Sağlık Bakanlığından hayat kurtaran müdahalelere güncel rehber

Sağlık Bakanlığının "Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri ile Acil Tıp Teknisyenlerinin Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Tebliğ" Resmi Gazete'de yayımlandı.

Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri ile Acil Tıp Teknisyenlerinin Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğde yer alan "Hastane Öncesi Acil Tıbbi Yardım ve Bakım Akış Şemaları" yenilendi.

Buna göre, Hastane Öncesi Acil Tıbbi Yardım ve Bakım Akış Şemaları, "Yetişkin Algoritmaları", "Doğum ve Yenidoğan Algoritmaları" ve "Çocuk Algoritmaları" olmak üzere 3 ana bölümden oluşuyor. Bu ana bölümlerde ise 78 alt kategoriye yer verildi.

Özellikli acil durumlara yönelik müdahale yöntemleri ayrı başlıklarda anlatıldı

Yapılan düzenlemeyle, özellikli acil durumlara yönelik müdahale yöntemleri de yeni akış şemalarında ayrı başlıklar altında yer aldı. Öte yandan bazı başlıklarda ise değişikliğe gidilerek, kapsamı detaylandırıldı.

Bu kapsamda "Saha Yönetimi" başlığı, "Olay Yeri Yönetimi" şeklinde değiştirildi ve buradaki adımların sırasında ve içeriğinde değişikliğe gidildi. Buna göre, hastane öncesi acil sağlık ekipleri, ilk olarak Sağlık Komuta Kontrol Merkezini arayarak olay yeri hakkında bilgi alacak ve koordineli olarak olay yerini yönetecek. Hasta ya da yaralı sayısı ve olayın özelliğine göre, ek kaynak ihtiyacını belirleyerek ihtiyaç duyulan ekip ve ekipmanı isteyecek.

Tebliğde, aşırı huzursuzluk, yerinde duramama, sinirlilik, kaygı ve artmış hareketlilik gösteren, bazen de çevresine karşı saldırgan veya şiddet içeren tepkiler veren hastalar için kullanılan "ajite hasta" kavramı da yer buldu. "Ajite hastaya yaklaşım" başlığı altında bu hastalarla nasıl iletişime geçileceği ve uygulanacak tıbbi yardım konusunda detaylı bilgilendirme yapıldı.

Diyabet hastalarına acil durum anlarında nasıl müdahale edileceğinin de detaylı bir şekilde anlatıldığı tebliğ ekinde, alerjik reaksiyon durumlarında da hastaya nasıl müdahale edileceği ve hangi ilaçların kullanılacağı aktarıldı.

Yapılan düzenlemeyle, sağlık çalışanlarının akut inme belirtilerini hızlı şekilde tanıyabilmesini hedefleyen bir tarama yöntemi olan "BEFAST", inme şüphesi bulunan hastaların değerlendirmesinde kullanılacak.

Yılan, akrep ısırması, kene tutunması ve arı sokması gibi durumlarda acil sağlık ekiplerinin yapması gerekenler, tebliğe eklenen "Isırma ve Sokmalar" başlığı altında sıralandı.

"Crush Sendromu", "Start Triyaj", "Jump Start Triyaj" da tebliğde yer buldu

Yapılan düzenlemede "zehirlenmeler" genel bir başlık altında toplanırken, bu başlık altında sıralanan acil durumlara "karbonmonoksit zehirlenmesi" de ayrı bir başlık olarak eklendi.

Genellikle depremler, trafik kazaları ve iş kazaları sonrası görülen, kas dokusunun uzun süreli ezilmesiyle ortaya çıkan "Crush Sendromu" da bir başlık altında tebliğde yerini aldı.

Hastane öncesi acil sağlık ekiplerinin bu tür durumlarda hangi tıbbi yöntemleri uygulayacağına yer verilen düzenlemede, yarım saatten fazla göçük altında kalma, sıkışma ya da basıya bağlı yaralanmalarda "Crush Sendromu'nun" düşünülmesi gerektiği ifade edildi.

Afetler ve toplu kazalar gibi çok sayıda yaralının olduğu olaylarda kullanılan hızlı tedavi sistemi "Start Triyaj" ise ayrı bir başlık altında tebliğe eklendi. Bu tür durumlarda acil sağlık ekiplerinden triyaja en yakın hastadan başlaması, triyaj süresinin her hasta için 1 dakikadan kısa tutulması istendi.

"Çocuk Algoritmaları" başlığı altında ise afetler ve kitlesel yaralanmalarda 8 yaş altı çocuk yaralıları hızlıca sınıflandırmak için kullanılan pediatrik bir afet triyaj sistemi olan "Jump Start Triyaj" kavramı da tebliğe eklendi.

Sağlık Komuta Kontrol Merkezinde ve Çağrı Merkezinde görevli hekimler ihtiyaç halinde algoritmalar doğrultusunda ambulans ekiplerine gerekli desteği sağlayacak.

Tebliğde "Doğum ve Yenidoğan Algoritmaları" başlığı altında doğum sonrası tehlikeli ve aşırı miktarda kanamalarda (Postpartum Kanama) hastane öncesinde izlenecek değerlendirme ve müdahale basamakları belirlendi. Öte yandan aynı başlık altında "Gebelikte Akut Hipertansiyon Yönetimi" de yer aldı.