Nazenin Alp
20 سپتامبر 2026•بهروزرسانی: 20 سپتامبر 2026
استانبول/ خبرگزاری آنادولو
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه در برنامه زنده شبکه «NTV» ضمن ارزیابی سیاست خارجی و تحولات روز، با تاکید بر اینکه ائتلاف مکه در مرحله خوبی قرار دارد، اعلام کرد: اراده بسیار قدرتمندی شکل گرفته و برای اجرای آن با تمام توان تلاش میشود.
وی اظهار داشت: در حال حاضر اقداماتی برای نهادینهسازی در حال انجام است. بهویژه کارهای مربوط به ایجاد دبیرخانهای که در توافقنامه از آن نام برده شده و همچنین ایجاد یک ستاد نظامی وابسته به آن، تقریباً به پایان رسیده است. به یک تفاهم رسیدهایم. از این پس تنها مرحله اعزام نیرو و آغاز فعالیت ستاد باقی مانده است. من از روند این موضوع رضایت دارم.
فیدان با بیان اینکه این ائتلاف برای کشورهای منطقه باز است، گفت: پس از برداشتن گامهای مربوط به نهادینهسازی، میتوان با 2 کشور موسس دیگر درباره پذیرش متحدان جدید گفتوگوهای لازم را انجام داد.
وی تاکید کرد: ما درباره این موضوع یک تصمیم اصولی داریم، زیرا رئیسجمهور کشورمان نیز از ابتدا این مسئله را مطرح کرده است. اگر اینجا قرار نباشد گسترش پیدا کند، دیگر یک حوزه ائتلافی نخواهد بود. در این صورت ما یک صفبندی ایجاد کردهایم. چشمانداز منطقهای ما این است که هرچه تعداد بیشتری از کشورهای منطقه در کنار یکدیگر قرار گیرند و یک حوزه دفاع مشترک ایجاد کنند؛ این حوزه دفاعی در واقع نه برای مقابله با خارج، بلکه برای حل بهتر حوزههای اختلاف و مشکلات داخلی با رویکرد مالکیت منطقهای و جلوگیری از شکلگیری بحرانهای جدید با ایجاد فضای اعتمادی است که تاکنون وجود نداشته است. نقطه آغاز همه اینها، در اصل جستوجوی راهحلهای منطقهای برای مشکلات منطقه است.
فیدان در پاسخ به این سوال که «پس از حملات حوثیها به عربستان سعودی، آیا عربستان درخواست حمایت کرده است؟ آیا این احتمال وجود دارد که ائتلاف، یعنی ائتلاف مکه، در کنار عربستان سعودی وارد یک تعهد نظامی شود؟» گفت: مشکل میان حوثیها و عربستان سعودی طی 10 سال گذشته وجود داشته است.
وی با یادآوری اینکه در سال 2022 در واقع توافق آتشبس حاصل شده بود، اذعان داشت: پس از تحولات غزه، وضعیت دوباره پیچیده شد.
فیدان با تاکید بر اینکه حملات بسیار جدی علیه تمامیت ارضی، حاکمیت و زیرساختهای عربستان سعودی صورت گرفته است، گفت: وقتی به توافقنامه خود نگاه میکنیم، کشورهای عضو در قبال یکدیگر مسئولیت متحد بودن دارند. رئیسجمهور ما نیز رهبری است که به قول خود عمل میکند. موضوعی وجود دارد که ما به عنوان یک دولت آن را امضا کردهایم. در این زمینه همبستگی داریم. بهویژه در حال ارزیابی تحلیلهای مربوط به وضعیت هستیم.
وی تصریح کرد: این پذیرفته نخواهد شد که این موضوع به بخشی از درگیری ادامهدار میان ایران و آمریکا تبدیل شود؛ عربستان سعودی باید از این معادله خارج نگه داشته شود، زیرا خود آنها نیز به دنبال پیوستن به این درگیری نیستند. در نقطهای که قرار داریم، ما به عنوان اعضای ائتلاف مکه، وضعیت را از نزدیک دنبال میکنیم. گفتوگوهایی داریم که به افکار عمومی منعکس نشده است. در این مرحله ممکن است آنها بهویژه در برخی موضوعات فنی به نیازهای نظامی داشته باشند. در زمینه تامین این نیازها نیز مشکلی نداریم.
فیدان در پاسخ به سوالی درباره مذاکرات میان آمریکا و ایران گفت: فعالیتهای میانجیگرانه کشورهایی مانند قطر، پاکستان و عمان به صورت مقطعی ادامه دارد.
وی با اشاره به اینکه قطر بیش از همه از این جنگ متاثر شده است، ابراز داشت: قطر نمیتواند هیچچیزی بفروشد. آنها به ایران نیز بسیار نزدیک هستند. میتوانند با ایران هم گفتوگو کنند. از این ظرفیت نیز استفاده میکنند؛ هم با ایران و هم با آمریکا روابط خوبی دارند و از جمله کشورهایی هستند که بیشترین تاثیر را پذیرفتهاند و تلاش میکنند کاری انجام دهند. امروز با دوستان میانجی قطری نیز گفتوگو کردم. هماهنگ کردن مواضعی که طرفها، بهویژه آمریکا در آستانه انتخابات مطرح میکنند، کمی دشوار است، اما غیرممکن نیست. انشاءالله من منتظر نتایج خوبی هستم.
فیدان با اشاره به اینکه در جنگهایی که طرفهای متعددی در آن دخیل هستند، شرایط میتواند متفاوت باشد، ادامه داد: جنگهایی وجود دارد که بیش از دو طرف در آن دخیل هستند. برای مثال، جنگ روسیه و اوکراین را در نظر بگیرید. روسیه هست، اوکراین هست، آمریکا در یک طرف آن قرار دارد که در آغاز در آنجا بود، کشورهای اروپایی هستند، همه حضور دارند. در جنگ ایران و آمریکا نیز اسرائیل در یک طرف آن قرار دارد، کشورهای خلیج و دیگر کشورها حضور دارند و عوامل متعددی در آن دخیل هستند.
وی افزود: ما بیشترین کاری که انجام میدهیم، از آنجا که موضوعات میانجیگری را از نزدیک دنبال میکنیم، این است که نه فقط در موضوعاتی که خودمان میانجیگری میکنیم، بلکه درباره میانجیگران بحرانهای جاری در منطقهمان نیز اطلاعات و کمکهای خوبی ارائه میدهیم. گاهی به آنها روحیه میدهیم، گاهی میگوییم «از این زاویه نگاه کن، این بخش نادیده مانده است» این هم مهم است. چون همه به یک دیدگاه نیاز دارند.
فیدان تاکید کرد: همچنین چیزی که من در موضوعات میانجیگری دیدهام این است که کشورها و میانجیگرانی که به جای تلاش برای کسب اعتبار، واقعا بر دستیابی به نتیجه تمرکز میکنند، موثرتر میشوند و پذیرش بیشتری پیدا میکنند. یعنی اگر شما کاری را که انجام میدهید تبلیغ کنید، صادقانه بگویم، مردم در موضوع بعدی دیگر نمیخواهند شما را ببینند. چنین جنبهای هم وجود دارد. بنابراین، باید تا حدی این کار را مانند یک کار خیر دید و آن را به صورت محرمانه پیش برد.
وی در پاسخ به سوالی درباره اینکه آیا برای کاهش تنش در درگیریهای میان عربستان سعودی و حوثیها اقدامی صورت گرفته است، گفت: بسیار زیاد؛ اما این اقدامات باید از سوی طرفهای مربوطه به نتایجی منجر شود که برای آنها قابل قبول باشد.
فیدان با بیان اینکه امروز در این زمینه دیدارها و گفتوگوهای متعددی انجام داده است، اظهار داشت: مذاکرات آمریکا و ایران، طی چند ماه گذشته با اختلال مواجه بود، شاهد آن هستیم که موضوع تنها به حملات متقابل محدود نمانده، بلکه بخش مربوط به تنگه بابالمندب نیز اکنون از سوی یمن گشوده شده است. طرفها در حال گسترش این وضعیت به سمت عربستان سعودی هستند. اکنون اوضاع به تدریج پیچیدهتر میشود. ما در واقع تمام تمرکز خود را بر به نتیجه رسیدن مذاکرات جاری میان آمریکا و ایران گذاشتهایم، اما میان طرفها بیاعتمادی زیادی وجود دارد. آنها در پاکستان به یک تفاهم رسیده بودند، اما در اجرای بعدی، اختلالاتی به وجود آمد. اکنون هر دو طرف شروع کردهاند روند موجود را به شکل متفاوتی و به نفع خود تفسیر کنند.
وزیر امور خارجه ترکیه با اشاره به وجود تفسیرهای متفاوت و پیشنهادهای جدید ارائهشده به طرفها، ابراز امیدواری کرد این پیشنهادها پذیرفته شوند.
فیدان افزود: بحران کنونی تا حد مشخصی از سوی کشورهای متاثر از بحران تحمل شده است، اما پیامدهای اقتصادی آن برای برخی کشورها شروع به عبور از مرزهای قابل تحمل کرده است.
وی با بیان اینکه در مسیرهای انتقال انرژی با تنگنای جدی مواجه هستیم، گفت که کشورهایی مانند ترکیه که صنایع و اقتصاد خود را با انرژی وارداتی اداره میکنند، با مدیریت یک بحران اقتصادی جدی مواجه شدهاند.
