Savunma analisti Arda Mevlütoğlu, SAHA 2026'nın ortaya koyduğu teknolojik dönüşümü, üretim kapasitesini ve ihracat vizyonunu AA Analiz için kaleme aldı.
***
SAHA 2026 Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayi Fuarı, 5-9 Mayıs tarihlerinde İstanbul’da düzenlendi. Fuara 1700’den fazla firma ile yaklaşık 120 ülkeden 200 binden fazla ziyaretçi katıldı. SAHA İstanbul Savunma Havacılık ve Uzay Kümelenmesi tarafından düzenlenen ve iki yılda bir gerçekleştirilen fuar, bu yıl özellikle Türk savunma sanayisi sektörünün ürün ve çözüm portföyünün genişlemesi, hızla değişen ihtiyaçlara yanıt verme kapasitesi ve ihracat atılımıyla dikkati çekti.
Fuarda dikkati çeken bir özellik, birden fazla ürün ve sistemin bileşiminden meydana gelen tümleşik (entegre) çözümlerin yaygınlaşmasıydı. Milli Muharip Uçak (MMU) KAAN ve Çelik Kubbe’nin ana bileşenlerinden olan SİPER hava savunma sisteminin yanı sıra ASELSAN FULMAR radarı, Baykar ve Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) ortaklığında geliştirilen Azak E5, Meteksan Savunma'nın Milli Sentetik Açıklıklı Sonar (MİLSAS) sistemi gibi pek çok platformdan bağımsız sistemle yeni bir kabiliyet seti sergilendi. Sektör, hava savunma sistemleri, elektronik harp çözümleri, radarlar, elektro-optik sistemler, taktik veri bağları ve akıllı mühimmatları artık birbirinden bağımsız ürünler olarak değil, müşterek harekat mimarisinin bileşenleri olarak konumlandırılmakta. Bu durum, Türkiye’nin savunma sanayisinde yalnızca ürün ihraç eden değil, harekat konsepti, mimari çözüm ve entegre kabiliyet paketi sunabilen bir aktör olma iddiasını güçlendirmekte.
2022’den bu yana devam eden Rusya-Ukrayna Savaşı ve 2023’ten bu yana Orta Doğu’da yaşanan çatışmalar, son olarak ABD/İsrail-İran Savaşı ile birlikte başta insansız ve otonom sistemler ve yapay zeka olmak üzere ileri teknolojilerin savaş alanındaki uygulama ve etkilerine dair geniş kapsamlı değişim ve dönüşümleri tetiklemiş durumda. Savaşın doğasının değişimine dair literatürde yoğun bir tartışmaya paralel olarak, orduların, güvenlik güçleri ve istihbarat servislerinin ihtiyaçları da neredeyse günlük bazda değişiyor, proje ve tedarik öncelikleri sürekli güncelleniyor.
Bu akışkanlığın en somut yansıması kuşkusuz FPV (first person view) tipi başta olmak üzere dronlar ve dronsavar sistemler. SAHA 2026’da, Türk savunma sanayisinin bu alanlara yönelik yenilikçi çözüm ve ürün geliştirme çabalarının ne kadar ileri seviyede olduğunu gözlemlemek mümkündü. Türkiye’de son kullanıcı kurumların sektörün sunduğu ürün ve çözümleri sahada, gerçek operasyonel koşullarda deneme ve geri bildirimde bulunma deneyiminin, sektörün ürün geliştirme süreçlerine pozitif etkisi görülmekteydi.
Son yıllardaki savaş ve çatışmalar, savunma endüstrisinin üretim performansı ile tedarik zincirinin dayanıklılığının fiilen savaşma kabiliyetini doğrudan etkilediğini de ortaya koydu.
Ne kadar ileri teknoloji içerse de yeterli adetlerde üretilemeyen ve idame edilemeyen ürün ve silahların bir etkilerinin olmadıkları görüldü. Mühimmat ve dron başta olmak üzere seri üretim kapasitesini hızla geliştiren Türkiye’nin, bu bakımdan kapasite açığını hızla gidermeye çalışan Avrupa için ideal bir partner olabileceğini iddia etmek mümkün. Nitekim MKE, ASELSAN, ROKETSAN ve Arca Savunma’nın fuarda imzaladıkları sözleşmelerle açıkladıkları rakamlar, bu potansiyelin göstergesiydi.
SAHA 2026’nın üçüncü boyutu, Türk savunma sanayisinin ihracat merkezli büyüme aşamasına geçişini görünür kılmasıydı. Türkiye’nin savunma ve havacılık ihracatının 2025’te 10 milyar dolar eşiğini aşarak yaklaşık yüzde 48 oranında artması, sektörün artık iç talebe dayalı büyüme modelinin ötesine geçtiğini göstermekte. 2026’nın ilk aylarında da ivmesi süren ihracat, Ocak 2026’da yıllık bazda yüzde 44,2 artarak 555,3 milyon dolara ulaştı.
Fuara artan yabancı firma ve heyet ilgisi, sektörün uluslararası pazardaki görünürlüğü ve itibarının teyidi niteliğindeydi. Sektörün geleneksel olarak güçlü olduğu insansız hava aracı ve kara aracı sektörlerine ilaveten hassas güdümlü mühimmat, elektronik harp sistemlerine özellikle Avrupa ve Asya ülkelerinden gösterilen ilgi, önümüzdeki süreçte Türk savunma sanayisinin küresel nüfuz alanının farklı pazarları içerecek şekilde genişleyebileceğinin sinyaliydi. Bu doğrultuda uluslararası işbirliğine yönelik olarak kapasite ve mekanizmaların geliştirilmesi, bilhassa ihracatın finansmanı ile ihracat kontrolü mevzuatının revize edilmesi birer zorunluluk olarak önümüze çıkıyor.
SAHA 2026’da imzalanan pek çok sözleşmeden ikisi, taşıdıkları önem nedeniyle özellikle belirtilmeyi hak ediyor. Bunlardan ilki, MMU KAAN için Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile TUSAŞ arasında imzalanan seri üretim sözleşmesi, diğeri ise Baykar ile Endonezyalı PT Republik Aero Dirgantara arasında imzalanan KIZILELMA insansız savaş uçağı satış sözleşmesiydi.
SSB ile TUSAŞ arasında imzalanan sözleşme ile 2028'den itibaren başlayarak 2030 sonuna kadar 20 adet Blok-10 KAAN uçağının Türk Hava Kuvvetlerine teslim edilmesi hedefleniyor. Böylece MMU projesinde kritik dönüm noktası aşılmış oluyor. TUSAŞ Motor Sanayii AŞ (TEI) - TRMotor iş ortaklığıyla geliştirilmekte olan TF35000 turbo-fan motorunun da devreye girmesiyle Blok-30 modelinden itibaren KAAN, yerli ve milli güç sistemiyle göreve girecek. Nitekim TF35000 projesi için de alt sistemler tedarik sözleşmeleri fuarda imzalandı. Batı yarıkürede halen devam eden ve ilk uçuş aşamasını aşmış tek beşinci nesil muharip uçak projesi olan MMU KAAN, açık kaynaklara yansıyan haberlere göre İspanya’nın da radarına girmiş durumda.
KIZILELMA için Endonezya ile imzalanan ve 12 adedi kesin, 48 adedi de opsiyon olmak üzere toplam 60 uçaklık anlaşma, insansız savaş uçağı alanındaki ilk dış satım anlaşması olması açısından da dünya insansız hava aracı sektörü için önem taşıyor. Test ve doğrulama ile harekat konsepti (CONOPS) geliştirilme çalışmaları hızla devam eden KIZILELMA’nın, daha Türk Silahlı Kuvvetleri hizmetine girmeden sipariş alması, ürüne, teknolojisine ve sektöre duyulan güvenin yansıması olarak ele alınabilir.
Sonuç olarak SAHA 2026, Türk savunma sanayisinin ulaştığı ölçek, çeşitlilik ve olgunluk seviyesini bütün açıklığıyla ortaya koyan bir etkinlik oldu. Sektör artık yalnızca yerli ihtiyaçları karşılayan veya tekil ürünler geliştiren bir yapı değil, entegre kabiliyet paketleri sunan, sahadan gelen ihtiyaçlara hızlı uyum sağlayan, üretim kapasitesini stratejik avantaja dönüştüren ve küresel pazarda daha iddialı konumlanan bir ekosistem niteliği kazanmış durumda.
Bununla birlikte bu potansiyelin sürdürülebilir başarıya dönüşmesi, yalnızca teknoloji ve ürün performansına değil, ihracat finansmanı, tedarik zinciri dayanıklılığı, uluslararası ortaklık yönetimi, insan kaynağı ve mevzuat uyumu gibi tamamlayıcı alanlarda da kurumsal kapasitenin güçlendirilmesine bağlı olacak. SAHA 2026’nın gösterdiği tablo, Türkiye için önemli bir eşiğin aşıldığını, bundan sonraki dönemin ise bu potansiyeli ölçeklenebilir, sürdürülebilir ve stratejik etkiye dönüştürme dönemi olacağını göstermektedir.
[Arda Mevlütoğlu, savunma analistidir.]
* Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.
Anadolu Ajansı web sitesinde, AA Haber Akış Sistemi (HAS) üzerinden abonelere sunulan haberler, özetlenerek yayımlanmaktadır.Abonelik için lütfen iletişime geçiniz.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR