21 مارس 2025•بهروزرسانی: 21 مارس 2025
تاشکند / خبرگزاری آنادولو
نوروز؛ منادی بهار، زمانی که طبیعت بیدار، خاک زنده و طبیعت تازه و سبز می شود، قرن هاست که در ازبکستان با برنامههای مختلف سنتنی جشن گرفته می شود.
خبرنگار آنادولو در قسمت اول گزارشها با عنوان «نوروز؛ سنت هزاران ساله اقوام ترک» به تاریخچه و سنت های جشن نوروز در ازبکستان پرداخته است.
نوروز که به معنای «روز نو» است و در 21 مارس که روز و شب برابر است جشن گرفته میشود، بر اساس تقویم 12 حیوانی و تقویم شمسی که مردم آسیای میانه استفاده میکنند، آغاز سال جدید محسوب میشود.
رویدادهای مختلفی به مدت یک ماه در نوروز برگزار می شود که ازبک ها آن را با شور و شوق جشن می گیرند. مردم دور هم جمع می شوند و دسر سوملک و غذاهای مختلف را تهیه می کنند.
صبح روز تعطیل، شهروندان در ازبکستان لباس های نو خود را می پوشند و با غذاهایی که تهیه کرده اند مانند حلیم، سوملک، سمسا، آش و پلو به مناطق روستایی می روند. رویدادهایی مانند کشتی و مسابقات اسب دوانی در اینجا سازماندهی می شود.
یک ضرب المثل ازبکی می گوید: انسان خوب از چهره، سال خوب از نوروز مشخص است
- تاریخ نوروز به 2 هزار سال پیش باز می گردد
پژوهشگران بیان می کنند که تاریخ نوروز به 2000 سال قبل باز می گردد و جشن آن از قرن سوم قبل از میلاد آغاز شده است.
در کتاب «تاریخ بخارا» اثر ابوبکر نرشخی که در قرن دهم در بخارا زندگی می کرد، آمده است که نوروز یکی از مهم ترین اعیاد بخارا بوده است.
در این اثر ثبت شده است که عید نوروز پیش از اسلام توسط مردم منطقه جشن گرفته می شد.
همچنین ذکر شده است که در بخارا در ایام عید نوروز، سلاطین میان مردم غذا و هدایای مختلف تقسیم و مردم را از مالیات معاف می کردند و جشن های بزرگی ترتیب می دادند.
در کتاب «اثرهای مانده از سدههای گذشته» به قلم ابوریحان بیرونی دانشمند قرن یازدهم آمده است که نوروز در اولین روز از اولین ماه سال بر اساس تقویم شمسی جشن گرفته می شود.
- نوروز در دوره اتحاد جماهیر شوروی ممنوع شد
نوروز که قرن ها جشن گرفته می شد، در اوایل دهه 1920 پس از تثبیت تسلط اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی) در منطقه، به این دلیل که برخلاف ایدئولوژی شوروی بود، زیرا منعکس کننده ارزش های ملی بود، ممنوع شد.
در دوران اتحاد جماهیر شوروی، جشن نوروز در ازبکستان، مانند سایر کشورهای ترک، به مدت 70 سال ممنوع بود. سالها، ازبکها مجبور بودند آداب و رسوم و سنتهای مربوط به نوروز را بهطور مخفیانه در خانه با اعضای خانوادهشان جشن بگیرند.
پس از یک وقفه طولانی، جشن نوروز در ازبکستان در سال 1989 مجاز شد.
پس از اعلام استقلال ازبکستان در 31 اوت 1991، نوروز به عنوان تعطیل رسمی پذیرفته شد.
- سنت های نوروزی
جشن های نوروز در ازبکستان در طول ماه مارس ادامه دارد، اما برنامههای اصلی در 21 مارس برگزار می شود.
کشتی، مسابقات اسب دوانی، رقص های محلی و کنسرت ها در سراسر این کشور به عنوان بخشی از جشن های نوروز برگزار می شود.
در روزهای جشن، ازبکها غذاهای نوروزی کوک سمسا، حلیم، پلو ازبکی و دسر سوملک را به یکدیگر تقدیم میکنند.
ازبک ها سوملک را که به عنوان دسر تعطیلات نیز شناخته می شود، به عنوان بخشی از جشن نوروز تهیه می کنند.
زنانی که در یک محله زندگی می کنند در بهار دور هم جمع می شوند و در طول روز دسر سوملک درست می کنند.
گندم پاک شده را روی تخته پهن می کنند و به مدت 5-4 روز روی آن آب می پاشند تا جوانه بزند. سپس علف ها را در چرخ گوشت آسیاب می کنند. مخلوط حاصل فشرده می شود تا مایع نشاسته ای خارج شود.
مایع نشاسته ای را به روغن گرم شده در دیگ های بزرگ اضافه می کنند و به مدت 16-18 ساعت به طور مداوم هم می زنند. برای جلوگیری از سوختن دیگ، چند عدد گردو یا سنگ پخته داخل دیگ می ریزند. هرکس دیگ را بهم می زند آرزویی می کند و دعا می کند.
بعد از پخت روی سوملک را می پوشانند و به مدت 6-5 ساعت می گذارند تا دم بکشد و تقریباً 24 ساعت دیگر آماده می شود. سوملک آماده ابتدا بین افراد مسن و بیمار محله و سپس بین سایرین توزیع می شود.
ازبک ها این دسر را نوشدارویی، درمان کننده همه بیماری ها، سرشار از ویتامین ها و منبع نیرو می دانند. اعتقاد بر این است که مردم را در طول سال سالم تر و قوی تر می کند. همچنین تصور می شود که ویتامین های فراوان، قدرت و قدرت را برای کسانی که بعد از فصل زمستان از کمبود ویتامین رنج می برند، فراهم می کند.
دکتر فیروزه جمعهنیازوا، تاریخدان ازبکستانی در گفتگو با خبرنگار آنادولو در رابطه با تاریخ نوروز اظهار داشت که نوروز که قدمت آن به قبل از میلاد مسیح می رسد، جشن مشترک مردمان ترک است.
او با اشاره به اینکه ازبکها نوروز را به عنوان سال نو بر اساس تقویم شمسی جشن میگیرند، اظهار داشت: در عید نوروز هفت نوع غذا از جمله دسر سوملک تهیه میشد که ازبکها در گذشته با مراسمهای مختلف آن را جشن میگرفتند.
