21 فوریه 2023•بهروزرسانی: 23 فوریه 2023
آنکارا/ خبرگزاری آناتولی
براساس دادههای یونسکو، هم اکنون بیش از هفت هزار زبان زنده در جهان توسط گویشورانی استفاده میشود که از این میان حدود شش هزار و 700 زبان مربوط به زبانهای محلی است و اینگونه زبانها نیز در معرض بیشترین تهدیدات قرار دارند.
سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد (یونسکو) در21 فوریه سال 1999 با تصویب طرح پیشنهادی بنگلادش این روز را به عنوان «روز جهانی زبان مادری» نامگذاری کرد.
روز جهانی زبان مادری از سال 2000 وارد تقویم رسمی سازمان ملل شد و همه ساله 21 فوریه به عنوان روز جهانی زبان مادری گرامی داشته میشود.
از بین رفتن یکی از زبانهای مادری جهان به معنی نابودی فرهنگ و حافظه تاریجی مرتبط با آن زبان نیز هست. ادامه حیات یک زبان ارتباط مستقیمی با استفاده و کاربرد آن زبان در جامعه دارد اما تنها چندصد زبان در جهان به عنوان زبان تحصیل و اداری به کار برده میشود و شمار کمی از این زبانها نیز در فضای مجازی کاربرد دارد.
در چارچوب تعاریف ارائه شده توسط یونسکو حتی در صورتی که گروههای بومی و محلی بخش کوچکی از کل جمعیت یک کشور را تشکیل دهند نیز یکی از مهمترین اجزای فرهنگی و زبانی آن کشور هستند. همچنین یونسکو تاکید می کند که نابودی زبانها یک فرایند غیرقابل جبران و نابودی فرهنگ مشترک بشریت است.
یونسکو زبانهایی را که از سال 1950 تاکنون توسط هیچ گویشوری تکلم نمیشوند را در فهرست زبانهای منقرض شده خود قرار داده است. همچنین زبانهایی که تنها توسط افراد مسن مورد استفاده قرار میگیرند نیز زبانهای در معرض خطر نامیده میشوند.
براساس تعاریف یونسکو برای ادامه یک زبان لازم است که زبان مورد نظر بدون هیچ محدودیتی توسط تمامی نسلهای مربوطه در سنین مختلف مورد استفاده و تکلم قرار گیرد. یونسکو اعلام کرده که تاکنون حدود چهار درصد کل زبانهای جهان منقرض شدهاند.
بزرگترین خطری که این مردم با آن روبرو هستند نیز عدم حمایت از زبان مادری آنها است. صدها زبان زنده دنیا به دلیل اینکه زبان مادری این جوامع به عنوان زبان رسمی و زبان تحصیل توسط دولتها به رسمیت شناخته نمیشود با خطر نابودی روبرو هستند.
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) با اجرای طرحهای مختلف کشورهای جهان را به حمایت از زبان مادری و تدریس آنها در مدارس فرا میخواند.
