı tedarikçiler arasında iyi bir ilişki var. Burada enerji işbirliğini de güçlendirmeye devam edeceğiz. Bu çerçevede enerji ortaklığımızı iyileştirmeye ve geliştirmeye devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.
Anand, iki ülkenin nükleer alanda birlikte çalışması için kayda değer fırsatlar bulunduğu kanaatinde olduğunu belirterek, savunma ve güvenlik alanındaki işbirliğinin de gelişmeye devam edeceğini vurguladı.
Türkiye'nin son derece önemli bir NATO müttefiki olduğuna dikkati çeken Anand, Türkiye'nin Rusya ve Ukrayna arasındaki esir değişimiyle ilgili müzakerelerde oynadığı rolün öneminin altını çizdi.
Anand, "Türkiye ve Kanada arasındaki dostluk doğru yönde ilerliyor. Bugünün ikili ziyareti ve toplantısı bizim ortak taahhütlerimizi ortaya koyuyor. Bu da halklarımız ve ittifakımızın faydasına sağladığımız momentumu geliştiriyor." değerlendirmesinde bulundu.
Ankara'da düzenlenecek NATO zirvesinin son derece iyi bir biçimde organize edileceğinden emin olduğunu belirten Anand, zirveye Kanada Başbakanı Mark Carney ve Kanada Savunma Bakanı David McGuinty ile katılacaklarını söyledi.
Dışişleri bakanı olarak NATO zirvelerine daha önce katıldığını hatırlatarak, Ankara'daki zirveye de katılacağını kaydeden Anand, şöyle devam etti:
“Bu zirve gerçekten beklentinin son derece yüksek olduğu zirve olacak çünkü savunma sanayine odaklanılacak ve özellikle de NATO müttefiklerinin nasıl bir arada ve sektörel anlamda birlikte çalışması gerektiğini de ortaya koyacak. Tedarik zincirlerinin entegre olması ve birlikte çalışabilme ve aynı zamanda tabii ki bunun getirebileceği ekonomik faydalar da görüşülecek. Bu anlamda Kanada gerçekten Ankara'daki zirveye katılmayı çok istiyor.”
NATO zirvesinin ortak savunma ve güvenlik için son derece önemli olduğuna dikkati çeken Anand, zirvede, NATO müttefiklerinin savunma ve güvenlik alanında işbirliğinin ve çalışmalarının da ortaya koyulacağını aktardı.
Anand, mart ayında Türkiye'ye yaptığı ziyarete değinerek, ülkesinin enerji konusunda bir süper güç olduğunu ve kendileriyle ortaklık yapmak isteyen ülkelerle diyalog kurması için fırsat sunduklarını dile getirdi.
Enerji alanında Türkiye ile işbirliği yapmayı çok istediklerini vurgulayan Anand, bu alanda yapılan müzakerelerin devam ettiğini aktardı.
Anand, ülkesinin İran ve Venezuela'da büyükelçilik açma konusuna ilişkin, "İran'da ya da Venezuela'da bir büyükelçilik açma gibi bir planımız halihazırda yok." dedi.
Venezuela'daki depremlerin ardından insani yardım çalışmaları yaptıklarını söyleyen Anand, ülkesinin 5 milyon dolar yardımda bulunduğunu ve daha fazla yardımda bulunmak istediklerini dile getirdi.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
PODCAST
