05 دسامبر 2017•بهروزرسانی: 06 دسامبر 2017
واشنگتن/ قاسم ایلِری/ خبرگزاری آناتولی
جاناتان کوهن، دستیار قائم مقام وزیر امور خارجه آمریکا در امور اروپا و اوراسیا، طی سخنانی در نشست سالانه «موسسه خاورمیانه» در واشنگتن با محوریت ترکیه، گفت: وزارت دادگستری آمریکا منابعی که برای بررسی روند استرداد فتحالله گولن سرکرده فرقه تروریستی فتو اختصاص داده است را از زمان بررسی استرداد شاه سابق ایران، تاکنون برای هیچ پرونده استرداد دیگری اختصاص نداده است.
ادامه سخنان این مقام آمریکایی در نشست مذکور به شرح زیر است:
باید به نقش ترکیه در ناتو در نظر گرفته شود. ترکیه و آمریکا طی 65 سال گذشته همواره متحد هم بوده اند و روابط بین آنکارا و واشنگتن همیشه عمیق و پیچیده بوده است. تعامل دیپلماتیک مذکور هنوز در موضوعات زیادی بدون تغییر وجود دارد. ترکیه از دومین ارتش بزرگ در میان کشورهای عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی «ناتو» برخوردار است و در منطقه جغرافیایی بسیار مهمی قرار دارد. باید این تاثیر درنظر گرفته شود و با توجه به آن عمل شود.
نمی توان نقش ترکیه در عملیاتهای آمریکا در منطقه به ویژه در افغانستان و عراق را نادیده گرفت. آنکارا و واشنگتن هنوز هم در بسیاری از مسائل سیاسی، اهداف و نگرانیهای مشترکی دارند. ترکیه در مبارزه با داعش نقش مهمی را ایفا می کند. میزبانی مردم و دولت ترکیه از میلیونها پناهجوی سوری در کشور خود نیز قابل تحسین است.
- کودتای نافرجام فرقه تروریستی فتو یک حادثه سنتشکن بود
دو ماه بعد از کودتای نافرجام 15 ژوئیه فتو به ترکیه سفر کردم و تخریبی که در نتیجه حملات کودتاچیان به مجلس ترکیه وارد شده بود را از نزدیک دیدم. مسئولین ترک، حفرههای بزرگ ایجاد شده در سقف مجلس در اثر حملات جنگندههای اف-16 را نشان دادند و از من پرسیدند که اگر چنین حمله ای علیه کنگره آمریکا صورت گرفته بود، احساس مردم ایالات متحده نسبت به آن چگونه می توانست باشد؟ طبیعتا این یک وضعیت سنتشکنانه و غیرعادی است.
وزارت دادگستری آمریکا با مقامات دادگستری ترکیه برای محاکمه مسئولان کودتای نافرجام در پیشگاه عدالت همکاری می کند. آمریکا در این خصوص تلاش می کند تا آنچه در توان دارد انجام دهد. کودتای نافرجام 15 ژوئیه حادثه تاسف باری برای مردم ترکیه و یک حمله مستقیم به حقوق دموکراتیک آنها بود که منجر به مرگ بیش از 200 نفر و جراحت بیش از 2 هزار تن دیگر شده است. ما هم در خصوص محاکمه مسببین این کودتا در پیشگاه عدالت کنار ترکیه هستیم.
وزادت دادگستری آمریکا برای بررسی درخواست استرداد گولن به ترکیه، منابع زیادی را اختصاص داده است. بررسی درخواست ادامه دارد. همکارانم در وزارت دادگستری به من گفتند که منابع تخصیص یافته برای بررسی پرونده گولن تاکنون فقط برای بررسی پرونده استرداد شاه سابق ایران تخصیص داده شده است.
محمد رضا پهلوی، شاه سابق ایران پس از انقلاب این کشور از ایران به مصر، مراکش، جزایر باهاما و مکزیک رفته و سپس به آمریکا آمده بود. سفارت آمریکا در تهران به غارت رفت و 50 شهروند آمریکایی در قبال استرداد شاه به گروگان گرفته شده بودند. آمریکا از آنجا که میان ایران و آمریکا توافقنامه استرداد مجرمان وجود نداشت، درخواست ایران را رد کرده بود.
درباره اعاده شاه ایران، بحثهای زیادی صورت گرفت و گفته شد که رئیس جمهور آمریکا با استفاده از اختیارات ریاست جمهوری ممکن است درخواست استرداد را قبول کند. پس از آن وزارت دادگستری پس از بررسیهای طولانی اعلام کرد که ریاست جمهوری چنین اختیاری ندارد. شاه از سوی آمریکا استرداد نشد. ابتدا به پاناما و سپس به مصر رفت و از سوی انور سادات به وی حق پناهندگی داده شد.
- روابط آمریکا و ی.پ.گ تاکتیکی و موقت است
حمایت آمریکا از پ.ی.د/پ.ک.ک نیز یک مشکل دیگر در روابط ترکیه و آمریکا است. ماهیت موضوع مورد بحث ما با ترکها اگرچه از سوی آنها رضایت بخش نیست، اما این یک واقعیت است. شراکت ما با ی.پ.گ (پ.ی.د/پ.ک.ک) از آنجاست که در سوریه گزینه دیگری نداریم. در آنجا به نیرویی احتیاج داشتیم که داعش را از رقه بیرون بکند و تنها نیرویی که در آنجا بود همین ی.پ.گ (پ.ی.د/پ.ک.ک) بود.
روابط میان پ.ی.د/پ.ک.ک و آمریکا تاکتیکی، موقتی و کاربردی است. اما روابط میان ترکیه و آمریکا استراتژیک، پایدار و پایه ای است.
