Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti için kritik süreç

ANKARA - Muhammed Ali Akman

Libya'nın ikinci Ulusal Mutabakat Hükümeti'nin (UMH) Tobruk'taki Temsilciler Meclisi'nde (TM) tekrar yapılacak güvenoyu görüşmelerinden çıkacak sonuç ülkenin geleceği için büyük önem taşıyor.

Fas'ın Suheyrat kentinde gerçekleşen görüşmeler sonucunda pazar günü ilan edilen ve TM'ye sunulan ikinci UMH'nın güvenoyu görüşmeleri pazartesi günü başladı. Salı günü de devam eden görüşmelere, UMH Başbakanı Fayiz es-Sirac'ın talebi üzerine 22 Şubat'ta yeniden başlamak üzere ara verildi.

Yeni kabinenin belirlenme süreci

Libya Siyasi Anlaşması'nın 17 Aralık'ta imzalanmasının ardından Birleşmiş Milletler (BM) gözetiminde gerçekleşen müzakereler sonunda 19 Ocak'ta ilan edilen ve 32 bakandan oluşan ilk UMH kabinesinin güvenoyu alamaması nedeniyle Başkanlık Konseyi üyeleri Fas'ın Suheyrat kentinde yeniden bir araya geldi. Görüşmelerin son günlerinde Başkanlık Konseyi üyeleri arasında çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle iki üyenin görevini askıya almasına rağmen yeni kabine ilan edildi.

Yeni kabinenin belirlendiği görüşmelerde en fazla tartışılan konu Savunma Bakanlığı oldu. Libya Siyasi Anlaşması'na göre, kurulacak olan UMH'nın, ülkedeki tek silahlı güce sahip olması ve diğer silahlı grupların feshedilmesi kararlaştırıldı. Anlaşmanın söz konusu maddesi nedeniyle UMH'nın Savunma Bakanlığı, ülkedeki tüm silahlı gruplar için önemli bir konum durumuna geldi.

TM'de önemli etki alanı olan darbe yanlısı General Halife Hafter'in, Tobruk Temsilciler Meclisi'ne yakınlığıyla bilinen Mehdi İbrahimi el-Bergasi'nin Savunma Bakanlığı görevine getirilmesine de karşı olduğu biliniyor.

Temsilciler Meclisi üyeleri ne düşünüyor?

UMH Başkanı Sirac'ın pazar günü yeni kabinesini açıklamasının ardından TM üyelerinden olumlu ve olumsuz açıklamalar art arda geldi.

TM üyelerinden Tarık el-Ceruşi, kendisinin ve yaklaşık 40 arkadaşının yeni hükümetin güvenoyu almasına karşı çıkacaklarını söyledi. Açıklama yapan bir diğer TM üyesi Mustafa Ebu Şugur, yeni hükümetin bölgesel ayrışmayı artıracağını savundu. TM'deki gruplardan biri olan Berka milletvekilleri de ortak karar alarak yeni hükümeti veto edeceklerini duyurdu.

Yeni kabineye olumlu yaklaşanlar arasında yer alan TM üyelerinden Muhammed Reyid ise yeni kabinenin mükemmel olduğuna ve ülkenin demografik yapısını çok iyi temsil ettiğine inandığını aktardı.

MGK'dan henüz bir açıklama yapılmadı

UMH'nın göreve başlaması için basit çoğunluk olarak da bilinen yüzde elli artı bir oranında meclis üyesinin güvenoyuna "evet" demesi gerekiyor. Libya Siyasi Anlaşması'na göre UMH'nın güvenoyu alması ve Trablus'ta göreve başlaması durumunda Trablus'taki Milli Genel Kongre'nin (MGK) danışma meclisine dönüşmesi gerekiyor.

Yaşanan tüm bu gelişmelere rağmen MGK yetkililerinin yeni kabine hakkında henüz bir açıklaması bulunmuyor.

Uluslararası toplumun UMH bekleyişi

UMH'nın yeni kabinesinin açıklanmasından sonra TM üyelerine yeni kabineyi destekleme çağrısı yapan BM Libya Özel Temsilcisi Martin Kobler, Libya halkının barış ve birliğine giden sürecin başladığını ifade etti. UMH'nın desteklenmesinin gerekliliğine vurgu yapan Kobler, "Barış için kaçırılmaması gereken önemli bir fırsat. TM üyelerinin ülkeyi çatışma ve yıkımdan kurtarma konusunda büyük sorumlulukları var" ifadelerini kullandı.

Başta Libya'nın komşuları olan Tunus ve Cezayir olmak üzere birçok devletten siyasi yetkililer, Temsilciler Meclisi'nden UMH'nın yeni kabinesine destek vermelerini talep etti.

TM üyeleri pazartesi günü UMH'nın yeni kabinesini görüşmek üzere bir araya gelmiş ancak milletvekilleri yeni hükümetin programını öğrenmek ve seçilen bakanların özgeçmişi hakkında bilgi almak istedikleri için Sirac'dan meclise gelerek kabinesini ve yeni hükümetin programını tanıtmasını talep etti. Sirac'ın, kendisinin ve yeni kabine üyelerinin Tobruk'a gelmesinin birkaç gün alacağını bu nedenle görüşmelerin ertelenmesini talep etmesi üzerine, güvenoyu görüşmelerine 22 Şubat Pazartesi yeniden başlanması kararı alındı.

Fas'ın Suheyrat kentinde yapılan görüşmeler sonucunda UMH Başkanı Sirac, 14 Şubat Pazar günü 18 bakandan oluşan Ulusal Mutabakat Hükümeti'nin kurulduğunu açıklamıştı.