آنکارا/خبرگزاری آناتولی
ترکیه جهت روشن شدن ابعاد و مجازات عاملان قتل جمال خاشقجی، روزنامه نگار و ستون نویس واشنگتن پست در کنسولگری عربستان سعودی در استانبول در تاریخ 2 اکتبر 2018 در چارچوب قوانین بین المللی اقدامات قابل توجه و مهمی انجام داده و میدهد.
مقامات ترکیه جهت ممانعت از فراموش نشدن این جنایت در اذهان عمومی و در سطوح بین المللی نیز از راههای دیپلماتیک تلاش می کنند.
در این راستا دادستانی در روز ارتکاب جنایت بدون اتلاف وقت تحقیقات را آغاز کرده، وزارت امور خارجه در روز 4 اکتبر ولید بن عبدالکریم الحجیری، سفیر عربستان سعودی در آنکارا را به این وزارتخانه احضار کرده و خواستار ارائه توضیحات در خصوص سرنوشت خاشقجی شد.
رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه نیز به دنبال عدم انجام اقدامی از سوی عربستان سعودی در روز 7 اکتبر طی سخنانی اظهار داشت: پیگیر موضوع هستم، نتیجه اش هر چه که باشد آن را ما از اینجا به جهانیان اعلام خواهیم کرد.
در همان روز وزارت امور خارجه برای بار دوم سفیر عربستان سعودی را فراخوانده و خواستار توضیحات و روشن شدن موضوع در اسرع وقت شد.
از سوی دیگر اظهارات اردوغان در خصوص این جنایت جامعه بین المللی را نیز به جنب و جوش آورد. رسانه های خارجی و مقامات غربی به پرس و جو در خصوص سرنوشت خاشقجی پرداختند. در روزهای بعد مقامات چندین کشور اظهاراتی در این خصوص بیان داشتند.
در بیانیه مشترک انگلستان، آلمان و فرانسه در این زمینه آمده است: برای آنکه فرضیه های ارائه شده توسط مقامات سعودی باورکردنی شود باید توسط نمونه هایی پشتیبانی شوند. تاکید می کنیم که جهت روشن شدن واقعیات به شکل جامع و قابل باور انتظار می رود که تلاش لازم صورت گیرد.
در این میان رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه با دونالد ترامپ، همتای آمریکایی خود، جاستین ترودو نخست وزیر کانادا، آنتونی گوترش دبیر کل سازمان ملل متحد و شمار دیگری از مقامات دیگر تلفنی گفتوگو کرد.
مولود چاووشاوغلو وزیر امور خارجه ترکیه نیز با عادل الجبیر وزیر خارجه عربستان سعودی و مایک پمپئو وزیر خارجه ایالات متحده آمریکا در این خصوص تلفنی گفتوگو کرد.
او همچنین طی سخنانی ضمن دعوت از مقامات سعودی جهت همکاری با ترکیه برای روشن شدن ابعاد این واقعه تاکید کرد: می خواهیم که با عربستان سعودی همکاری کنیم. نتایج حاصل از تحقیقات را با جهانیان درمیان خواهیم گذاشت.
ابراهیم کالین، سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه نیز اعلام کرد که گروه کاری مشترکی با سعودی ها آغاز به فعالیت خواهد کرد.
- گفتوگوی تلفنی اردوغان با ملک سلمان درباره جنایت خاشقجی
رئیس جمهور اردوغان در گفتوگوی تلفنی با ملک سلمان پادشاه عربستان سعودی در روز 14 اکتبر او را "خادم الحرمین" خطاب و به طور ویژه از "آمران جنایت" مجزایش کرد. در این گفتوگو بر سر همکاری روشن و شفاف در زمینه این جنایت توافق حاصل شد.
به دنبال اقدامات مقامات ترکیه به ویژه رئیس جمهور اردوغان جنایت خاشقجی در شورای اتحادیه اروپا نیز مطرح شده و دونالد تاسک رئیس این شورا خواهان انجام "تحقیقات جامع" و "مجازات عاملان" آن شد.
مایک پمپئو وزیر امور خارجه آمریکا 17 اکتبر جهت ارزیابی قتل خاشقجی وارد ترکیه و از سوی رئیس جمهور اردوغان به حضور پذیرفته شد. او همچنین با مولود چاووشاوغلو وزیر امور خارجه، حاکان فیدان رئیس سازمان اطلاعات «میت» و ابراهیم کالین سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه نیز دیدار و گفتوگو کرد.
- رئیس سیا به ترکیه آمد
جینا هاسپل، رئیس سازمان اطلاعاتی آمریکا «سیا» 23 اکتبر به ترکیه آمده و دیدارهایی با مقامات بلند پایه انجام داد. سازمان ملل متحد نیز اعلام کرد که اگر ترکیه درخواست کند در این زمینه تحقیقات انجام شود مورد ارزیابی قرار خواهد داد.
پارلمان اروپا نیز طرح اعمال تحریم مقامات سعودی در صورت انجام تحقیقات بین المللی و شناسایی عاملان جنایت را تصویب کرد.
- ترکیه اجازه نداد بر روی جنایت خاشقجی سرپوش گذاشته شود
رئیس جمهور اردوغان که در میادین بین المللی موضوع جنایت خاشقجی را مطرح می کرد در سخنان خود در نشست سران گروه بیست در روز یکم دسامبر گفت: رضایت خاطر جهان اسلام و اذهان مردم دنیا بدون روشن ساختن عاملان این جنایت و مجازات آنها از آمران گرفته تا مجریان، ممکن نخواهد بود.
در حالی که مقامات ریاض به دنبال انجام برخی تغییرات در میان مقامات بلند پایه خود بودند، مولود چاووشاوغلو ضمن اشاره به ادامه برقراری ارتباط با مقامات چندین کشور جهت مطرح کردن جنایت خاشقجی در سازمان ملل متحد اظهار داشت: ما تا به امروز به صورت شفاف اقدام کرده و جهت شفاف ساختن ابعاد این جنایت آنچه لازم است را انجام دادیم. اسناد و معلومات را نیز در اختیار جهانیان قرار دادیم. اما هیچ تحولی در خصوص اقدامات طرف عربستان سعودی صورت نگرفته است.
لذا نیاز به انجام تحقیقات بین المللی وجود دارد. البته از کمیسیون هایی که برای انجام تحقیقات سازمان ملل متحد در این زمینه تاسیس خواهد شد سخن نمی گویم. برای انجام تحقیقات سازمان ملل باید شورای امنیت تصمیم گیری کند، اما اگر یکی از پنج کشور عضو دائمی مخالفت کند این تحقیقات آغاز نخواهد شد.
- معلومات صحیح به سرعت با جهانیان درمیان گذاشته شد
مقامات ترکیه در عین آن که در انتظار آغاز همکاری با مسئولان سعودی بودند اما اجازه اتلاف وقت را هم ندادند. ترکیه و جهانیان به سرعت معلومات درست در باره این جنایت را کسب کردند.
دلایلی که در اختیار جهانیان قرار گرفت دولت عربستان سعودی را مجبور کرد جهت روشن ساختن موضوع اقدامی انجام دهد. مقامات آنکارا نوار صوتی ضبط شده را در اختیار ریاض نیز قرار دادند. تاکید رئیس جمهور اردوغان بر لزوم محاکمه 18 مظنون این پرونده در استانبول و مطرح کردن آغاز تحقیقات بین المللی از سوی چاووشاوغلو در 14 نوامبر دولت عربستان را وادار به اقدام کرد.
دادستانی عربستان سعودی "بخشی" از نتایج تحقیقات خود را اعلام کرد.دادستانی استانبول حکم بازداشت سعود القحطانی، مشاور پیشین دیوان سلطنتی و احمد العسیری، معاون رئیس سازمان اطلاعات عربستان سعودی را به اتهام "قتل عمد همراه با شکنجه" را صادر کرد.
- سازمان ملل متحد از ترکیه تشکر کرد
اگنس کالامارد، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور اعدامهای خارج از چارچوب قضایی در چارچوب انجام تحقیقات بین المللی در خصوص جنایت خاشقجی 28 ژانویه به ترکیه آمد. او در روزهای 28 ژانویه تا 3 فوریه با شماری از مقامات ترکیه از جمله مولود چاووشاوغلو دیدار و گفتوگو کرد.
کالامارد طی سخنانی در بروکسل اظهار داشت: اسناد و مدارکی که در مدت انجام وظیفه ام در ترکیه جمع آوری شد نشان می دهد که خاشقجی قربانی جنایتی بی رحمانه و از پیش برنامه ریزی شده توسط مقامات دولتی عربستان سعودی شده است.
او قتل خاشقجی را نقض حقوق بین الملل و روابط بین المللی اعلام کرد و افزود: تحقیقات موثر، شفاف، جامع و بیطرفانه ترکیه (درباره جنایت خاشقجی) از سوی عربستان سعودی تضعیف شده است.
کالامارد همچنین از حمایت ترکیه هنگام سفر به کشور جهت انجام تحقیقات تشکر کرد.
اگنس کالامارد، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور اعدامهای فراقضایی طی گزارش در ماه جولای گذشته عربستان سعودی را مسئول قتل جمال خاشقجی دانست.
بر اساس این گزارش، مدارکی وجود دارد که طبق آن مسئولین سعودی از جمله محمد بن سلمان ولیعهد این کشور باید مورد بازجویی قرار بگیرند.
گفتنی است جمال خاشقجی، روزنامهنگار اهل عربستان سعودی سردبیر سابق روزنامه الوطن و ستوننویس واشنگتن پست دوم ماه اکتبر 2018 به منظور انجام امور رسمی وارد کنسولگری این کشور در استانبول شد و از آن خارج نشد.
ریاض در تاریخ 20 اکتبر قتل خاشقجی در داخل کنسولگری عربستان سعودی را تأیید کرد. دادستان این کشور مدعی شد که خاشقجی بعد از "درگیری" با چند نفر در داخل کنسولگری "فوت" کرده و 18 شهروند این کشور نیز در این رابطه بازداشت شدهاند.
دادستانی کل استانبول ترکیه 31 اکتبر سال گذشته طی بیانیهای اعلام کرد که جمال خاشقجی بلافاصله پس از ورود به کنسولگری عربستان سعودی در این شهر، طبق نقشه قبلی خفه و کشته شده است.
