02 ژانویه 2023•بهروزرسانی: 04 ژانویه 2023
استانبول/ خبرگزاری آناتولی
تحولات ژئوپلیتیکی و واکنش دولتها به این تحولات، در حالی اقتصاد جهانی و بازار بینالمللی انرژی را در سال 2022 تحت تاثیر خود قرار داد که به نظر میرسد این روند در سال جاری نیز ادامه یابد.
دکتر سری اویانیک، کارشناس بازار انرژی تحولات مرتبط با عرضه و تقاضای منابع انرژی و تاثیرات آن بر اقتصاد جهانی در سال 2022 و سالجاری را در سه پرسش اساسی بررسی کرده است:
- در سال 2022 بخش انرژی جهان شاهد چه تحولاتی بود؟
بخش انرژی جهان در سال 2022 شاهد تحولات بسیاری بود. افزایش قیمت منابع مختلف تامین انرژی پس از فروکش کردن نسبی همهگیری کرونا آغاز و با وقوع جنگ و تحولات ژئوپلیتیکی ادامه یافت. افزایش قیمت سوخت به نوبه خود یکی از اصلیترین دلایل رشد کم سابقه نرخ تورم در بسیاری از کشورهای جهان شد.
در سال گذشته ژئوپلیتیک انرژی در روابط بین الملل اهمیت خاصی یافت. حمله و اشغال یک کشور دیگر از سوی روسیه به عنوان یکی از صادرکنندگان بزرگ نفت و گاز و استفاده مسکو از عرضه گاز طبیعی به عنوان یک ابزار فشار، بار دیگر این جمله معروف را که "انرژی هیچ زمانی تنها انرژی نیست" را بر سر زبانها انداخت.
چنین تحولاتی باعث شد که دولتها پس از مدتها نه تنها در بخش انرژی و سوخت بلکه در بسیاری از بازارها و بخشهای اقتصادی به بازیگر اصلی تبدیل شوند. نگرانیهای ناشی از کمبود سوخت و امنیت انرژی باعث ضربه خوردن تلاشها به منظور مبارزه با تغییرات اقلیمی و هدفگذاریهای مرتبط شد و حتی برخی از کشورهای اروپایی نیروگاههای تولید برق با سوخت زغال سنگ را که پیشتر تعطیل و بسته شده بودند را دوباره راه اندازی کردند.
در چنین شرایطی که حجم کربن در تولید برق بسیاری از کشورها طی دو ماه اخیر به 700 گرم (CO2/KWh) افزایش یافته، انتشار دادههای مربوط به نخستین آزمایش موفق تکنولوژی جوش هستهای در آمریکا که از آن به عنوان یکی از منابع اصلی تامین انرژی در آینده نام برده میشود، باعث ایجاد امیدواری نسبی در بخش انرژیهای پاک شده است.
- مهمترین تحولات مربوط به بخش انرژی در ترکیه چه بود؟
بخش انرژی ترکیه نیز در سال 2022 هم راستا با رشد اقتصادی با رشد مواجه شد. ظرفیت عملیاتی تولید برق ترکیه درحالی در سال گذشته برای نخستین بار از 100 هزار مگاوات فراتر رفت که بخش بزرگی از این افزایش ظرفیت با استفاده از بخش انرژیهای پاک و تجدیدپذیر فراهم شد. در پایان سال گذشته حدود 55 درصد از برق در ترکیه از طریق نیروگاههای حرارتی (33 درصد زغال سنگ و 22 درصد گاز طبیعی) 45 درصد نیز از طریق منابع تجدیدپذیر (20 درصد نیروگاههای برق آبی، 10 درصد نیروگاههای بادی، 8 درصد انرژی خورشیدی و 6-7 درصد نیز از طریق زمین گرمایی و پسماند) تولید شده است.
کشف ذخایر گاز طبیعی و نفت در دریای سیاه و آناتولی شرقی و افتتاح مخزن ذخیره سازی زیرزمینی سیلیوری از دیگر تحولات مهم مربوط به تامین، امنیت و کاهش وابستگی به منابع خارجی انرژی در ترکیه طی سال گذشته بود.
- چه تحولاتی برای سال 2023 پیش بینی میشود؟
پیش بینی میشود، دخالت دولتها در بخش استخراج و تامین حاملهای انرژی باز هم افزایش یابد. از سوی دیگر ادامه همکاری روسیه و اوپک و تحریمهای وضع شده نیز بازار نفت خام را در سال 2023 تحت تاثیر قرار خواهند داد. رکود احتمالی اقتصاد جهانی نیز یکی از عوامل تاثیرگذار در قیمت نفت خام طی سالجاری خواهد بود.
اعطای یارانه سوخت برای شهروندان توسط کشورهای اروپایی نیز یکی دیگر از اقداماتی است که کشورهایی مانند آلمان در سال 2023 به آن ادامه خواهند داد. در همین راستا میزان اختصاص یارانه سوخت به شهروندان از سوی دولت آلمان به 256 میلیارد یورو و در کل اتحادیه اروپا نیز به 600 میلیارد دلار میرسد. اروپا از سویی نیز به تلاشهای خود برای کاهش وابستگی به گاز وارداتی از روسیه ادامه خواهد داد. واردات گاز ال.ان.جی از آمریکا و قطر و سرمایه گذاری در بخش تولید هیدروژن از جمله این اقدامات خواهد بود.
ترکیه نیز در نظر دارد در صدمین سالگرد تاسیس جمهوری، فاز اول نیروگاه هستهای آککویو را در سال 2023 افتتاح کند. همچنین پیشبینی میشود گاز استخراجی از میدان گازی ساکاریا در دریای سیاه نیز از ماه مارس امسال وارد شبکه گاز رسانی ترکیه شود. تولید نفت خام کشور به بیش از 100 هزار بشکه در روز و ادامه تلاشها به منظور تبدیل ترکیه به هاب انرژی منطقه و اروپا از دیگر رویدادهای مرتبط با بخش انرژی در ترکیه در سال 2023 خواهند بود.
