15 مه 2025•بهروزرسانی: 16 مه 2025
استانبول/ خبرگزاری آنادولو
احمد آردا، پژوهشگر در بنیاد تحقیقات ترکیه، در مقاله تحلیلی برای خبرگزاری آنادولو تصمیم آمریکا برای لغو تحریمها علیه سوریه بررسی کرد.
چهارشنبه گذشته در ریاض پایتخت عربستان سعودی دیدار تاریخی میان دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، ، و احمد الشرع رئیسجمهور سوریه برگزار شد. پیش از این دیدار، اعلام تصمیم ترامپ مبنی بر لغو تحریمها علیه سوریه، بهویژه برای دولت جدید دمشق، بهعنوان یک پیروزی بزرگ به حساب آمد.
ترامپ در سخنرانی خود علاوه بر اشاره به درخواستهای رهبران قطر و عربستان سعودی، خواستههای رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه را نیز بیان کرده و به نقش آنکارا در این فرآیند اشاره کرد. بنابراین میتوان گفت که این تصمیم، علاوه بر پیامدهای اقتصادی، اثرات سیاسی قابل توجهی خواهد داشت و بهطور کلی پیروزی بزرگی برای دمشق و کشورهای متحد آن به شمار میرود.
اما این دیدار و لغو تحریمها چه معنایی برای سوریه دارد؟ چرا ترامپ چنین تصمیمی گرفت؟ این تصمیم چه تاثیری بر جغرافیای سیاسی منطقه خواهد داشت؟ برای پاسخ به این سوالات، میتوان موضوع را بهطور جامع بررسی کرد.
در مقالهای که هفته گذشته منتشر شد، اشاره کردیم که ایالات متحده فهرستی از 8 خواسته برای لغو تحریمها به سوریه ارائه کرده است و طرفین در برخی از این موارد اختلاف نظر داشتند. بسیاری از این خواستهها با سیاستها و بیانیههای دولت دمشق همخوانی داشت و بهراحتی قابل اجرا بود. اما درخواستهایی مانند بهکارگیری جنگجویان خارجی در ارتش سوریه، فعالیتهای گروههای فلسطینی در سوریه، و پیوستن به توافقات ابراهام برای عادیسازی روابط با اسرائیل، مواردی بودند که طرفین در حال مذاکره بر سر آنها بودند. بنابراین، اعلام لغو تحریمها در سفر ترامپ به منطقه، پیشبینی نشده بود. علاوه بر این، دیدار ترامپ با الشرع در ریاض بهعنوان یک پیروزی سیاسی و اقتصادی بزرگ برای سوریه ثبت شد.
پس از این دیدار، در پیامها و بیانیههایی که از سوی کاخ سفید منتشر شد، گفته شد که ترامپ فهرستی از پنج خواسته را به الشرع ارائه کرده است. بر این اساس، ترامپ این شرایط را از پیششرط لغو تحریمها به شرایطی که میخواست در طول این فرآیند محقق شود، تبدیل کرد. علاوه بر این، گفته میشود که تلاشهای شدید ترکیه، قطر و عربستان سعودی در اتخاذ این تصمیم تاثیرگذار بوده است.
تحریمهای اقتصادی علیه سوریه از زمانی که ایالات متحده در سال 1979 این کشور را بهعنوان حامی تروریسم در فهرست قرار داد، آغاز شد و پس از جنگ داخلی سوریه در سال 2011 شدت گرفت. با این حال، مهمترین تفاوت تحریمهای ایالات متحده با تحریمهای سازمان ملل و کشورهای اروپایی، «قانون سزار» بود که در سال 2020 اجرایی شد. طبق این قانون، علاوه بر رژیم اسد و نهادهای دولتی، کشورهای دیگر و شرکتهای بینالمللی که با سوریه روابط اقتصادی برقرار میکردند، نیز هدف تحریمها قرار میگرفتند.
اگرچه هدف اصلی تحریمها مقابله با رژیم اسد بود، اما این تحریمها بهعنوان مانعی جدی در مسیر توسعه سوریه پس از انقلاب عمل میکردند. بنابراین، لغو این تحریمها بهمعنای سرمایهگذاری اقتصادی ایالات متحده در سوریه نخواهد بود، بلکه به کشورهای متحد سوریه مانند ترکیه و قطر و همچنین شرکتهای بینالمللی که قصد دارند در سوریه فعالیتهای اقتصادی انجام دهند، این فرصت را خواهد داد.
اعلام لغو تحریمها توسط ترامپ در روز سهشنبه نیز باعث ایجاد یک حرکت مثبت در سوریه شد. لیره سوریه در برابر دلار آمریکا حدود 30 درصد ارزش خود را افزایش داد و تصاویری از جشنها در خیابانهای مختلف سوریه منتشر شد. جنگ داخلی 14 ساله و انزوای اقتصادی سوریه وضعیت سختی را برای مردم سوریه ایجاد کرده بود.
بنابراین با لغو تحریمها امیدها برای از بین رفتن اثرات جنگ داخلی و بهبودی سریع این کشور را دوباره زنده کرد. به ویژه پیوستن سوریه با سرمایهگذاریها به نظام بانکداری برای بهبودی اقتصادی این کشور گام بزرگی خواهد بود. همچنین میتوان توقع داشت که تحریمهای اتحادیه اروپا و سازمان ملل علیه سوریه نیز برداشته شود.
در نتیجه، دیدار ترامپ و الشرع و اعلام لغو تحریم به عنوان پیروزی بزرگی برای سوریه و متحدان آن به ویژه ترکیه به شمار میرود. همچنین تاکید ترامپ بر نقش گفتوگوی او با اردوغان در اتخاذ این تصمیم نیز برای ترکیه که برای ثبات سوریه از لحاظ امنیت ملی خود اولویت قائل است، بدون تردید یک سود است.
[تحلیل: احمد آردا پژوهشگر در بنیاد تحقیقات ترکیه]
* دیدگاههای ارائه شده در این تحلیل، الزاماً بازتابدهنده سیاست تحریریه خبرگزاری آنادولو نیست.
