15 نوامبر 2018•بهروزرسانی: 15 نوامبر 2018
استانبول/خبرگزاری آناتولی
دکتر اسماعیل تلجی عضو هیات علمی دانشکده روابط بینالملل در دانشگاه ساکاریای ترکیه طی مقالهای اظهار داشت: قتل جمال خاشقجی باعث ایجاد تردید جدی جامعه جهانی نسبت به عملیات ائتلاف عربی به رهبری عربستان سعودی و امارات متحده عربی در یمن و بحران انسانی ناشی از آن شده است.
وی در این مقاله همچنین اظهار داشته است:
«جنگ داخلی یمن و ویرانیهای ناشی از آن و حضور عربستان سعودی و امارات متحده عربی در آن کشور سوالات بسیاری را برنگیخته است. عملیات رهبری عربستان سعودی و امارات متحده عربی در یمن تحت عنوان مبارزه با حوثیها باعث مرگ هزاران غیرنظامی و افزایش واکنش جامعه جهانی شده است.
قتل جمال خاشقجی باعث شک افکارعمومی نسبت به اولویتهای عربستان سعودی در یمن شده است. عمده انتقادت نسبت به ریاض درباره بحران انسانی ناشی از جنگ در یمن است. کارنامه عملیاتی «طوفان قاطع» که سال 2015 آغاز و تحت عنوان «بازگشت امید» ادامه یافت مرگ حداقل 12 هزارغیرنظامی و چه بسا بیشتر بوده است.
از سوی دیگر، تحریم یمن توسط ائتلاف مذکور، مردم این کشور را برای تامین مایحتاج اولیه زندگی خود با مشکلات بسیاری مواجه کرده است. در حال حاضر بیش از 20 میلیون یمنی از عواقب این تحریم رنج میبرند و حداقل 5 میلیون کودک به دلیل سوءتغذیه با خطر مرگ مواجه هستند.
سازمان ملل اخیرا رویکرد جدیتری در قبال یمن اتخاذ و در گزارش هفته آخر ماه اوت خود به موارد نقض حقوق بشر مانند حمله به بیمارستانها، بازارها، مراسم تشییع جنازه و عروسی و مناطق مسکونی توسط ائتلاف عربی به رهبری عربستان سعودی اشاره کرده و آنها را جنایت جنگی دانسته است. کمیته حقوق کودکان سازمان ملل در گزارش اکتبر خود ریاض را مسئول مرگ هزاران کودک و گرسنگی میلیونها یمنی دانسته است.
با توجه این شرایط، تحریم ریاض و ابوظبی توسط جامعه جهانی بعید نیست. برخی کشورها فروش سلاح به عربستان سعودی را متوقف یا محدود کرده اند. اسپانیا قرارداد فروش 400 فروند موشک به عربستان سعودی را لغو کرد. آنگلا مرکل صدراعظم آلمان از توقف فروش سلاح به عربستان سعودی و عدم امضای قرارداد جدید با این کشور خبر داده است. قتل خاشقجی و بحران انسانی یمن در این تصمیم موثر بوده است. کانادا نیز قصد توقف فروش خودرو نظامی به عربستان سعودی را دارد.
بیشترین فشار به ریاض را آمریکا، بریتانیا و فرانسه میتوانند وارد کنند. آنها از سال 2014 تا 2017 به ترتیب 8.4 میلیارد، 2.6 میلیارد و 475 میلیون دلار سلاح به عربستان سعودی فروختهاند. هرچند بعید است رهبران آمریکا در این زمینه اقدامی انجام دهند. قتل خاشقجی زلزلهای در خاورمیانه ایجاد کرد، اما دونالد ترامپ به تاثیر این حادثه روابط ریاض-واشنگتن اعتقادی ندارد.
انتقادات نسبت به عربستان سعودی در بریتانیا نیز رو به افزایش است. کمپین مبارزه با تجارت سلاح در این کشور با شکایت در دادگاه خواستار لغو صادرات سلاح به عربستان سعودی شده است. علاوه بر این، جرمی کوربین رهبر حزب کارگر انگستان نیز وعده داده که در پیروزی در انتخابات این کشور فروش تسلیحات به عربستان سعودی را به حالت تعلیق درخواهد آورد.
امارات متحده عربی؛ متحد اصلی عربستان سعودی در یمن هم از تحریم مصون نبوده است. نروژ در ژانویه 2018 به دلیل نقش ابوظبی در یمن صادرات سلاح به امارات متحده عربی را لغو کرد. ایالت والونیای نروژ که مستقلا اختیار امضای قرارداد فروش سلاح را دارد فروش جنگافزار به امارات متحده عربی را متوقف کرده است. با این وجود، حضور ارتش این کشور در یمن بیشتر شده است.
مقامات ابوظبی روشهای متفاوتی را در جنگ یمن به کار بردهاند. امارات متحده عربی متهم به سوءقصد علیه بسیاری از افراد است. انجام سوقصدها از طریق عوامل ناشناخته که از سال 2016 تاکنون در عدن و غیره رخ داده رهبران محلی را نگران کرده است. تاکنون 27 نفر بدین شیوه کشته شدهاند. بیشتر آنان رهبران دینی حزب اصلاح بودهاند. این پدیده نمیتواند بی ارتباط با رقابت ریاض و ابوظبی در یمن باشد.
عربستان سعودی و امارات متحده عربی علیرغم همکاری در مبارزه با حوثیها، چشمانداز مشترکی در خصوص آینده یمن ندارند. این اختلاف در چگونگی مواجهه با حزب اصلاح بروز یافته است. ریاض این حزب را دارای پتانسیل همکاری و ابوظبی آن را مرتبط با «افراطگرایان» اخوانالمسلمین میداند. امارات متحده عربی به دلیل مذکور با حضور حزب اصلاح در ساختار سیاسی آینده یمن مخالف است.
عملیات نظامی عربستان سعودی در یمن از سال 2015 تاکنون منجر به بروز بحران در این کشور انسانی شده است. دخالت نظامی امارات متحده عربی و بحرین در یمن کاهش استانداردهای زندگی و گسترش شکاف در این کشور در پی داشته است. هزاران انسان بیگناه بر اثر حملات هوایی که تفاوتی بین نظامیان و غیرنظامیان قائل نیست کشته یا قطع عضو شده اند.
علاوه بر این، ممانعت از ورود مواد غذایی به مناطق تحت کنترل حوثیها باعث شیوع بیماری وبا و قحطی در یمن شده است. با وجود واکنش برخی کشورهای غربی به جنایات جنگی عربستان سعودی در یمن، جامعه بینالمللی را شدیدا دچار تردید کرده است. بدین ترتیب، ائتلاف عربی به رهبری عربستان سعودی مسئول عدم دستیابی به صلح و ادامه فجایع در یمن به شمار میرود.
