استانبول/ خبرگزاری آنادولو
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه در گفتوگویی با شبکه تلویزیونی عربی «الجزیره» مستقر در دوحه، به ارزیابی تحولات جاری پرداخت.
اردوغان با اشاره به «توافقنامه دفاع مشترک مکه» با محوریت امنیت که اخیرا میان ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی امضا شده است، گفت: پیش از هر چیز، توافقنامه مکه یک تحول متفاوت بود. امضای این توافق سهجانبه میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در مکه، فرصتی برای ارسال پیامی مهم به جهان فراهم کرد. اینکه این توافق در مکه انجام شد و ما به صورت سهجانبه آن را به امضا رساندیم، قدرتی مضاعف به ما و پیامی متفاوت به جهان داد. من معتقدم که پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی از این توافق با رضایت بسیار زیادی خارج شدهاند. مبارک باشد.
وی با تاکید بر اینکه امضای چنین توافقی در دوره پرتنش میان آمریکا و ایران، پیام مهمی برای صلح جهانی دارد، تاکید کرد: این توافق پیام مهمی برای صلح جهانی است، زیرا انتخاب مکه از سوی ترکیه، به عنوان کشوری که موضعی در حمایت از صلح اتخاذ کرده است، گامی مهم برای صلح بود. ما در روند میان ایران و آمریکا نیز همواره بر حمایت از صلح تأکید کردیم و به طور مستمر اعلام کردیم که طرفدار صلح هستیم. ما نیز به عنوان کشورهایی که به طور ویژه در پی پیشبرد چنین روندی در حمایت از صلح بودیم، یعنی پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی، جایگاه خود را به عنوان مدافعان صلح حفظ کردیم. از این پس نیز به عنوان مدافعان صلح و کشورهایی که در پی تحقق صلح هستند، به حرکت در این مسیر ادامه خواهیم داد.
رئیسجمهور ترکیه در پاسخ به پرسشی درباره شباهت «توافقنامه مکه» با بند 5 ناتو در زمینه دفاع متقابل گفت: همانگونه که بند 5 ناتو چه مواردی را در بر میگیرد، درک مشترک دفاعی میان این سه کشور نیز به همین شکل است. در صورت بروز هرگونه مشکل، این سه کشور این امکان را خواهند داشت که به طور مشترک اقدام لازم را انجام دهند. این حمله میتواند علیه ترکیه، عربستان سعودی یا پاکستان باشد؛ هر کدام از این سه کشور که هدف حمله قرار گیرد، از آنجا که این یک پیمان دفاع مشترک است، این سه کشور این امکان را دارند که در برابر هرگونه حمله لازم، از یکدیگر دفاع کنند.
اردوغان درباره پیوستن کشورهای دیگر به «توافقنامه مکه» اظهار داشت: در حال حاضر، علاوه بر این سه کشور، هر لحظه ممکن است کشورهای دیگری نیز به این سه کشور اضافه شوند. فقط عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان نیستند و برخی کشورهای دیگر نیز میتوانند به ما بپیوندند. ما هنگام امضای توافقنامه این موضوع را اعلام کردیم و گفتیم: اگر از این پس کشورهایی بخواهند به آن بپیوندند، درهای ما به روی آنها باز است و این در را باز نگه داشتیم.
رئیسجمهور ترکیه افزود: اگر مصر نیز مایل باشد، میتواند میان این سه کشور به توافق بپیوندد و درهای توافق به روی مصر نیز باز خواهد شد.
اردوغان درباره جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران ابراز امیدواری کرد که هرچه سریعتر صلح برقرار شود.
وی با اشاره به مشکلات ناشی از انسداد تنگه هرمز گفت: باید هرچه سریعتر این مسیر را باز کرد و با گشودن مسیر انتقال جهانی نفت در کوتاهترین زمان ممکن، انشاءالله نباید اجازه داد جریان گسترده انتقال نفت در جهان متوقف شود. ما طرفدار این موضوع هستیم و ایران نیز به همین شکل موافق است. امیدواریم اگر تردد دریایی در تنگه هرمز بدون دریافت هزینه بازگشایی شود، این اقدام بسیار مناسبتر خواهد بود. رایگان بودن آن برای باز شدن مسیر تردد در این منطقه بسیار مفید خواهد بود.
اردوغان در پاسخ به پرسشی درباره موضع ترکیه در قبال حملات ایران به کشورهای خلیج پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران گفت: ما در این مناطق به هیچ وجه طرفدار جنگ نیستیم، بلکه طرفدار صلح هستیم. اما در اینجا اسرائیل بازیگر اصلی این جنگ است. اسرائیل در اینجا همواره محرک جنگ و طرفدار جنگ بوده است. به دلیل اینکه طرفدار جنگ بوده، کشورهای دیگر نیز هزینه سنگینی پرداختهاند و مسئول اصلی این وضعیت نیز اسرائیل بوده است.
رئیسجمهور ترکیه درباره نقش قطر و پاکستان در میانجیگری برای حل اختلاف میان آمریکا و ایران گفت: هر دو کشور در این زمینه وظایف مهمی بر عهده گرفتهاند و معتقد است که این نقش در روند آتی نیز ادامه خواهد یافت.
اردوغان افزود: همه با یکدیگر دست در دست خواهیم داد و پیش از هر چیز، به عنوان مسلمان با حفظ وحدت و همبستگی خود به مسیرمان ادامه خواهیم داد.
رئیسجمهور ترکیه درباره روابط با دولت جدید سوریه به رهبری احمد الشرع و حملات اسرائیل به سوریه اظهار داشت: نهادهای دولتی ما با سوریه روابط بسیار خوبی دارند و این اتحاد و همکاری را ادامه میدهیم. سوریه برادر ماست و هرگز سوریه را تنها نخواهیم گذاشت. سوریه در این روند شاهد توجه و حمایت برادران خود از این کشور خواهد بود و نباید هیچ نگرانی داشته باشند.
اردوغان در پاسخ به پرسشی درباره حمایت ترکیه از ثبات سوریه گفت: هر آنچه برای ثبات آنجا بر عهده ترکیه باشد، ما آن را تا پایان انجام میدهیم و به انجام آن ادامه خواهیم داد.
رئیسجمهور ترکیه درباره نقش آنکارا در روند منتهی به سرنگونی رژیم بشار اسد در سوریه نیز گفت: الحمدلله، هم رئیسجمهور احمد الشرع و هم مسئولان مربوطه به خوبی میدانند که ما این کار را به بهترین شکل انجام دادیم. هر آنچه بر عهده ما بود، تا پایان انجام دادیم و در روند بعدی نیز به انجام آن ادامه خواهیم داد. من نیز انشاءالله در کوتاهترین زمان ممکن سفری به دمشق خواهم داشت.
اردوغان در ارزیابی سفر رئیسجمهور لبنان، به ترکیه و روابط دو کشور گفت: این حملات علیه لبنان ما را بهطور جدی ناراحت میکند. ما در اینجا با جناب رئیسجمهور دیدار و گفتوگو کردیم. در روند بعدی نیز هر حمایتی که از دستمان برآید، به حمایت از لبنان ادامه خواهیم داد.
وی با بیان اینکه برای ترکیه حمایت آمریکا از روند تحولات لبنان اهمیت دارد، گفت: باید با موفقیت در این زمینه، لبنان را از این حلقه آتش نجات دهیم.
رئیسجمهور ترکیه درباره حملات اسرائیل به لبنان نیز ابراز داشت: در حال حاضر اسرائیل متجاوز است. لبنان اکنون به طور مستمر تحت حملات اسرائیل قرار دارد. باید هرچه سریعتر لبنان را از این حملات نجات دهیم. درباره این موضوع با آمریکا گفتوگو کردهایم و به گفتوگوها ادامه میدهیم. این مسئله را در جریان سفر آقای ترامپ به ترکیه نیز با او مطرح کردیم. بدون تردید در دوره پیش رو نیز به گفتوگو با وی ادامه خواهیم داد.
اردوغان در پاسخ به پرسشی درباره ادامه حملات اسرائیل به غزه، اردوغان گفت: ما نمیتوانیم غزه را به حال خود رها کنیم. هر وظیفهای که بر عهده ما باشد، در قبال غزه تا امروز انجام دادهایم و از این پس نیز به انجام آن ادامه خواهیم داد.
وی درباره موافقت اخیر حماس با پایبندی به مفاد آتشبس برای ورود به مرحله دوم، پذیرش امتیازدهی در زمینه اداره غزه و جمعآوری سلاحهایش، اظهار داشت: حماس در اینجا تمام همبستگی صادقانهای را که از دستش برمیآمد نشان داد، اما از سوی اسرائیل چنین رویکرد مثبتی وجود ندارد. آنها همچنان با رویکرد تهاجمی خود به لبنان و غزه حمله میکنند.
اردوغان با اشاره به گفتوگوهای خود با دونالد ترامپ درباره اسرائیل گفت: میبینم که ترامپ از این تحولات ناراضی است. ما نیز در این زمینه هرگونه هشدار لازم را مطرح میکنیم و در روند بعدی نیز به این هشدارها ادامه خواهیم داد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره مواضع تهاجمی برخی سیاستمداران و رسانههای اسرائیلی علیه ترکیه گفت: ببینید، ما با شما درباره جنگ صحبت نمیکنیم، درباره صلح صحبت میکنیم؛ درباره اینکه چگونه میتوان صلح جهانی را تأمین کرد، صحبت میکنیم. اما اگر کسانی بخواهند به جای صلح، برای جنگ به ترکیه حمله کنند، ترکیه از این جنگ نیز پرهیز نخواهد کرد و عقب نخواهد نشست؛ این را نیز بسیار صریح و روشن میگویم. ما نمیخواهیم چنین چیزی را تجربه کنیم.
رئیسجمهور ترکیه درباره تحولات لیبی نیز گفت: روابط ما با لیبی با قاطعیت ادامه دارد. لیبی را نیز در اقداماتی که انجام میشود تنها نخواهیم گذاشت. بهویژه در زمینه بهرهبرداری مشترک از ذخایر نفتی لیبی، ما نیز به عنوان شرکت نفت ترکیه گامهایی برداشتهایم و به برداشتن این گامها ادامه میدهیم.
اردوغان درباره روابط با آمریکا اظهار داشت: در حال حاضر، طبیعتا منتظر هستیم که ترامپ به وعدهای که درباره F-35 داده است، عمل کند. او در رابطه با جنگندههای F-35 به ما وعده داده است و عملی شدن این وعده برای ترکیه اهمیت دارد؛ ما منتظر تحقق این وعده هستیم.
وی در پاسخ به پرسشی درباره مهمترین پروندههای میان ترکیه و آمریکا گفت: پروندهها زیاد هستند. پروندههایی در زمینه صنایع دفاعی وجود دارد. علاوه بر این، اقداماتی که در زمینه حجم تجارت انجام دادهایم و اقداماتی که قرار است انجام دهیم نیز وجود دارد.
رئیسجمهور ترکیه با تاکید بر اینکه اسرائیل در روابط ترکیه و آمریکا جایگاهی ندارد، تصریح کرد: ما در اینجا به هیچ وجه اسرائیل را پای میز مذاکره نیاوردهایم. طرف مذاکره ما در اینجا آمریکاست. با گفتوگو با آمریکا درباره این مسائل، اقدامات خود را انجام میدهیم و انجام خواهیم داد.
اردوغان درباره روابط ترکیه با مسکو گفت: روابط ما با روسیه بسیار خوب است. ما روابط خود را به طور مستمر از طریق دیپلماسی تلفنی ادامه میدهیم. وزرای مربوطه من مرتبا با همتایان خود در روسیه تماس میگیرند و آنها نیز با وزرای مربوطه من تماس میگیرند. به این ترتیب، گفتوگوهای خود را ادامه میدهیم.
رئیسجمهور ترکیه تاکید کرد: ما ارتش و ژاندارمری قدرتمندی داریم. این ارتش اکنون در درون خود به صورت متحد و همبسته عمل میکند. این نظم و ساختار ارتش ما که به صورت متحد و همبسته عمل میکند، واقعا موجب خرسندی همگان است. ارتش ما یکپارچه، متحد و منسجم است و مسیر خود را نیز به همین شکل ادامه میدهد. ارتش ما هیچ ارتباطی با سیاست ندارد.
اردوغان در پاسخ به پرسشهایی درباره روابط ترکیه و اتحادیه اروپا گفت: اروپا نه تنها طی 53 سال گذشته ترکیه را به جمع خود راه نداده، بلکه در دوره پیش رو نیز قصد ندارد این کار را انجام دهد؛ اما ما درهای خود را نبستهایم. ما همچنان قصد داریم به اتحادیه اروپا بپیوندیم. اگر ما را بپذیرند، چه بهتر؛ اگر نپذیرند نیز چه بهتر. اولویت ما اتحادیه اروپا نیست، اما همواره به اتحادیه اروپا میگوییم که در این صورت، بازنده شما خواهید بود، نه ترکیه.
وی افزود: به پیگیری روند دولت حزب عدالت و توسعه در ترکیه ادامه دهید. ترکیه با حزب عدالت و توسعه به سوی آیندهای بسیار قدرتمندتر حرکت خواهد کرد؛ هیچکس در این باره نگرانی یا تردیدی نداشته باشد. ترکیه انشاءالله با قدرت بسیار بیشتری وارد آینده خواهد شد و با قدرت به مسیر خود ادامه خواهد داد. جایگاه ترکیه در صلح جهانی نیز بسیار متفاوتتر خواهد بود.
اردوغان خطاب به جهان عرب گفت: سلام و محبت خود را به تمام آنها میفرستم. ما همه آنها را دوست داریم. ما یکی هستیم، متحد هستیم و قدرتمندیم؛ بیایید مراقب باشیم یکدیگر را نرنجانیم و ناراحت نکنیم و به اتحاد و همبستگی خود ادامه دهیم.
