Doğu'nun Ayasofyası: Öşvank

ERZURUM - YUNUS HOCAOĞLU

Erzurum'un Uzundere ilçesinde bulunan yaklaşık bin yıllık Öşvank Kilisesi, dinsel açıdan taşıdığı değer ve mimari özellikleriyle yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekiyor.

Çamlıyamaç Mahallesi'nde, 963-973 yıllarında Gürcü kralının oğulları Bagrat ve Davit tarafından yaptırılan Öşvank Kilisesi, mimarisi, süslemeleri, İncil'den alıntıların yanı sıra yapının inşa sürecine ilişkin ayrıntılı bilgilerin bulunduğu kitabeleriyle dikkati çekiyor.

Dinsel ve tarihsel açıdan büyük önem verilen kilise, her yıl başta Gürcüler olamak üzere çok sayıda yabancı ve yerli turisti kente çekiyor.

Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Haldun Özkan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kilisenin, anıtsal ölçütlerde inşa edildiğini söyledi.

Kilisenin, Erzurum ve çevresindeki en önemli kültür varlıkları arasında yer aldığını vurgulayan Özkan, "Kilise, plan, mimari ve süslemeler açısından son derece önemli özellikler taşıyor. Onu, sanat tarihi kimliğiyle ifade ederken, 'Doğu'nun Ayasofyası' diye tanımlıyorum." şeklinde konuştu.

Süslemeleriyle öncülük etmiş

Öşvank Kilisesi'nin planı, mimarisi ve süslemeleriyle ilgili bilgi veren Özkan, şöyle devam etti:

"Bazilikal, Yunan haçı ve trikonkhos plandan oluşan 3 farklı karma plana sahiptir. Avrupa mimarisindeki gotik ve barok motifler, bu kilisede yüzyıllar öncesinde görülebiliyor. Yaklaşık 200 yıl sonra ortaya çıkacak gotik ve yaklaşık 500 yıl sonra ortaya çıkacak barok motiflerini, 10. yüzyılda yapılan bu mimaride görebiliriz. Avrupa kültürüne ait sanatsal motiflerin bu kilisede bulunması, ne kadar zengin bir yapı olduğunu gösteriyor."

Özkan, kilisenin en önemli özelliklerinden birinin de zengin süslemelerle bezeli kitabeleri olduğuna dikkati çekti.