23 آگوست 2021•بهروزرسانی: 24 آگوست 2021
استانبول/ خلیل سلحشور/ خبرگزاری آناتولی
طالبان تنها در 22 روز افغانستان را تصرف و اشرف غنی، رئيس جمهور این کشور کابل را ترک کرد. 15 اوت جاری شاهد قدم زدن جنگجویان مسلح طالبان در اطراف کاخ ریاستجمهوری افغانستان بودیم. پس از اشغال افغانستان توسط طالبان، کشورهای قدرتمند جهان در مسیر به رسمیت شناختن آن پیش میروند.
چشمانداز سیاسی در افغانستان از زمان ظهور دوباره طالبان در این کشور به سرعت تغییر کرده و نگرانیهای زیادی را در مورد سرنوشت افغانستان و مردم آن برانگیخته است. در میان این همه هرج و مرج، چین که در حال رقابت جهانی با آمریکاست از آمدن طالبان به قدرت استقبال کرد.
با این حال آیا چین اولین کشور از پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد است که "امارت اسلامی افغانستان" را به رسمیت خواهد شناخت؟ بیانیه روز دوشنبه پکن در مورد روابط با افغانستان پس از تصرف کامل آن از سوی طالبان بر این احتمال اشاره کرد. سیگنالهای مشابهی از روسیه نیز دریافت شده است، بنابراین اکنون تأثیر آن را میتوان در قالب امنیت منطقهای و رقابت بین قدرتهای بزرگ نیز مشاهده کرد. در عین حال، کارکنان و سفرای اکثر کشورهای خارجی به ویژه کشورهای اروپایی در کابل بلافاصله به کشورهایشان باز گشتند و کارمندان خود را به طور کامل از افغانستان تخلیه کردند.
به نظر میرسد چین در حال گفتوگو با طالبان است. هوآ چونینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین گفته است «طالبان بارها ابراز امیدواری کردهاند که روابط خوبی با پکن برقرار کنند. در عین حال آنها مشتاقانه منتظر مشارکت چین در بازسازی و توسعه افغانستان هستند. چین به حق مردم افغانستان در تعیین سرنوشت خود احترام میگذارد و آماده است تا به توسعه روابط دوستانه و همکاری با افغانستان ادامه دهد».
این بیانیه چین در حالی اعلام شد که شورای امنیت سازمان ملل متحد 16 اوت جلسه اضطراری خود را برای بحث در مورد وضعیت افغانستان تشکیل داد، جایی که غلام محمد اسحاقزی، نماینده افغانستان در سازمان ملل طی سخنانی در این نشست اضطراری ضمن آنکه از طالبان خواست به قوانین بشردوستانه احترام بگذارد از جامعه جهانی نیز خواست "امارت اسلامی افغانستان" را به رسمیت نشناسند.
چین در شورای امنیت سازمان ملل متحد رویکرد محتاطانهتری را اتخاذ کرد، اما به نظر میرسد که پکن مایل است در ازای امتیازات اقتصادی و دسترسی به ثروت معدنی قابل توجه افغانستان، با طالبان همکاری و مشارکت کند.
ضمیر کابلوف، فرستاده ویژه روسیه در امور افغانستان اخیرا به رسانهها گفت که کشورش «از قبل با طالبان در حال گفتوگو بوده است. آنها در کابل به رایزنی میپردازند و تماسها هنوز برقرار و سفارت ما در حال بررسی تمام مسائل است».
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه شرطی را برای به رسمیت شناختن طالبان مطرح کرده و گفته است که "این امر بستگی به اقدامات و رفتار طالبان بر اساس وعدههای آنها دارد".
این درحالی است که چین و روسیه رژیم قبلی طالبان را به رسمیت نمیشناختند. اما مسکو و پکن که در مراحل قبلی بازی بزرگ جایی نداشتند، آماده میشوند تا نقش تعیین کنندهای در این کشور ایفا کنند. چین افغانستان را ابزار مهمی برای تکمیل پروژه "یک کمربند، یک جاده" میداند. گفته میشود خروج آمریکا و متحدانش در ناتو از افغانستان راه را برای چین باز میکند تا به عنوان بازیگر اصلی این بازی بزرگ ظاهر شود.
پاکستان نیز علیرغم روابط تنگاتنگش با طالبان، تاکنون سکوت اختیار کرده، اما عمران خان، نخستوزیر این کشور هفته گذشته گفت: افغانستان قید و بند بردگی را شکسته است.
ایران پس از تسلط طالبان بر کابل بیانیه محتاطانهای منتشر کرد. ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور این کشور اظهار داشت: شکست نظامی آمریکا در افغانستان باید به فرصتی برای بازگرداندن زندگی، امنیت و صلح پایدار به این کشور تبدیل شود.
عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز هنوز موضع رسمی خود را علنی نکردهاند.
بوریس جانسون، نخستوزیر انگلستان نیز روز جمعه گفت: میخواهم به مردم اطمینان دهم که تلاشهای سیاسی و دیپلماتیک ما برای یافتن راه حلی برای افغانستان و همکاری با طالبان، البته در صورت لزوم، ادامه خواهد یافت.
با این حال هفته گذشته پس از اینکه طالبان کابل را تصرف و اشرف غنی، رئیس جمهور سابق مجبور به فرار شد، فضای هرج و مرج در کل کشور حاکم شده و هزاران تن از شهروندان افغان در تلاش هستند تا از طریق فرودگاه کابل از کشورشان فرار کنند. در حال حاضر حامد کرزی، رئيس جمهور اسبق و عبدالله عبدالله، رئيس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان با اکثر اعضای رهبری طالبان در کابل ملاقات کردند و در مورد تشکیل یک دولت فراگیر بحث کردند. مذاکرات بین طالبان و رهبران افغانستان در مورد تشکیل دولت در جریان است.
