Anadolu Ajansı © 2026
نیویورک/ خبرگزاری آنادولو
رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه گفت: «میگوییم سازوکار وتو لغو شود. از مدل سازمان ملل متحد که تنها 5 عضو را حفاظت میکند، به سازوکاری فراگیر برای همه اعضا گذار کنیم. مجمع عمومی را قدرتمند، نیرومند و مؤثر کنیم.»
اردوغان در «خانه تُرک» در نیویورک، که به مناسبت هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در آن حضور داشت، با ارائه ارزیابیهای خود به پرسشهای خبرنگاران درباره تحولات روز پاسخ داد.
اردوغان با اشاره به اینکه سفرش به نیویورک برای شرکت در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد به پایان خود نزدیک شده است، یادآور شد که برنامههای مجمع عمومی که بیش از 130 کشور در سطح سران دولت و حکومت در آن شرکت کردهاند، امسال با شعار «بازسازی اعتماد، مدیریت تحول» برگزار میشود.
اردوغان با یادآوری سخنرانی خود در دومین روز دیدارها در مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفت: «در سخنرانی خود ضمن تأکید بر حمایت کشورمان از چندجانبهگرایی، دیدگاههای خود درباره تحولات منطقهمان را مطرح کردیم. در 5 محور بر ضرورت ایجاد نظامی جهانی فراگیرتر، عادلانهتر و مؤثرتر تأکید کردیم. ظلم علیه برادرانمان در غزه را بار دیگر در دستورکار بشریت قرار دادیم. رویکرد خود مبتنی بر مالکیت منطقهای در مبارزه با تهدیدهایی که با آن مواجه هستیم را تشریح کردم.»
اردوغان با بیان اینکه به دعوت دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در نشست آمریکا و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج شرکت کرده است، گفت که در این نشست نیز دیدگاهها و پیشنهادهای خود را درباره برقراری امنیت و ثبات در خاورمیانه مطرح کردهاند.
اردوغان با اشاره به اینکه موضوع اقدام اقلیمی و گذار عادلانه نیز در مذاکرات امسال مجمع عمومی برجسته بود، یادآور شد که ترکیه میزبان سیویکمین کنفرانس اعضای کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیمی (COP31) از 9 تا 20 نوامبر در آنتالیا خواهد بود.
اردوغان با بیان اینکه در آنتالیا میزبان 100 هزار شرکتکننده از سراسر جهان خواهند بود، گفت که در سخنرانی خود در مجمع عمومی، پروژههای گسترده ترکیه، بهویژه در زمینه جلوگیری از هدررفت مواد غذایی و جنبش «زباله صفر» که با ابتکار همسرش امینه اردوغان آغاز شده است، را تشریح کرده است.
اردوغان با اشاره به اینکه در سفر به نیویورک دیدارها و رایزنیهای فشردهای نیز داشته است، گفت:
«علاوه بر آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد که دوره مسئولیتش امسال به پایان میرسد، به ترتیب با همتایان خود و مقامات از ویتنام، لیبی، کویت، کوزوو، لبنان، گرجستان، قطر، سنگال، بریتانیا، ژاپن، لهستان، بنگلادش، ارمنستان، عراق و اوکراین دیدار کردم. در دیدارهای خود علاوه بر مسائل دوجانبه، درباره گامهایی که برای جلوگیری از بیثباتی و درگیریهای ادامهدار در پیرامونمان باید برداریم، گفتوگو کردیم. در سفر به نیویورک همچنین با محافل تجاری و اندیشکدههای برجسته آمریکا دیدار کردم. در این نشستها فرصتهای سرمایهگذاری و تجاری در کشورمان را تشریح کردم. امروز همچنین در برنامهای که با مشارکت جامعه مسلمانان تُرک-آمریکایی برگزار شد، شرکت کردم و دوستان و برادرانمان را به آغوش کشیدیم. همانطور که میدانید، سال آینده صدمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک میان آمریکا و کشورمان است. هدف ما این است که این تاریخ مهم میان دو کشور دوست را آنگونه که شایسته است ارج نهیم. میدانیم که آقای ترامپ نیز دیدگاههایی مشابه ما دارد و میخواهیم سال 2027 را به نقطه عطفی در روابط تُرک-آمریکایی تبدیل کنیم. با این دیدگاهها امیدوارم سفرمان منشأ خیر و برکت باشد و اکنون سخن را به شما میسپارم.»
اردوغان در پاسخ به پرسشی درباره اینکه در مقالهای که برای بلومبرگ نوشته، بر نیاز سازمان ملل به اصلاحات و آمادگی ترکیه برای ایفای نقش در این اصلاحات تأکید کرده است و اینکه «تصور شما از سازمان ملل چگونه است؟»، گفت:
«امروز از سازمان مللی سخن میگوییم که در آن اراده بیش از 190 کشور با حق وتوی 5 کشور محدود شده است. این ساختار ناعادلانه نمیتواند ثبات و صلح جهانی را حفظ کند، به اصول اساسی خود پایبند بماند و وعده خود به بشریت را محقق کند. مسئله فقط این نیست که ترکیه از حق اظهارنظر بیشتری برخوردار باشد؛ مسئله این است که آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین، جهان اسلام، اروپا و تمام مناطق دیگر، با تجربهها و ارادههای خود، بهصورت عادلانه در این نظام جهانی نمایندگی کنند.»
اردوغان سخنان خود را چنین ادامه داد:
«به همین دلیل میگوییم سازوکار وتو لغو شود. از مدل سازمان ملل که تنها از 5 عضو حفاظت میکند، به سازوکاری فراگیر برای همه اعضا گذار کنیم. مجمع عمومی را قدرتمند، نیرومند و مؤثر کنیم. در ساختار جدیدی که ایجاد خواهد شد، باید نظامی عادلانهتر وجود داشته باشد که در آن اعضای منتخب برای دورههای مشخص فعالیت کنند و کسانی که میخواهند دوباره مسئولیت بگیرند، مجبور باشند اعتماد جامعه بینالمللی را دوباره به دست آورند. به جای اینکه پنج عضو برای مشکلات جهان راهحل ارائه دهند و تصمیم بگیرند، همه اعضا راهحل ارائه دهند و تصمیم بگیرند. زیرا جهان دیگر نه به دیوارهای جدید، بلکه به پلهای جدید نیاز دارد.»
اردوغان در پاسخ به درخواست خبرنگاری برای ارزیابی مسیر طولانی از نخستین سخنرانی خود در مجمع عمومی تا سخنرانی امروز و با یادآوری اظهاراتش مبنی بر اینکه «تا زمانی که عمرم اجازه دهد، به بیان این واقعیتها از این تریبون ادامه خواهم داد»، گفت: «این سفر چیزی جز ایستادگی نیست. زمانی که برای نخستین بار در تریبون مجمع عمومی سازمان ملل حاضر شدیم، هرچه میگفتیم و هر موضعی که داشتیم، امروز نیز به لطف خدا در همان جایگاه هستیم.»
اردوغان با بیان اینکه تحولات رخداده در سوریه، عراق، جنگ اوکراین و روسیه، آفریقا، میانمار و در نهایت غزه بارها واقعیتی را که وی مطرح کرده، نشان دادهاند، گفت که پایههای جنگ اوکراین و روسیه نیز در آن سالها گذاشته شد.
اردوغان با بیان اینکه بسیاری از مسائل منطقه با گامهای نادرستی که در آن روزها برداشته شد، بزرگتر شدند و جرقهها عملاً به آتش تبدیل شدند، گفت: «اگر جهان در آن روزها به سخنان ما توجه میکرد و تدابیر لازم را اتخاذ میکرد، این همه جان از دست نمیرفت. اگر اصلاحات سازمان ملل در آن سالها انجام شده بود، جلوگیری از درگیریها و جنگهای امروز در منطقه و جهان کار دشواری نبود.»
اردوغان با تأکید بر اینکه حتی حضور نیافتن محمود عباس رئیس دولت فلسطین در سازمان ملل برای دو سال متوالی، بهتنهایی نشاندهنده عمق بیعدالتی در نظام بینالمللی است، گفت: «مسئله ما مخالفت با هیچ کشوری نیست. مسئله ما مخالفت با بیعدالتی است. از این بابت برای خودمان خوشحالیم که از آن روزها تا به امروز همیشه در سمت درست تاریخ ایستادهایم و حتی یک گام که باعث شرمساری ملتمان شود، برنداشتهایم. امروز جهان در حال حرکت به سوی همان نقطهای است که ما از روز نخست درباره آن سخن گفتیم.»
یک روزنامهنگار با بیان اینکه؛
کاهش شدید تعداد کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، نشان میدهد که بحران دیگر صرفاً مسئلهای مربوط به ایران نیست، بلکه به مسئلهای جهانی در حوزه انرژی و تجارت تبدیل شده است، پرسید؛ آیا ترکیه برنامه مشخص و عملیای برای ایجاد آتشبس میان آمریکا و ایران دارد؟ و همچنین به طرفین چه پیشنهادی ارائه میکنید؟
اردوغان در پاسخ، با اشاره به وضعیت موجود در تنگه هرمز، اظهار داشت که این وضعیت نشان میدهد این مسئله دیگر صرفاً مسئلهای میان ایران و آمریکا نیست.
اردوغان با تأکید بر اینکه ترکیه موضع خود را در این زمینه به روشنترین شکل بیان کرده است، گفت:
«ما با بسته شدن تنگه هرمز به روی تردد کشتیها مخالفیم. حفظ آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز ضروری است. زیرا هر تنش در تنگه هرمز نهتنها کشورهای منطقه، بلکه اروپا، آسیا، بازارهای انرژی، حملونقل و زندگی روزمره میلیونها انسان را مستقیماً تحت تأثیر قرار میدهد.»
اردوغان با اشاره به اینکه کاهش چشمگیر تردد کشتیهای تجاری در دوره اخیر، ابعاد مسئله را بهروشنی نشان میدهد، گفت تنگه هرمز برای امنیت جهانی انرژی و تجارت بینالمللی اهمیت حیاتی دارد.
اردوغان با تأکید بر اینکه هرمز باید بهعنوان کلید حل مشکلات از طریق گفتوگو و مذاکره باز شود، گفت: «ما به همه طرفهای مربوطه توضیح میدهیم که باید هرچه سریعتر به میز مذاکره بازگردند. آنچه باید انجام شود، گشودن کانالهای جدید دیپلماسی، نه جبهههای جدید است.»
اردوغان در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ایجاد سازوکار امنیتی جدید مشابه طرح غلات دریای سیاه و احیای مجدد این کریدور، گفت مسئله امنیت در دریای سیاه هم برای ترکیه و هم برای منطقه بسیار مهم است.
اردوغان با تأکید بر اینکه دریای سیاه جبههای از این جنگ نیست و هرگز نباید چنین شود، سخنان خود را چنین ادامه داد:
«ما در دیدارهای خود با طرفین، ضرورت برقراری دوباره امنیت کشتیرانی را به تفصیل توضیح میدهیم. این اقدام دو فایده خواهد داشت: تأمین امنیت غذایی و جلوگیری از گسترش جنگ. ما بهصراحت اعلام کردهایم که حمله به کشتیهای تجاری در دریای سیاه را، صرفنظر از اینکه چه کسی انجام دهد، نمیپذیریم و انتظار داریم طرفین مسئولانه رفتار کنند. تلاشهای خود را برای احیای دوباره کریدور غلات افزایش دادهایم.
برای این منظور، گامهای دیپلماتیک خود را نیز سرعت بخشیدهایم. این موضوع را بار دیگر با ولودیمیر زلنسکی رئیسجمهور اوکراین مطرح کردم و پاسخی که از او دریافت کردم نیز مثبت بود.»
اردوغان در پاسخ به پرسشی درباره آینده ائتلاف دفاعی مکه، گفت توافق دفاعی مکه گامی قدرتمند و درست در مسیر صحیح است.
اردوغان گفت: «اگر در چنین جغرافیای دشواری دست به چنین ابتکار مهمی بزنید، مواجه شدن با برخی آزمونها تعجبآور نیست. اگر حرف تازهای بزنید و اراده جدیدی نشان دهید، طبیعتاً کسانی خواهند بود که از این موضوع ناراحت شوند. ما دولتی نیستیم که دیروز تأسیس شده باشد؛ آنقدر تجربه داریم که گرفتار تحریکات نشویم و در دام نیفتیم. تردیدی ندارم که با تکمیل فعالیتهای نهادینهسازی، در مسیر خود با قدرت بیشتری پیش خواهیم رفت.»
اردوغان با بیان اینکه پایههای اساسی برای ارائه راهحلهای منطقهای برای مشکلات منطقه گذاشته شده است، گفت: «همه با هم دیدیم که کسانی که از خارج میآیند و برای منطقه ما نسخه امنیتی مینویسند، اغلب بیثباتی بیشتری از خود بر جای گذاشتهاند. نهالی که کاشتهایم، در مدت کوتاهی رشد خواهد کرد و به درختی تنومند تبدیل خواهد شد. ما به کشور و ملت خود و به برادرانمان اعتماد داریم.»
اردوغان در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره نشست مشابه نشست سال گذشته با کشورهای خلیج، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا و خودش، و اینکه آیا نشست امسال نیز مانند نشست شرمالشیخ در سال گذشته به نتیجه مشخصی منجر خواهد شد، گفت:
«تا زمانی که خونریزی در غزه متوقف نشود، آتشبس دائمی نشود و فلسطینیها از آیندهای شرافتمندانه در سرزمین خود برخوردار نشوند، صلح پایدار به خاورمیانه نخواهد آمد. اراده شکلگرفته در چارچوب طرح صلح مهم و ارزشمند است. تقریباً همه، از جمله حماس، برای برقراری صلح، آرامش و ثبات پایدار در غزه گامهای مثبتی برداشته و خواستار راهحل شدهاند. اما اسرائیل به تجاوزگری خود ادامه میدهد و به روند صلح ضرر میزند. جامعه بینالمللی، در رأس آن آمریکا، باید به اسرائیل بیاموزد که ملزم به پایبندی به این طرح است. تنها گفتن اینکه «جنگ در غزه متوقف شود» کافی نیست. باید سازوکارهایی ایجاد کنیم که از آغاز دوباره جنگ جلوگیری کند، بازسازی غزه را تسریع کنیم و آینده سیاسی فلسطینیها را تضمین کنیم. فاجعه انسانی در غزه، حتی اگر جهان چشمهای خود را بر آن ببندد، همچنان ادامه دارد. از انسانهایی سخن میگویم که در میان ویرانهها برای زنده ماندن تلاش میکنند. ضمن اینکه این وضعیت یک روز، یک هفته، یک ماه یا یک سال نیست؛ سالهاست که ادامه دارد. این مسئلهای است که وجدان مشترک بشریت را تحت تأثیر قرار میدهد.»
اردوغان در پاسخ به پرسشی درباره آخرین وضعیت ترکیه در برنامه F-35، یادآور شد که این موضوع را با دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در ناتو نیز مطرح کردهاند.
اردوغان گفت: «او اراده مثبتی برای بازگشت ترکیه به برنامه F-35 نشان داد. ما نیز انتظار داریم این اراده اکنون به گامهای عملی تبدیل شود.» وی افزود که تماسها در این زمینه ادامه دارد و معتقد است به نتیجه خواهند رسید.
اردوغان با بیان اینکه روابط دوجانبه او با ترامپ به روابط ترکیه و ایالات متحده آمریکا نیز شتاب بخشیده است، گفت:
«همکاری میان دو کشور در مقایسه با دوره دولت قبلی، پیشرفت قابلتوجهی داشته است. معتقدم در اینجا نیز متوقف نخواهیم شد و به اهداف بالاتری دست خواهیم یافت. البته آنچه برای ما مهم است، صنایع دفاعی بومی ماست. این موضوع برای ما بسیار بسیار مهم است. میخواهیم بهویژه جنگنده KAAN، جنگنده خودمان، سامانههای دفاع هوایی و توانمندیهای صنایع دفاعی خود را تولید کنیم. در این میان با نخستوزیر بریتانیا نیز دیدار کردیم. گامها و فعالیتهای ما در زمینه یوروفایتر با آنها نیز ادامه دارد. اهداف ترکیه امنیتی، دفاعی و استراتژیک است. برای تحقق اهداف خود تلاش خواهیم کرد و انشالله عقبنشینی نخواهیم کرد.»
اردوغان در پاسخ به پرسشی درباره مرحله کنونی روند «ترکیه بدون تروریسم»، تأکید کرد که این موضوع برای آنها مسئله کوتاه مدت نیست، بلکه مسئله رهایی ترکیه از یک مشکل حدود نیمقرنی است.
اردوغان با یادآوری اینکه چارچوب قانونی این موضوع از سوی مجلس بزرگ ملی ترکیه تعیین شده و سازوکارهای مربوطه تشکیل شدهاند، گفت نهادهای مربوطه نیز پیگیریهای لازم را در میدان انجام میدهند.
اردوغان با بیان اینکه برای اجرای قانون چارچوب، سازمان باید عملاً سلاحهای خود را زمین بگذارد و روند انحلال آن تکمیل شود، گفت:
«نحوه شناسایی و تأیید آن نیز مشخص است. این روند تحت کنترل واحدهای مربوطه ما، گامبهگام پیش میرود. مجلس ما نیز در چارچوب تعیینشده در قانون به این روند کمک خواهد کرد و ترکیه انشاالله با اتحاد و همبستگی، پرونده تروریسم را خواهد بست. بدون شک کسانی هستند که تلاش میکنند مانع این روند شوند. سهامداران صنعت تروریسم طبیعتاً نمیخواهند این پروندهها بسته شوند. اما ما فرصتی را که آنها انتظارش را دارند، در اختیارشان قرار نخواهیم داد.
ما بهعنوان ائتلاف جمهور و بهعنوان دولت، در این زمینه مصمم هستیم. خلاصه اینکه مشکلی از جهت ما وجود ندارد. روند در حال پیشرفت است و انشاالله در زمانی نهچندان دور به نتیجه خواهیم رسید.»
اردوغان در پاسخ به پرسش یک خبرنگار درباره سفر اخیر علی الزیدی نخستوزیر جدید عراق به ترکیه و ارزیابی او از فضای مثبت در مسیر روابط آنکارا و بغداد و تأثیر آن بر ثبات منطقهای و شاید ثبات داخل ترکیه، گفت: «میتوانم بگویم که دوره جدید را خوب آغاز کردیم. معتقدم روابط دو کشور را توسعه خواهیم داد و با هم منتفع خواهیم شد.»
اردوغان با اعلام اینکه در خانه ترک با الزیدی و همراهانش دیداری داشته است، گفت:
«همانطور که میدانید، در منطقه سنجار که پ.ک.ک مدتهاست در آن مستقر بوده، اکنون حاکمیت دولت عراق برقرار خواهد شد. امروز با مقامات عراقی درباره اینکه پس از پاکسازی منطقه از تروریسم، کنترل آن چگونه خواهد بود، رایزنی کردیم. همچنین موضوع تحویل باشیکا را بررسی کردیم. میخواهیم با همسایهمان عراق، به جای مسائل مربوط به ترور، بیشتر درباره پروژه جاده توسعه، افزایش حجم تجارت متقابل، ثبات، آرامش و رفاه گفتوگو کنیم. روند بهطور مثبت پیش میرود. شتاب خوبی گرفتهایم. انشاالله نتیجه آن نیز خوب خواهد بود.»
«مسئله ما حقوق و امنیت ترکیه و حفظ صلح و آرامش در اژه و مدیترانه شرقی است»
با اشاره به اینکه در آستانه انتخابات در یونان، نخستوزیر یونان میتسوتاکیس، اظهاراتی درباره فروش جنگندههای F-35 مطرح کرده است، از رئیسجمهور اردوغان پرسیده شد: «آیا این روند موجود، فضای تنشزدایی و گفتگوهای میان طرفین را به خطر میاندازد؟» وی در پاسخ گفت:
«ما دغدغهای برای دخالت در سیاست داخلی یونان یا دیگر همسایگانمان نداریم. در یونان انتخابات برگزار میشود، دولت تغییر میکند، مخالفان تغییر میکنند؛ اینها مسئله ما نیست. مسئله ما حقوق و امنیت ترکیه و حفظ صلح و آرامش در دریای اژه و مدیترانه شرقی است. میخواهم یک بار دیگر خیلی روشن بگویم: ترکیه دشمن یونان نیست، بلکه همسایه و متحد آن در چارچوب چتر ناتو است. روابط دو کشور آنقدر ظریف و مهم است که نباید به موضوعی برای استفاده در انتخابات تبدیل شود. ما به این بحثها از این زاویه نگاه میکنیم. ما بر مسائل خودمان متمرکزیم و اینک نیز به کار خودمان مشغولیم.»
اردوغان در پاسخ به پرسشی درباره اولویتهای اصلی ترکیه در COP31 که در ماه نوامبر در آنتالیا برگزار خواهد شد، با تأکید بر اینکه نمیتوانند مشکلات ناشی از تغییرات اقلیمی را نادیده بگیرند، گفت این موضوع برای آنها بسیار مهم است.
اردوغان تأکید کرد که در COP31 تدابیر، نقشههای راه و برنامههای خود برای مقابله با آثار منفی تغییرات اقلیمی بر مناطق مختلف جغرافیایی را تشریح خواهند کرد.
اردوغان با یادآوری اینکه در سازمان ملل متحد نیز سخنرانی درباره تغییرات اقلیمی داشته است، گفت: «در آن سخنرانی نیز بر این موضوعات تأکید کردم. جهان خانه ماست و حفاظت از آن در برابر آلودگی نیز وظیفه ماست. COP31 فقط یک کنفرانس اقلیمی نیست، بلکه بستری است که کشورهای در حال توسعه میتوانند صدای خود را به گوش برسانند، انتظارات خود را مطرح کنند و درباره نتایج ملموس گفتوگو شود.»
اردوغان با اشاره به اینکه حمایت از کشورهایی که با مشکلات تأمین مالی مواجه هستند نیز مسئولیت کشورهای توسعهیافته است، گفت مبارزه با تغییرات اقلیمی دیگر به حرف، بلکه به اقدام نیاز دارد.
اردوغان با تأکید بر اینکه بلایا مرز نمیشناسند و آتشسوزی، سیل و خشکسالی میان کشورها تفاوتی قائل نمیشوند، گفت: «ما نیز برای حل این مشکلات باید مرزها را برداریم. معتقدم اجلاس COP31 که در آنتالیا برگزار خواهیم کرد، در این مسیر طولانی یک نقطه عطف مهم خواهد بود.»
news_share_descriptionsubscription_contact
contact_the_ombudsman
is_there_an_error_in_this_story
