AB, kamu ihalelerine "Made in EU" şartı getirecek

Avrupa Birliği (AB), yerli üretimi artırmak amacıyla kamu alımlarında Avrupalı şirketlere öncelik tanıyacak "Made in EU" şartını getirecek planını açıkladı.

AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Stephane Sejourne, AB sanayisini güçlendirmek ve istihdamı artırmak için hazırlanan Sanayi Hızlandırıcı Yasa teklifi hakkında Brüksel'de basın toplantısı düzenledi.

"Stratejik sektörlerimizi güçlendirmemiz gerektiğini her geçen gün daha iyi anlıyoruz." diyen Sejourne, Avrupa'da güçlü bir sanayi tabanı olmadan stratejik özerkliğe sahip olunamayacağını anlattı.

Sejourne, "Avrupa’da bugün yüzde 14 seviyesinde olan sanayinin GSYH’deki oranını 2035 yılına kadar yüzde 20’ye yükseltmek istiyoruz." dedi.

Vergi mükelleflerinin parasının Avrupa üretimine ve Avrupa’daki işlere fayda sağlaması gerektiğini belirten Sejourne, "Avrupa’nın parası, yani kamu alımları ve doğrudan sübvansiyonlar söz konusu olduğunda Avrupa önceliğini uygulamaya koyuyoruz." diye konuştu.

Sejourne, daha önce "Made in Europe" olarak duyurulan ancak en son adı "Made in EU" olarak değiştirilen girişim kapsamına, enerji yoğun endüstriler, alüminyum, çimento, çelik ve kimyasal ürünler ile otomobil endüstrisi, elektrikli araçlar, şarj edilebilir araçlar, kamyonlar ve otobüsler ile birlikte bataryalar, rüzgar türbinleri, elektrolizörler, ısı pompaları, fotovoltaikler ve nükleerin dahil olduğunu anlattı.

Sejourne, her sektör için belirli bir sayı veya yüzde oranında Avrupa’da üretim şartı talep edeceklerine işaret etti.

Hangi ülkelerin "Made in EU" kapsamında yer alacağı konusunda Sejourne, bunun mütekabiliyet ilkesine ve ekonomik güvenlik değerlendirmesine dayalı olarak yürütülecek bir çalışma ile belirleneceğini ifade etti.

Sejourne, "AB ile bir ticaret anlaşması olan herhangi bir ülke dışlanmayacak. Daha sonra bu anlaşmaları yaptığımız ülkelere bağlı olarak kriterlerimize bakacağız. Kamu alımlarında karşılıklılık ilkesine bakacağız. Bu ülkelerle çeşitli sanayi sektörlerindeki bağımlılığa ve ekonomik güvenliğe bakacağız." dedi.

Bu aşamada kapsama hangi ülkelerin dahil olduğunu veya dışta tutulduğunu söylemeyeceğini belirten Sejourne, mütekabiliyet değerlendirmelerinin yapılacağını anlattı.

AB Komisyonunun Sanayi Hızlandırıcı Yasa teklifine ilişkin açıklamasında ise girişimin, düşük karbonlu Avrupa yapımı teknolojilere ve ürünlere olan talebi artırmak için hazırlandığı bildirildi.

Bunun AB'de imalatı ve istihdamı artıracağı, işletmeleri büyüteceği ve endüstrinin temiz dönüşümünü destekleyeceği ifade edilen açıklamada, "Yasa, kamu alımları ve kamu destek programları için hedefli ve orantılı biçimde düşük karbonlu ve AB'de üretilmiş olma şartları getiriyor." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, kuralların özellikle çelik, çimento, alüminyum, otomobil ve net sıfır teknolojiler gibi seçilmiş stratejik sektörlere uygulanacağı ve uygun olduğu durumlarda kimya gibi diğer enerji yoğun sektörlere de genişletilebileceği belirtildi.

Made in EU'nın Avrupa üretim kapasitesini güçlendireceği ve Avrupa yapımı temiz teknolojiler ile ürünlere olan talebi artıracağına işaret edilen açıklamada, "Sanayi Hızlandırıcı Yasa, artan haksız küresel rekabet ve stratejik sektörlerde AB dışı tedarikçilere olan bağımlılığın artması karşısında AB’de değer yaratmayı artırmayı ve sanayi tabanımızı güçlendirmeyi amaçlamaktadır." değerlendirmesi yapıldı.

Gümrük Birliği olan ülkelerin içeriği Birlik menşeli kabul edilecek

Açıklamada, AB’nin dünyanın en açık pazarlarından biri olmaya devam ettiğine işaret edilerek, "Bu teklif, AB şirketlerine pazarlarına erişim imkanı sunan ülkelere eşit muamele sağlayarak kamu alımlarında daha fazla karşılıklılığı teşvik etmektedir. AB ile serbest ticaret bölgesi veya Gümrük Birliği kuran bir anlaşma imzalamış ya da Kamu Alımları Anlaşması'na taraf olan ve bu anlaşma kapsamında Birliğin ilgili yükümlülüklerinin bulunduğu ortaklardan gelen içerik, Birlik menşeli olarak kabul edilecektir." ifadeleri yer aldı.

Tek bir dış ülkenin küresel üretim kapasitesinin yüzde 40’ından fazlasını kontrol ettiği stratejik sektörlerde 100 milyon avroyu aşan büyük yatırımlar için de şartlar getirileceği belirtilen açıklamada, bu tür yatırımların yüksek kaliteli işler yaratması, yenilik ve büyümeyi teşvik etmesi, teknoloji ve bilgi transferi yoluyla AB’de gerçek değer ortaya koyması ve yerel içerik gerekliliklerine uyması gerekeceği kaydedildi.

AB üyesi 27 ülke ile Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn’ın bulunduğu Avrupa Ekonomik Alanı ülkelerini kapsayan "Made in EU" girişimi konusunda AB Komisyonunun çeşitli birimleri ile AB üyesi ülkeler farklı görüşler savunuyordu.

AB içinde bu girişimin öncü konumunda Fransa yer alırken, Almanya’nın da dâhil olduğu bazı AB ülkeleri, yerel ürün satın alma şartlarının yatırımı caydırabileceği, kamu ihalelerinde fiyatları artırabileceği ve AB’nin küresel rekabet gücüne zarar verebileceği görüşünü taşıyor.

Korumacı politikalara karşı temkinli bir tutum sergileyen Almanya, "Made in Europe" kavramının çok dar bir tanım olduğunu, ticaret ortaklarının da sürece dâhil edildiği kapsayıcı bir "Made with Europe (Avrupa ile üretildi)" yaklaşımının benimsenmesi gerektiğini savunuyor.

Türkiye ise Gümrük Birliği, mevcut ekonomik entegrasyon seviyesi ve mevzuat uyumu gibi unsurların dikkate alınarak Türk üreticilerin de "Made in Europe" kavramı içinde yer alması gerektiğini belirtiyor.

Avrupa’da otomotiv başta olmak üzere bazı sektörler, Made in EU yaklaşımında İngiltere ve Türkiye’nin de yer almasını istiyor.

Tartışmalara sahne olan teklifin, Komisyon tarafından yayımlanmasının ardından yasama sürecinde AB ülkeleri ile Avrupa Parlamentosu’ndaki (AP) müzakereler sırasında da değişikliğe uğraması öngörülüyor.

Teklifte, Türkiye'nin "Made in EU' içindeki durumu hakkında doğrudan bir açıklama yer almazken, AB ile Gümrük Birliği bulunması bu kapsama dahil olabileceği ancak bunun için kamu ihalelerinde mütekabiliyet uygulanmasının önemli olabileceği anlamını taşıyor.