05 اکتبر 2017•بهروزرسانی: 06 اکتبر 2017
استانبول/ شاهین دمیر/ خبرگزاری آناتولی
سه محقق و استاد دانشگاه ترکیه طی پنلی در سالن کنفرانس بنیاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی «ستا» به بررسی و ارزیابی ابعاد مختلف مربوط به روند مذاکرات آستانه در مورد سوریه و تأثیر آن بر آینده این کشور پرداختند.
دانشیار طالها کوسه، عضو هیئت علمی علوم سیاسی دانشگاه ابن خلدون و ستا در این زمینه به تفاوت دو روند ژنو و آستانه در مورد سوریه پراخت و گفت: این دو روند بیش تر از شکل گیری و همچنین نحوه اجرایی تصمیمات اتخاذ شده با هم تفاوت دارند. در روند آستانه بیش تر تصمیم ها بر پایه نظامی مانند ایجاد مناطق عاری از درگیری در سوریه گرفته شدهاند. اما اگر به ژنو توجه کنیم، مذاکرات حول محور نحوه روند انتقال سیاسی متمرکز شده است.
کوسه ادامه داد: ترکیه در اصل آستانه را نه به عنوان جایگزین ژنو بلکه بیشتر به عنوان مکمل آن می داند. نقطه مهم دیگر در مذاکرات آستانه، توافق سه کشور ایران، ترکیه و روسیه بر سر موارد بسیار مهم شامل تشکیل یک دولت دموکراتیک، حفظ تمامیت ارضی سوریه، اتخاذ راهکارهای سیاسی به جای راه حل نظامی، ادامه آتش بس و نظارت بر مناطق عاری از درگیری، خارج کردن گروه های تروریستی مانند داعش و النصره به چشم میخورد.
این محقق عضو ستا در ارتباط با موضع کشورهای شرکت کننده در مورد سوریه همچنین اظهار داشت: روسیه به عنوان یک قدرت مؤثر فرامنطقهای به طور خلاصه خواستار کنترل کامل بر غرب سوریه و کنترل نسبی بر شرق سوریه است. ایران نیز نمی خواهد به هیچ عنوان حوزه تأثیرگذاریاش را در این کشور از دست داده یا تضعیف شود. البته باید به این نکته توجه کرد که در روند آستانه، کشورها صداقت هم را محک زده، راستی آزمایی کرده و وارد مرحله ایجاد اعتماد متقابل شدهاند. در واقع با گذشت هر مرحله، این سه کشور حسن نیات طرف مقابل را با دقت میسنجند.
وی افزود: ترکیه نیز اولویتهای خود را به چند مورد شامل ممانعت از تشکیل ساختار متکی بر گروه های تروریستی در مرزهای جنوبی کشور، متوقف کردن موج پناهجویان، ایجاد مناطق امن در سوریه و اسکان دادن پناهجویان سوری حاضر در خاک ترکیه در این مناطق استوار کرده است.
دانشیار امره ارشن، عضو هیئت علمی دانشکده علوم سیاسی دانشگاه مرمره استانبول نیز با اشاره به اهمیت استراتژیکی و ژئوپلیتیکی سوریه در سیاست داخلی، منطقه و بینالمللی روسیه گفت: مهمترین مداخله نظامی مسکو پس از پایان دوران جنگ سرد در سوریه صورت گرفت. روسیه بالفعل بنا به درخواست ایران وارد سوریه شده و سیر سرنوشت جنگ داخلی سوریه را به گونه دیگری رقم زد.
ارشن ادامه داد: روسیه که پس از مداخلات اوکراین و گرجستان از سوی مجامع بینالمللی منزوی شده بود، با عملکرد موفق خود دوباره به عرصه جهانی به شکل مطلوبی بازگشت. روسیه از سوریه به عنوان جهشی در رقابت با آمریکا و فرصتی برای نمایش تسلیحات پیشرفته اش استفاده کرد. می بینید که مسکو با این اقدام، برای تسلیحات نظامی خود مانند سیستم پدافند هوایی اس400 خریدارهای زیادی پیدا کرده است.
وی گفت: همچنین از لحاظ سیاسی سفر اخیر پادشاه عربستان سعودی پس از چند دهه به مسکو و نیز ابراز تمایل کشورهای منطقه به برقراری روابط مطلوب با این کشور را می توان از دستاوردهای آن در سوریه دانست.
ارشن افزود: اما از سوی دیگر برخی موارد مانند مشکلات اقتصادی موجب شده است که روسیه به فکر خاتمه دادن به درگیریهای موجود در سوریه باشد. همچنین این کشور می خواهد بیش از حضور نظامی که اخیر در این جا دارد، با حفظ موقعیت پایگاههای خود در سوریه بیشتر به صورت دیپلماتیک وارد عمل شده و امور آن را به قدرتهای منظقه واگذار کند. روسیه با احتساب این که با تمامی طرف های حاظر در سوریه در ارتباط است، مسیر تعدیل گروهها را اتخاذ خواهد کرد.
دکتر حقی اویغور، معاون رئیس مرکز مطالعات ایران در ترکیه نیز در ارتباط با روند آستانه و دیدگاه مشابه نسبی ترکیه و ایران در مورد سوریه گفت: آنکارا و تهران بر اساس دو مورد؛ حفظ تمامیت ارضی و تعیین سرنوشت این کشور به دست مردم آن توافق دارند. دیگر موردی که به طور لفظی مشابه اما در معنای اصلی با هم تقاوت دارد، این است که هر دو کشور بر خروج نیروهای خارجی از این کشور تأکید دارند. در این جا باید دانست که نیروهای خارجی در اظهارات مقامات دو کشور به طور کلی با هم فرق دارد. در روند آستانه بیش از این موضع حفظ تمامیت ارضی سوریه دو کشور را به هم نزدیک کرده است.
وی ادامه داد: از موارد مؤثر در امر نزدیکی دو کشور در روند آستانه می توان به استقرار گروه تروریستی در شمال سوریه و مطرح نشدن روند انتقال سیاسی بدون اسد در دوره کوتاه مدت روند مذکور اشاره کرد. برای ایران کنترل نوار مرزی عراق با سوریه در امر تسهیل حمل و نقل جهت ادامه تسلط این کشور بر «محور مقاومت» که پیشتر از سوی مقامات این کشور اعلام شده است، اهمیت دارد.
او تصریح کرد: تبدیل شدن ایران به عنوان یکی از سه کشور ضامن در ایجاد مناطق عاری از درگیری در سوریه، موجب استقبال بیشتر این کشور از روند آستانه شده است. همچنین گام های احتمالی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا نیز اهرم فشار تهران محسوب میشود و این کشور میداند که برقراری یک رابطه خوب با آنکارا در شرایط فعلی به نفع خود آنها خواهد بود.
