آنکارا/ خبرگزاری آناتولی
به آتش کشیده شدن ساختمان سفارت عربستان سعودی در تهران در پی اعدام 47 نفر از جمله آیتالله نمر باقر النمر، روحانی شیعه شهروند عربستان توسط این کشور، در دوم ژانویه، باعث افزایش تنش در روابط پر فراز و نشیب بین دو کشور شد.
مقامات عربستان سعودی به دنبال تشکیل دولتی مبتنی بر مذهب شیعه در ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی سال 1979، ایران را رقیب خود در منطقه تلقی کردند. با آغاز این روند روابط دو کشور نیز به سیر رقابتی خود ادامه داد.
تاریخچه روابط عربستان سعودی و ایران
سفارت عربستان سعودی در تهران در سال 1988 اشغال شد. یک دیپلمات سعودی در این رویداد به قتل رسید. به دنبال این حوادث، دولت ریاض روابط دیپلماتیک خود با ایران را قطع کرد. اما در سال 1991 روابط دو کشور به حالت عادی بازگشت.
ایالات متحده آمریکا پس از اشغال عراق، این کشور را در سال 2003 به شیعیان تحت تاثیر ایران تسلیم کرد. این امر باعث افزایش نگرانیهای امنیتی عربستان سعودی شد.
حزب الله لبنان از حمایت ایران برخوردار بوده و رقیب گروههای سیاسی طرفدار عربستان سعودی در لبنان است. حزب الله در سال 2006 در جنگ با اسرائيل به پیروزی روانی و سیاسی دست یافت. این تحول به مثابه افزایش قدرت ژئوپلیتیک شیعه محسوب شد.
افزایش نفوذ ایران در سال 2007 در عراق و مطالبات سیاسی اقلیتهای شیعه در منطقه خلیج باعث نگرانی دولتهای منطقه شد.
عربستان سعودی به دلیل فراهم شدن زمینه نفوذ برای ایران در عراق، بر میزان فشار خود به ایالات متحده آمریکا در سال 2008 افزایش داد.
عربستان سعودی، حرکت شیعیان بحرین را که از حمایت ایران برخوردار بوده و با تاثیرپذیری از بهار عربی در سال 2011 منتهی به قیام شده بود را با فرستادن یگانهای نظامی سرکوب کرد.
از سوی دیگر دو شهروند ایرانی که قصد ترور عادل الجبیر، وزیر امور خارجه عربستان سعودی و سفیر پیشین این کشور در واشنگتن را داشتند در سال 2011 دستگیر شدند.
در درگیریهای سوریه در سالهای 2011-2015 ایران و حزب الله لبنان از رژیم اسد و عربستان سعودی از مخالفان رژیم حمایت کردند. ایران و حزب الله نیروهای نظامی خود را به سوریه فرستادند و در صف رژيم اسد جنگیدند.
حوثیهای یمن نیز که از طرف ایران حمایت میشدند در سال 2015 اکثر نقاط یمن را تحت کنترل خود در آوردند. به این ترتیب عبد ربه منصور هادی، رئیس جمهور یمن به ریاض پناه برد. نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان سعودی علیه حوثیها حملات هوایی سنگینی را آغاز کردند.
ایران در ژوئیه سال گذشته در مذاکرات هستهای با کشورهای 5+1 به توافق رسید. بهتر شدن روابط ایران با غرب باعث افزایش نگرانیهای عربستان سعودی و دیگر کشورهای حاشیه خلیج شد.
در بین قربانیان فاجعه منا صدها ایرانی نیز موجود بود. تهران در مورد این حادثه عربستان سعودی را به بی توجهی و عدم ارایه تعداد صحیح قربانیان متهم کرد.
در تحولی دیگر معاونان وزرای خارجه دو کشور برای بررسی روابط دو جانبه، در ماه گذشته دیدار کردند.
حکم اعدام 47 نفر از جمله شیخ نمر باقر النمر، روحانی شیعه اهل سعودی توسط این کشور سه روز پیش اجرا شد. به دنبال آن سفارت عربستان در تهران به آتش کشیده شد. دولت ریاض سفیر ایران در عربستان سعودی را عنصر نامطلوب اعلام کرد و به هیات دیپلماتیک ایران 48 ساعت مهلت داد تا خاک عربسیتان را ترک کنند.
