İsrail'in hedefindeki kurum: UNRWA

İsrail, Ekim 2023'te Gazze Şeridi'ne yönelik saldırılarını başlatmasının ardından Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansını (UNRWA) da karalama kampanyalarının hedefi haline getirdi. Ajansın tesislerine düzenlenen saldırılarda tonlarca gıda ve ilaç da kullanılamaz hale geldi.

UNRWA'nın Ağustos 2026 verilerine göre, İsrail'in Gazze Şeridi'ne saldırılarında öğretmenler, sağlık çalışanları ve insani yardım görevlileri olmak üzere 311 UNRWA personeli ve 82 destek personeli hayatını kaybetti.

İsrail’in Gazze’ye yönelik 2 yıldan fazla süren saldırılarında 100’den fazlası okul olmak üzere 312 UNRWA tesisi yıkıldı veya hasar gördü.

Gazze'de 12 bin çalışanı bulunan UNRWA'nın bazı çalışanlarının "7 Ekim saldırılarına katıldığı" iddiasıyla Ajansın kapatılması gerektiğini savunan İsrail'in tezleri BM tarafından reddedildi ve yürütülen soruşturma sonucunda İsrail'in iddiasını doğrulayacak kanıt olmadığı açıklandı.

Buna rağmen İsrail Meclisi, 28 Ekim 2024'te UNRWA'nın işgal altındaki Doğu Kudüs'ün yanı sıra İsrail'deki faaliyetlerine son verilmesini öngören yasa tasarısını kabul etti ve bu yasa, 1 Şubat 2025'te yürürlüğe girdi.

Yasanın yürürlüğe girmesinin ardından UNRWA'nın işgal altındaki Doğu Kudüs'te bulunan merkezlerine baskın düzenleyerek faaliyetlerini durduran İsrail, Ajansın Şeyh Cerrah Mahallesi'ndeki genel merkezine de 20 Ocak 2026'da baskın düzenleyerek yerleşkeye el koydu, içerideki tesisleri yıktı ve araziye İsrail bayrağı çekti.

İsrail, Kalendiya Eğitim Merkezine de el koydu

Sene başında UNRWA'nın işgal altındaki Doğu Kudüs'ün kuzeyinde, Ayrım Duvarı'nın Batı Şeria tarafında kalan Kalendiya Eğitim Merkezinin elektrik ve suyunu kesen, Arap çalışanları çıkaran İsrail, 25 Ağustos'ta merkeze baskın düzenleyerek el koydu.

İsrail bu adımıyla, UNRWA verilerine göre, mesleki eğitim merkezinde eğitim gören 15-19 yaş aralığında 350 öğrencinin eğitim hakkını elinden alırken Tel Aviv yönetiminin Ajansa karşı izlediği politika, işgal altındaki Batı Şeria'da son derece kötü olan sosyo-ekonomik şartları her geçen gün daha da kötüleştiriyor.

İsrail'in Ajansa karşı izlediği politika, 1948 ve sonrasında yerinden edilen milyonlarca Filistinli mültecinin geri dönüş hakkını ortadan kaldırmaya teşebbüs olarak değerlendiriliyor.

Nitekim 1948'de yerlerinden edilen 57 Filistin köyünden gelen 17-18 bin mültecinin yaşadığı, yaklaşık 360 dönümlük alan üzerine kurulu Kalendiya Mülteci Kampındaki merkeze el koyma UNRWA'ya karşı atılan bu adım, İsrail'in Filistinli mültecilerin geri dönüş hakkını ortadan kaldırmaya yönelik sistematik politikasının bir parçası olarak görülüyor.

Filistinli mültecilere destek olan: UNRWA

UNRWA, İsrail'in 14 Mayıs 1948'de işgal altında tuttuğu Filistin topraklarında bağımsızlığını ilan etmesinin ardından Filistinlileri sürgün ettiği "Nekbe"nin (Büyük Felaket) ardından, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 8 Aralık 1949 tarih ve 302 sayılı kararıyla Filistinli mültecilere doğrudan yardım ve çalışma programları yürütmek amacıyla kuruldu.

Faaliyet alanı, "1 Haziran 1946 ile 15 Mayıs 1948 tarihleri arasında normal ikamet yerleri Filistin olan ve 1948'de hem evlerini hem geçim kaynaklarını kaybeden kişiler" olarak tanımlanan Ajans, faaliyete başladığı 1950'de 750 bin Filistinli mültecinin ihtiyaçlarına cevap vermeye çalışıyordu.

UNRWA, başlangıçta "Filistinli mülteciler" sorununa çözüm bulunana kadar geçici süreyle kurulmuş olsa da çözüm bulunamadığı için BM Genel Kurulu, Ajansın görev süresini defalarca yeniledi ve BM Genel Kurulu kararıyla görev süresi 30 Haziran 2029'a kadar uzatıldı.

Filistinli mültecilerin hayatını bir nebze olsun kolaylaştırabilmek için faaliyet gösteren Ajansın hizmetlerinden bugün yaklaşık 6 milyon Filistinli mülteci yararlanabiliyor.

Buna karşın, İsrail'in başlattığı karalama kampanyası, bazı bağışçı ülkelerin Ajansa sağladıkları mali desteği askıya almış, bağışların durdurulması, bütçesinin büyük bölümünü gönüllü katkılardan sağlayan Ajansı derin bir mali açmazla karşı karşıya bıraktı. ​​​​​​​

UNRWA, yaklaşık 6 milyon mülteciye temel yaşam ihtiyaçları için katkı sağlıyor

UNRWA'nın güncel verilerine göre, işgal altındaki Batı Şeria, Gazze Şeridi, Ürdün, Lübnan ve Suriye'deki kamplarda yaklaşık 6 milyon Filistinli mülteci bulunuyor.

UNRWA, İsrail'in işgali altındaki Filistin topraklarında 19'u Batı Şeria, 8'i Gazze Şeridi olmak üzere 27; komşu ülkeler Ürdün'de 10, Lübnan'da 12 ve Suriye'de 9 olmak üzere 31; toplamda ise 58 resmi kayıtlı mülteci kampındaki Filistinlilerin temel ihtiyaçlarını karşılıyor.

İşgal altındaki Batı Şeria, Ürdün, Lübnan ve Suriye'de UNRWA'ya ait 420'den fazla okulda okulda 240 binin üzerinde Filistinli çocuk eğitim görürken bu okullarda toplam 11 binden fazla eğitim personeli istihdam ediliyor.

İsrail'in bombardıman ve işgalle büyük yıkıma neden olduğu Gazze Şeridi'nde ise savaş öncesinde 288 okulda 300 binden fazla Filistinli öğrenci eğitimden faydalanıyordu.

İsrail'in son saldırılarından önce Gazze'de bulunanlar dahil toplam 3 binden fazla personelin çalıştığı yaklaşık 150 sağlık merkezinde, senelik 10 milyondan fazla Filistinli mülteci sağlık hizmetlerinden ücretsiz faydalanıyor.

Yaklaşık 2 milyonu Gazze Şeridi'nde olmak üzere 2,6 milyon Filistinli mülteci, acil gıda ve nakit yardımından faydalanıyor.