ANKARA - Özcan Yıldırım
Pilot Vecihi Hürkuş'un 1930'da Kadıköy'de bir keresteci dükkanını kiralayarak ilk Türk sivil uçağını yapmasıyla başlayan Türkiye'nin havacılık serüveni, TUSAŞ'ın Temel Eğitim Uçağı ''Hürkuş''u üretilmesiyle bir kilometre taşını daha geride bıraktı. İnsansız hava aracı ANKA ve yerli savaş helikopteri ATAK'ı üreten Türkiye, ''Hürkuş'' ile de havacılık alanındaki önemli bir başarıya da imza atmış oldu.
Büyük Önder Atatürk, savunma ve harp sanayi konusundaki son teknolojiyi temsil eden havacılık sanayisinin kurulması için Cumhuriyet'in ilanından sonra direktif verdi.
15 Ağustos 1925 tarihinde yapılan anlaşma gereğince, Türkiye'de uçak ve motorlarını imal etmek amacıyla Tayyare ve Motor Türk Anonim Şirketi (TOMTAŞ) kuruldu.
Kayseri'de 6 Ekim 1926'da açılan fabrika, fabrikada çalışan Almanlar'a verilen yüksek ücretlerin bakım ve onarım maliyetlerini artırması gibi sebeplerden dolayı çıkan anlaşmazlıklarla sonucunda 28 Haziran 1928 tarihinde kapatıldı.
Daha sonra, Birinci Dünya Savaşı ile Kurtuluş Savaşı'nda görev alan pilot Vecihi Hürkuş, 1930'da Kadıköy'de bir keresteci dükkanını kiralayarak, 3 ay içinde ilk Türk sivil uçağını inşa etti. 1954 yılında Türkiye'nin ilk sivil havayolu şirketi Hürkuş Havayolları'nı kuran Vecihi Hürkuş, İstiklal Madalyası'nın yanında TBMM tarafından üç kez takdirnameye layık görülme başarısının da sahibi oldu.
1932 yılında ''Tayyare Fabrikası'' için ilk adım atıldı. 1935 yılında 3 ayrı tipte toplam 50 adet planör, Türkkuşu adına imal edildi.
1950 yılından itibaren Tayyare Fabrikası'nın adı kaldırılarak ''Hava İkmal Merkezi''ne dönüştürüldü.
Türk Havacılık tarihinde önem bir isim olan Nuri Demirağ, 1936 yılında havacılık sanayisinin ilk temellerini attı.
1937-1938 yılı içinde Türk Hava Kurumu, 10 okul uçağı ve 65 planör siparişinde bulundu. İstanbul fabrikalarında yapılan ilk yerli Türk uçağı, 1941 yılı Ağustosunda Nuri Demirağ'ın doğduğu yer olan Divriği'ye uçarak gidip geldi.
Bu gelişmelerin üzerine 1952'de uçak fabrikası, 1954'de de uçak motoru fabrikası, Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumuna (MKEK) devredildi.
Türk Havacılık Sanayii, 1970'li yıllarda yeni bir döneme girdi ve Aselsan, TAI ve TEI'nin kurulmasıyla yeni ivme kazandı. Uzmanlara göre, Türkiye'nin F-16 seçimi, uçak yapımındaki bilgi birikimi açısından, bu süreçte önemli bir teknolojik bilgi birikim sağladı.
HÜRKUŞ hangardan çıktı
Türk Havacılık ve Uzay Sanayi A.Ş. (TUSAŞ) tarafından tasarlanan Türk Başlangıç ve Temel Eğitim Uçağı (HÜRKUŞ) görkemli bir törenle hangardan çıkarıldı.
Türk pilotları tarafından yapılacak 500 sortiye yakın testlerle uçağın sisteminin ve aerodinamik yapısının doğrulanacağını aktaran TUSAŞ Genel Müdürü Muharrem Dörtkaşlı, yaklaşık 7-8 ay sonra uçağın tekerini yerden kesmesi ve 15-16 ay içinde de teslime hazır hale gelmesinin planlandığını bildirdi.
Dörtkaşlı, teslimin tamamlanmasıyla birlikte uçağın, uluslararası ve yerel havacılık otoriteleri tarafından sertifikalandırılacağını belirtti.
Dörtkaşlı, ''Uçağın yapımında, 140 mühendis ve 70 teknisyen görev aldı. Mühendis ekibin yaş ortalaması 30'un altındadır. Pek çoğunun ilk görev yeri TUSAŞ, ilk önemli projesi HÜRKUŞ'tur. Buna rağmen bu aşamaya dünyadaki emsalleriyle benzer sürede bir kaç kat daha ucuz maliyetle ulaşmışlardır'' diye konuştu.