اعدامی که به قطع روابط میان ایران و عربستان انجامید

آنکارا/ خبرگزاری آناتولی

شیخ نمر باقر النمر، روحانی شیعه شهروند عربستان سعودی که در میان 47 نفر اعدام شده در دوم ژانویه از طرف عربستان سعودی بود با نفوذ و محبوبیتی بزرگ در بین شیعیان در منطقه خلیج و مخالفتش به دولت عربستان سعودی مشهور بود.

او در سال 1959 در شهر العوامیه واقع در منطقه نفت‌خیز قطیف در شمال شرق عربستان متولد شد. اغلب شیعیان عربستان که بین 10 تا 15 درصد جمعیت 30 میلیونی این کشور را تشکیل می‌دهند در این منطقه ساکن هستند.

نمر از انقلاب اسلامی ایران متاثر شد و جهت ادامه تحصیل در سال 1979 به این کشور رفت و سپس تحصیل خود را در سوریه به اتمام رساند. او در سال 1994 به عربستان سعودی برگشت و در شهر العوامیه فعالیت‌ سیاسی خود را آغاز کرد. با سخنرانی و خطبه‌های نماز جمعه در بین جوانان منطقه نفوذ پیدا کرده و به عنوان رهبر شیعیان عربستان شناخته شد.

باقر النمر که با نفوذ در میان شیعیان عربستان و مخالفت خود با خاندان آل سعود توجه دولت را به خود جلب کرده بود، تهدیدی برای رژیم شاهی این کشور تلقی شد. او بارها به اتهام مخالفت و تحریک مردم علیه دولت و همچنین در سال 2006 به خاطر "دعوت به انتخابات عادلانه در کشور" دستگیر و بازداشت شد.

پس از بازداشت در سال 2006، هواداران وی ادعا کردند که پلیس شیخ نمر را شکنجه کرده است و اقدام به تجمعات اعتراضی کردند. با این اعتراضات شیخ نمر آزاد شد.

حادثه برخورد نیروهای عربستان با حجاج شیعه در فوریه سال 2009 در قبرستان جنة البقیع مدینه به شهرهای شیعه‌نشین در شرق کشور سرایت کرد. سخنرانی‌های نمر علیه دولت سعودی در این دوره باعث تشدید مقابله نیروهای امنیتی عربستان با اعتراضات شد.

شیخ نمر در سخنرانی‌های خود اظهار داشت که "اگر توهین به ارزش‌های ما ادامه یابد در آن صورت هر گزینه‌ای جایز می‌شود. برای دفاع از غرور و آبروی خود محق داریم خواهان جدایی از این کشور شویم و هر نتیجه‌ای در پی داشته باشد مهم نیست".

او همچنین طی سخنانی در منطقه‌ای که بحرین و شرق عربستان را به هم متصل می‌کند، از یک سیستم مشابه رژیم ایران بحث کرده بود.

انتقادات نمر٬ روحانی شیعه علیه رژیم سعودی در جریان بهار عربی به ویژه در سال 2011 افزایش یافت. وی در سخنان خود رفتار عربستان با شورشیان بحرین و سرکوب آنها را به شدیدترین الفاظ محکوم کرد.

خبرگزاری رسمی عربستان سعودی در ماه ژوئیه سال 2012 اعلام کرد دولت این کشور نمر را به اتهام تحریک مردم به شورش دستگیر کرده‌ است. شیعیان منطقه در حمایت از وی و در اعتراض به "ضرب و شتم توسط پلیس در حین دستگیری"٬ دست به شورش زدند. اما وزارت کشور عربستان اعلام کرد شیخ نمر قصد داشت به روی نیروهای امنیتی آتش گشوده و از منطقه فرار کند که با شلیک متقابل این نیروها زخمی و دستگیر شد.

محاکمه روحانی شیعه عربستان سعودی که در سال 2013 آغاز شد٬ در تاریخ 5 اکتبر سال 2014 به اتهام تحریک و تشویق مردم به تظاهرات٬ ایجاد فتنه در منطقه٬ مقاومت در برابر نیروهای امنیتی و حمله به پلیس٬ به اعدام محکوم شده بود.

رژیم ایران اعدام نمر را به خاطر دشمنی عربستان با شیعیان می‌دانست. در حالیکه نمر به سیاست ایران در سوریه انتقاد داشت، اما ندای او از سوی مقامات تهران نادیده گرفته می‌شد. نمر در یک خطبه خود در مورد بحران سوریه ضمن تاکید بر اینکه "باید بدون تبعیض در برابر ستمگران ایستاد"٬ اسد را "ظالم و دیکتاتور" خطاب کرده بود.

دولت عربستان سعودی در نهایت بدون در نظر گرفتن مذهب 47 نفر؛ شامل 4 شیعه، از جمله شیخ نمر و 43 نفر از اعضای القاعده را اعدام کرد.