18 اکتبر 2022•بهروزرسانی: 19 اکتبر 2022
سارایوو/ خبرگزاری آناتولی
علی عزت بگوویچ، اولین رئیسجمهور بوسنی و هرزگوین که بهزودی نوزدهمین سالگرد درگذشتش گرامی داشته خواهد شد، همواره برای ارتقای آگاهی دینی و ملی هموطنان مسلمانان خود کوشید و دو بار نیز به همین دلیل زندانی شد.
بگوویچ که از دوران جوانی در تلاش بوده تا مسلمانان بوسنیایی را به شهروندانی برابر با دیگران تبدیل کند، در دهه 1990 موفق شد تا از استقلال کشورش در برابر حملات صربها و کرواتها محافظت کند.
وی در 8 اوت 1925 در شهر شاماتس به عنوان یکی از پنج فرزند خانواده به دنیا آمده و در 3 سالگی به همراه خانوادهاش به سارایوو نقل مکان کرد و تحصیلات خود را در آنجا به پایان رساند. بگوویچ از دوران جوانی علیه تبعیض در کشور مبارزه کرده و در حالی که جنگ جهانی دوم در جریان بود، رژیم فاشیست اوستا در کرواسی، بوسنی و هرزگوین را ضمیمه خود و دولت مستقل کرواسی را تاسیس کرد.
در آن دوران در حالی که مسلمانان این کشور تحت عنوان "کروات" نامیده میشدند، یهودیان، صربها و رومها نیز تحت آزار و اذیت شدید قرار داشتند. مسلمانان بوسنیایی و کروات که با رژیم موافق نبودند نیز از این آزار و اذیت رنج بردند. از سوی دیگر جنبش چتنیکس که توسط صربهای "نژادپرست" تشکیل شده بود، دست به کشتار مسلمانان زده و هدف اصلیشان پاکسازی کامل همه غیر صربها از این جغرافیا بود.
علی عزت بگوویچ یکی از چهرههای برجسته «جوانان مسلمان» بود که هدف اصلی وی آگاهی بخشی به مسلمانان بوسنی در مورد مسائل مذهبی و ملی در دوران پادشاهی یوگسلاوی سابق بود. هدف این جنبش دستیابی به حقوق مساوی مسلمانان با سایر گروههای قومی و مذهبی در کشور و همچنین بازسازی خانهها و مساجد مسلمانان تخریب شده توسط چتنیکسها و اوستاشه بود.
اگرچه جمهوری خلق فدرال یوگسلاوی که پس از جنگ جهانی دوم تأسیس شد، بر فاشیسم پیروز شد اما مشکلات مسلمانان بوسنیایی را در مسائل مذهبی و ملی حل نکرد. برخی اعضای تشکیلات "جوانان مسلمان" از جمله علی عزت بگوویچ در سال 1946 به دلیل فعالیتهای خود برای "افزایش آگاهی دینی" دستگیر و در 21 سالگی به 3 سال زندان محکوم شد.
پس از آزادی از زندان در دانشکده کشاورزی ثبت نام کرد و پس از 2 سال به دانشکده حقوق رفته و از آنجا فارغ التحصیل شد. در سال 1949 ازدواج کرده و دارای سه فرزند (لیلا٬ سابینا و بکیر) است.
عزت بگوویچ به مبارزه برای حقوق بشر در یوگسلاوی سابق به رهبری «یوسیپ بروز تیتو» که دارای عقاید مارکسیستی-لنینیستی بود، ادامه داد.
او که به وضعیت جهان اسلام علاقهمند بود، اولین اثر خود به عنوان "بیانیه اسلام" را در سال 1960 آغاز و در سال 1970 منتشر کرد.
در سال 1980 با مرگ تیتو ، لفاظیهای افراطی ناسیونالیستی دوباره در یوگسلاوی ظهور کرد. در آن سالها «جرم بیانی» به قانون مجازات اضافه شد. بگوویچ در سال 1983 پیش از انتشار اثرش «اسلام بین شرق و غرب» به همراه 12 روشنفکر مسلمان دستگیر شد.
بگوویچ در زمانی که در زندان به سرمیبرد٬ اثر «فرار من به سوی آزادی - یادداشتهایی از زندان: 1983-1988» را نوشت. وی در سال 1988 مورد عفو قرار گرفت و از زندان آزاد شد.
وی در ادامه فعالیتهایش در راستای مبارزه با کمونیسم، تشکیلاتی با نام «مسلمانان جوان» که اعضای آن را دانش آموزان و دانشجویان تشکیل میدادند، تاسیس کرد.
وی حزب «فعالیت دموکراتیک» (SDA) که یکی از قدرتمندترین احزاب بوسنی به شمار میرفت را در سال 1990 تاسیس کرد. او همچنین در جنگ بین سالهای 95-1992 بوسنی، رهبری مردم کشورش را بر عهده گرفت و بعد از اتمام آن با امضای قرارداد دایتون در تاریخ 21 نوامبر 1995 برای مردمش، کشوری با پرچمی شناخته شده از سوی جامعه بینالمللی به جا گذاشت.
علی عزت بگوویچ، در اکتبر سال 2000 به دلیل بیماری از سمت ریاست جمهوری کنار رفته و در 19 اکتبر سال 2003 درگذشت.
