13 آگوست 2018•بهروزرسانی: 13 آگوست 2018
آنکارا/سلنا صمدلی/خبرگزاری آناتولی
امضای کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر در مطبوعات و رسانه های ایران انعکاس گسترده ای داشته و رسانه ها ضمن ارزیابی این نشست٬ به برخی انتقادات در این خصوص اشاره کرده اند.
روزنامه همشهری با تاکید بر «توافق ناتمام همسایگان» با توجه به توئیت محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران نوشته است: در روز همبستگی کشورهای ساحلی خزر، تدوین قواعد همکاری زیست محیطی، کشتیرانی، شیلات، توسعه پایدار و امنیت بدون حضور نظامی خارجی توافق کردیم تا گفتوگوی دوستانه درباره مسائل حل نشده تحدید حدود و سهم از دریا و منابع آن تداوم یابد.
روزنامه اطلاعات از دیگر روزنامه های ایران با تیتر «خزر به روی بیگانگان بسته شد» نوشت: وزیر خارجه از اتفاق نظر 5 کشور برای ممنوعیت حضور و عبور نیروهای نظامی بیگانه از این دریاچه خبر داد.
روزنامه ایران با تیتر «پیمان خزر» نکات مهم توافقنامه را به این صورت درج کرده است:
- هیچ نیروی خارجی و شناور نظامی نمیتواند در خزر رفت و آمد کند.
- سرزمین هیچ کشور ساحلی دریای خزر نمیتواند علیه کشور ساحلی دیگر مورد استفاده قرار بگیرد.
- سهم هر کشور در بستر و زیربستر دریا در آینده مشخص می شود.
روزنامه جهان صنعت از دیگر روزنامه های ایران با تیتر «کنوانسیون رژیم حقوقی دریاچه خزر امضاء شد، خطوط مبدا و سهمیه بندی در ابهام» توضیح داده است: وزیر امور خارجه ایران در اعلامیه تفسیری که بلافاصله پس از امضای این کنوانسیون برای سایر کشورهای این نشست فرستاده قید کرده که در این کنوانسیون محدوده بستر و زیربستر تعیین نشده و این کار باید با توافق کشورها انجام شود.
روزنامه جوان نیز با بیان اینکه «سهم کشورها از دریای خزر تعیین نشد» تاکید کرده است: پس از نزدیک به دو دهه مذاکره سند بنیادین در خصوص کنوانسیون حقوقی نحوه بهرهبرداری از دریای خزر به امضای پنج کشور ساحلی این پهنه آبی رسید. اگرچه همچنان موارد فراوانی از اختلافات دو طرف باقی مانده که قرار است در آینده و با مذاکرات بیشتر حل و فصل شود، اما مهمترین گام برای ایجاد یک رژیم حقوقی همهجانبه در خصوص دریای خزر برداشته شده است.
روزنامه جمهوری اسلامی با استفاده از تیتر «کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر امضاء شد» نوشته است: این کنوانسیون توسعه و تقویت همکاری بین طرفها را تسهیل خواهد کرد و استفاده از دریای خزر برای اهداف صلح جویانه و مدیریت بخردانه منابع آن و نیز اکتشاف، حمایت و حفاظت از محیطزیست آن را ارتقاء میدهد.
روزنامه دنیای اقتصاد با تیتر «سند مادر دریای خزر» نوشته است: سرانجام بعد از سالها رایزنی میان کشورهای ساحلی دریای خزر، روز گذشته در پنجمین اجلاس سران در آکتائو قزاقستان، کنوانسیون حقوقی دریای خزر به امضای پنج کشور ساحلی شامل جمهوری اسلامی ایران، روسیه، جمهوری آذربایجان، ترکمنستان و قزاقستان رسید اما با توجه به اختلافاتی که بر سر موضوع «تقسیم خزر بین کشورها و تعیین خط مبدا و تقسیم بستر و زیربستر» وجود دارد، رئیسجمهوری و وزیر خارجه ایران تاکید کردند که «گفتوگوها درباره مسائل خزر ادامه دارد.»
روزنامه مردم سالاری نیز با انتخاب عنوان «تدوین قانون اساسی خزر» از قول حسن روحانی، رییس جمهوری ایران نوشته است: «در این سند همچنین نشان دادیم که انصاف و عدالت را رعایت کردهایم گرچه خط مبدأ را در این کنوانسیون مشخص نکردیم، اما تصریح کردیم که کشورهایی که دارای سواحل خاصی هستند، باید از ویژگیهای خاصی هم برخوردار باشند که مقصود سواحل جمهوری اسلامی ایران است.
گفتنی است روسایجمهور کشورهای قزاقستان، آذربایجان، روسیه، ایران و ترکمنستان دیروز در پنجمین اجلاس سران کشورهای ساحلی دریای خزر در شهر آکتائو کنوانسیون حقوقی وضعیت این دریا را امضا کردند.
توافقنامه همکاری در زمینههای حملونقل، تجارت و اقتصاد، پروتکل اتخاذ تدابیر لازم برای جلوگیری از حادثه در دریای خزر، مبارزه با تروریسم و جرائم سازمانیافته و همکاری نهادهای امنیتی توسط آنان نیز در این نشست امضا شد.
براساس این توافقنامه، خزر براساس فاکتورهایی مانند استفاده از بستر و زیربستر، پهنه دریایی، حدود ماهیگیری و استفاده از منابع تقسیم خواهد شد. خزر دارای رژیم حقوقی خاصی با رژیم حقوقی آبهای آزاد مندرج در کنوانسیون سال 1982 حقوق دریاها نیز متفاوت است.
در این توافقنامه همچنین تاکید شده که تمام مسائل حقوقی دریای خزر تنها با اتفاق نظر پنج کشور ساحلی آن عملی و اجرایی خواهد بود و رفتوآمد کشتیهای نظامی خارجی کاملاً ممنوع است.
مذاکرات حول چگونگی استفاده از حریم هوایی خزر ادامه خواهد یافت. آذربایجان، ایران، روسیه، قزاقستان و ترکمنستان برای افزایش سهم خود از این دریا از سال 1996 تاکنون مذاکره کردهاند. براساس تخمینها دریای خزر دارای 50 میلیارد بشکه نفتی و 9 تریلیون مترمکعب گاز طبیعی است.
