13 نوامبر 2018•بهروزرسانی: 13 نوامبر 2018
آنکارا/سلنا صمدلی/خبرگزاری آناتولی
حسین آقایی، دانشجوی دکترای روابط بینالملل در دانشگاه «دوکوز ایلول» ازمیر ترکیه طی یک مصاحبه اختصاصی با خبرگزاری «آناتولی» درباره رویکرد احتمالی روسیه در قبال دور جدید تحریمهای آمریکا علیه ایران گفت: روسها به جای انجام واکنش عملی و جدی، منتظر اقدامات عملی و قانونی اتحادیه اروپا خواهند ماند و سپس با توجه شرایط و گزینههای موجود تصمیم قطعی خود را خواهند گرفت.
این پژوهشگر ایرانی علوم سیاسی در ادامه سخنان خود همچنین اظهار داشت:
«برای مشاهده واکنش عملی روسیه باید منتظر ماند تا دید که اتحادیه اروپا کانال مالی ویژه با ایران را چگونه، کی و با چه ضمانت اجرایی، عملیاتی خواهد کرد. روسیه به همراه چین و اتحادیه اروپا تمایل به ادامه همکاری اقتصادی و تجاری با ایران را دارند.
مسکو علیرغم حمایت لفظی از تهران در مقابل سیاستهای واشنگتن بعید است این ریسک را به جان بخرد که بابت کمک به دورزدن تحریمهای ایالات آمریکا علیه ایران خود مورد تنبیه اقتصادی دولت رئیسجمهور دونالد ترامپ قرار گیرد.
روسیه میتواند قرارداد "نفت در برابر کالا" با ایران را که سال 2014 امضا شد برای مدت طولانیتری تمدید کند تا امکان کمک به این کشور برای صادرات انرژی و ادامه مبادلات اقتصادی-بازرگانی بین طرفین فراهم شود. گزینه دیگر؛ سرمایه گذاری روسیه در ایران است که با توجه اوضاع اقتصادی و سیاسی این کشور چندان عملی به نظر نمیرسد.
بازاریابی نفت ایران برای روسیه ریسک بالایی دارد، چون تحریمهای ثانویه آمریکا را در پی خواهد داشت. مقامات مسکو شاید در بهترین و اجراییترین حالت همانند گذشته به گزینه "نفت در برابر کالا" و بهجای سوئیفت، به ایجاد سیستم انتقال مالی روسیه، بهعنوان گزینه های کمریسک، ولی سودآور روی آورند.
روسیه در مقابل، امتیازاتی از ایران خواهد خواست؛ بعید نیست که در ازای کمک به ایران از این کشور بخواهد حضور نیروهای مورد حمایتش از جمله حزب الله در سوریه را محدود کند. روسیه مایل به همکاری با آمریکا برای حل بحران سوریه است. بنابراین ادامه استمرار این سیاست ایران ممکن است برای اهداف بلندمدت روسیه در سوریه دردسر ساز شود.
در بعد اقتصادی، تحریمهای آمریکا و هراس کمپانیهای اروپایی از واشنگتن، ایران را بیش از پیش به سمت راهبرد "نگاه به شرق" سوق خواهد داد. از این رو، روسیه از فرصت ناشی از افزایش فشار بر ایران بهترین بهرهبرداری اقتصادی را خواهد کرد. با کاهش حضور اروپاییها در ایران، این کشور به بازار عمده کالاهای روسیه و چین تبدیل خواهد شد.
در بعد انرژی نیز، مسکو در صورت همکاری با تهران برای دورزدن تحریمها میتواند از قدرت مانور ایران در میدان تولید و صادرات نفت بکاهد و شرایطی را ایجاد کند که این کشور قادر نباشد به سهم روسیه در بازار منطقه آسیب بزند. به همین دلیل، علیرغم مخالفت زبانی مسکو با تحریمهای آمریکا، بسیاری از شرکتهای روسیه از ایران خارج شدهاند.
برخلاف اصرار تهران بر استراتژیک بودن روابطش با مسکو، روسیه هرگز شریک مطمئنی برای ایران نبوده است. تاریخ روابط طرفین گواه این امر است؛ روسیه در سالهای 2006 تا 2010 به تمام قطعنامههای شورای امنیت علیه ایران رأی مثبت داد و در تحویل سامانه موشکی اس-300 به این کشور و تکمیل نیروگاه هستهای بوشهر بارها تعلل و بدقولی کرد.
روسیه از کارت ایران برای ایجاد توازن در روابط خود با آمریکا استفاده میکند. ایران برای روسیه حکم اهرم فشاری دارد که از آن جهت مقابله با سیاستهای آمریکا و کاهش قدرت این کشور در خاورمیانه، شرق اروپا و آسیای مرکزی بهره میبرد. این رفتار پراگماتیک و فرصتطلبانه در راستای حفظ و ارتقای منافع اقتصادی، سیاسی و نظامی روسیه است.
روسیه به دلیل اقداماتش در اوکراین با تحریمهای آمریکا و اروپا و رکود اقتصادی دستوپنجه نرم میکند. بنابراین نمیخواهد از طریق کمک به ایران برای دورزدن تحریمهای آمریکا با سیاست تنبیهی این کشور مواجه شود. روسیه برای احیای نقش خود بهعنوان قدرتی در نظام "چندقطبی" دنیا، در عین رقابت منطقهای و بینالمللی با آمریکا، قصد تعامل با این کشور برای حل مسائل مهم جهانی را دارد.»
