28 مه 2021•بهروزرسانی: 28 مه 2021
باکو/خبرگزاری آناتولی
یکصد و سومین سالگرد اعلام جمهوری در آذربایجان که 28 مه 1918 تشکیل شد، در سراسر این کشور گرامی داشته میشود.
استقلال آذربایجان در تاریخ مذکور در تفلیس، پایتخت گرجستان توسط شورای ملی جمهوری آذربایجان به ریاست محمد امین رسولزاده اعلام شد.
در "اعلامیه استقلال" مورد قبول شورای ملی تاکید شد که سیستم سیاسی این کشور «جمهوری» خواهد بود.
جمهوری آذربایجان که در موجودیت 23 ماهه خود در زمینههای اقتصادی، آموزشی، مذهبی و آزادی عقیدتی با اعطای حقوق برابر به همه شهروندان و حق انتخاب برای زنان اصلاحات بزرگی را انجام داد به عنوان اولین جمهوری دموکراتیک در دنیای شرق و مسلمان شناخته میشود.
آذربایجانیها بلافاصله پس از اعلام استقلال یک دولت موقت تشکیل دادند. از آنجا که باکو تحت اشغال باندهای ارمنی و بلشویکی بود دولت برای مدتی در گنجه، دومین شهر بزرگ این کشور فعالیت کرد.
اولین کشوری که استقلال آذربایجان را به رسمیت شناخت، دولت عثمانی بود و توافق نامه ای در 4 ژوئن 1918 بین دو کشور امضا شد. در چارچوب این توافق نامه انور پاشا، وزیر جنگ آن زمان، ارتشی را به فرماندهی برادرش نوری پاشا تشکیل و برای کمک به آذربایجان فرستاد.
ارتش موسوم به "ارتش اسلامی قفقاز" با تقدیم 1130 شهید در 15 سپتامبر 1918 باکو را آزاد کرده و مرکز دولت به این شهر منتقل شد.
آذربایجان در مدتی کوتاه اصلاحات بزرگی در زمینههای اقتصادی، آموزشی و آزادی مذهب انجام داده و برای همه شهروندان صرف نظر از نژاد، مذهب، فرقه یا جنسیت حقوق برابر اعطا کرد.
آذربایجان اولین کشور میان مسلمانان در شرق بود که به زنان حق رأی داد. واحد پولی برای خود چاپ و بانک و دانشگاه دولتی باکو را تاسیس کرد.
اولین ارتش جمهوری آذربایجان نیز در تاریخ 26 ژوئن تأسیس شده و افسران عثمانی نقش مهمی در تشکیل آن ایفا کردند.
با تصمیم دولت در 27 ژوئن 1918 زبان ترکی به عنوان زبان دولتی اعلام و زبان تحصیل کودکان که پیشتر به روسی انجام میشد به زبان تُرکی تغییر یافت.
پارلمان آذربایجان در 7 دسامبر 1918 با 120 کرسی فعالیت خود را آغاز کرد. پارلمانی که شامل نماینده احزاب سیاسی و گروههای مختلف قومی بود طی 17 ماه فعالیت خود 230 پیش نویس قانون را تصویب کرد.
- محمد امین رسولزاده، بنیانگذار جمهوری آذربایجان
جمهوری آذربایجان با حمله ارتش شوروی سابق به این کشور در 28 آوریل 1920 پایان یافت.
بیشتر رهبران و روشنفکران به اجبار کشور را ترک کرده اما همه آنان تا پایان عمر با مساله آذربایجان زندگی کردند.
محمد امین رسول زاده، بنیانگذار آذربایجان آخرین سالهای زندگی خود را در ترکیه گذراند. وی انجمن فرهنگی آذربایجان را در سال 1949 در آنکارا تأسیس کرده و به نوشتن کتاب و برگزاری کنفرانس درباره کشورش پرداخت.
جمله "بیرقی که یکبار برافراشته شود، دیگر هیچگاه پایین نمیآید" پس از گذشت سالها هنوز هم شعار آذربایجانیهای جهان است.
مردم آذربایجان پس از فروپاشی شوروی مجددا استقلال خود را اعلام کردند.
در اعلامیه استقلال اعلام شد که این کشور جانشین جمهوری آذربایجان محسوب میشود که در سالهای 20-1918 تشکیل شده بود.
آذربایجان اکنون یکی از مهمترین تعطیلات خود یعنی روز جمهوریت را در شرایطی جشن میگیرد که دیگر نه به عنوان یک کشور شکست خورده، بلکه به عنوان کشوری که قره باغ را پس از حدود 30 سال اشغال آزاد کرده، شناخته میشود.
