تهران/ یادداشت / خبرگزاری آناتولی
بسیاری از تحلیلگران ترس تاریخی از ایران و ترکیه را از علل و دلایل نزدیکی کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس به اسرائیل میدانند. واقعیت این است که هنوز ابعاد این مسئله چندوجهی و نیات پیدا و پنهان این توافق برای صاحبنظران کاملا آشکار نشده و سوالهای بسیاری در این باره بی پاسخ مانده است.
به نظر میرسد ترس کشورهای عرب منطقه از ایران و رقابتشان با ترکیه بهانهای برای فتنه انگیزی و ترسیم آیندهای پرتنش برای منطقه است. رابطهای که نه تنها مناقشه برانگیز است بلکه خود برانگیزاننده مناقشات بسیاری در آینده نزدیک خواهد بود و یکی از اهداف آن میتواند وارد کردن ایران و ترکیه به بازی جدید طراحی شده توسط کاخ سفید باشد.
برخی تحلیلگران، این توافق را نمایشی طراحی شده از طرف ترامپ در آستانه انتخابات ریاست جمهوری آمریکا میدانند تا در روزهایی که با بحران مشروعیت از طرف شهروندان آمریکایی رو به روست شاید بتواند به عنوان دستاوردی هرچند نمایشی به کمکش بیاید.
لازم به ذکر است روابط صمیمانه امارات و رژیم صهیونیستی پیشینهای بیش از یک دهه دارد. آنچه هم اکنون شاهد آن هستیم آمدن بازی از زیر میز به روی میز است به عبارتی عبور از یک دهه رابطه غیر رسمی و پنهان به مرحله آشکار و عیان است.
بیتردید وارد شدن دیگر کشورهای عربی که برخی از آنها در مدارهای حساس امنیتی ایران و ترکیه قرار دارند خاورمیانه را وارد فاز جدیدی از موازنه قدرت منطقهای خواهد کرد.
عربستان به عنوان یکی از کشورهای بزرگ منطقه که سعی کرده خود را مدافع مردم فلسطین نشان دهد درباره این توافق موضعی دوپهلو گرفته و با وجود اینکه مجوز استفاده از آسمانش را برای پروازهای اسرائیل به ابوظبی صادر کرده اما همچنان در برزخ تصمیمگیری تاریخی درباره این مسئله به سر میبرد. آیا عربستان جایگاه و حیثیت خود را قربانی توهم دشمنی با ایران و دوستی با رژیم اشغالگر قدس خواهد کرد؟
نکته حائز اهمیت دیگر این است که اسرائیل با این توافق بیش از هر زمان دیگری به ایران نزدیک شده و به عبارتی همسایه این کشور خواهد شد. نکتهای که از دید تهران پنهان نخواهد ماند. با توجه به جاهطلبی شیخ نشینهای خلیج فارس، در صورت ارتقا روابط امارات و اسرائیل از مسائل امنیتی و اقتصادی به همکاریهای نظامی برای منطقه خطرناک خواهد بود و ورود به مدارهای حساس امنیتی ایران تلقی شده و عکس العمل تهران را در پی خواهد داشت به ویژه آنکه امارات گاه و بی گاه ادعای مالکیت جزایر سه گانه ایران را مطرح میکند.
وجه خوشبینانه و شاید واقع بینانه ماجرا این است که اسرائیل متوجه این مساله است که توان رویارویی نظامی با ایران را حداقل در کوتاه مدت در منطقه خلیج فارس نخواهد داشت و سعی خواهد کرد سطح روابط خود را با امارات، بحرین و عمان و احتمالاً قطر فقط حول موضوعات امنیتی و اقتصادی ترسیم و حفظ کند.
اسرائیل در فاز اول حضور خود در منطقه فقط به خروج از انزوا میاندیشد. و سعی خواهد کرد خود را از زیر سایه تحقیر تاریخی عدم مشروعیت و به رسمیت شناخته نشدن توسط کشورهای منطقه که اسرائیل همواره از آن رنج برده است خارج کند. کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس هم با توجه به آسیب پذیری و موقعیت جغرافیایی خود و همچنین آگاهی از قدرت موشکی ایران هیچگاه دچار توهم همکاری نظامی با اسرائیل جهت نیل به اهداف جاهطلبانه خود در کوتاه مدت نخواهند بود.
آنچه در این مقطع تاریخی اهمیت صدچندانی یافته است ارتقاء بیش از پیش روابط ایران و ترکیه به عنوان دو کشور قدرتمند غیر عرب زبان منطقه است.
امپراتوریهای ایران و تركیه هر دو در طول سالیان طولانی به عنوان قدرتهای جهانی ارتباط نزدیكی با یكدیگر داشتند.
دو کشور با سابقه حکمرانی گسترده در مقیاس امپراطوری علی رغم فراز و نشیب در روابط شان با آگاهی از جایگاه و نقش تاریخی خود همواره منافع بلندمدت را به منافع کوتاه مدت و مقطعی ترجیح داده اند و با گسترش روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، دشمنان را در ایجاد گسست بین دو کشور مقتدر منطقه ناکام گذاشتهاند.
دشمنان و رقبا کاملاً آگاهند که اتحاد استراتژیک ایران و ترکیه میتواند خاورمیانه جدیدی را شکل دهد که موازنه قدرت بیش از پیش به نفع ایران و ترکیه باشد؛ لذا تلاش دارند تا با تغییر پارادایم حاکم بر منطقه و تغییر دشمن اصلی از اسرائیل به محور ایران_ترکیه در میان مدت تحت لوای ناتوی عربی زمینه را برای رویارویی و جنگ با این دو کشور فراهم کنند. آمریکا و اسرائیل سعی دارند با نفوذشان در کشورهای منطقه مفهوم دشمن اصلی را از اسرائیل به ایران و ترکیه تغییر دهند.
آنچه مسلم است هوشیاری و آگاهی مردم و دولت های ایران و ترکیه با تکیه بر قدرت سختافزاری و نرمافزاری خود در سایه اتحاد اجازه نخواهند داد خواب آشفته آمریکا برای منطقه تعبیر شود.
در پایان آنچه باید بر آن تاکید کرد این است که فلسطین همواره برای ترکیه و ایران خط قرمز بوده است.
مساله فلسطین آبروی کشورهای اسلامی است و امید است مردم این کشورها به زودی آگاه و بیدار شوند و اجازه ندهند حکام سرسپرده شان با متجاوزان و اشغالگران این تکه از جهان اسلام نرد عشق ببازند. بیداری که یکبار در بهار عربی اتفاق افتاد و این بار به نتیجه نهایی خواهد رسید.
▫️"وَنُرِیدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ"
▫️آیه ۵ سوره مبارکه "قصص"
*مهرداد اینانلو، تحلیلگر مسائل سیاسی و سردبیر سابق خبرگزاری «خانه ملت»
