DİYARBAKIR - Sema Kaplan
PKK'lı teröristlerin 3 yıl önce gerçekleştirdiği saldırılar sonucu yıkıma uğrattığı Diyarbakır'ın Sur ve Silvan, Mardin'in Dargeçit, Derik ve Nusaybin, Şırnak'ın İdil, Silopi ve Cizre ile Hakkari'nin Yüksekova ilçeleri devlet eliyle yürütülen çalışmalarla yeniden ayağa kaldırıldı.
Kırsaldaki saldırılarını şehirlere taşıyan teröristlerin kentlerden temizlenmesi, kurulan barikatların kaldırılması, kazılan çukurların kapatılması, patlayıcı tuzaklarının imhası amacıyla ilan edilen sokağa çıkma yasakları doğrultusunda Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ve emniyet unsurlarının müşterek gerçekleştirdiği operasyonlarda büyük başarı sağlandı.
Bölücü terör örgütüne yönelik operasyonlarını kararlılıkla sürdüren güvenlik güçleri, vatandaşların güvenlik endişesiyle terk ettiği ve teröristler tarafından kullanılan evler başta olmak üzere okul, ibadethane ve kamu binalarında infilak ettirilmesi halinde yüzlerce insanın ölümüne neden olabilecek tonlarca patlayıcı, bomba yapımında kullanılan çok miktarda malzeme ele geçirdi.
Operasyonlar süresince yaklaşık bin 500 terörist etkisiz hale getirildi, 3 bin çukur kapatıldı, güvenlik güçlerince sürdürülen arama tarama çalışmaları kapsamında da ev, bahçe ve yollara tuzaklanan 4 bine yakın patlayıcı imha edildi.
Yerleşim yerlerinin başarıyla yürütülen müşterek operasyonlarla teröristlerden temizlenmesinin ardından Çevre ve Şehircilik Bakanlığı öncülüğünde, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü, Valilik, belediyeler ve diğer ilgili kurum ve kuruluşlarca terörün neden olduğu zarar ve yıkımın giderilmesi için inşa ve ihyaya yönelik yürütülen hummalı çalışmalar sürüyor.
Yerleşim yerlerinin yeniden tarihi, kültürü ve yaşamla buluşması amacıyla bir yandan konut, otel ve iş yerlerini kapsayan yapıların inşası, diğer yandan da tarihi ve kültürel eserlerin restorasyonu devam ediyor.
Terör saldırılarında zarar gören binlerce ev ve iş yeri yenilendi, onlarca cami onarılarak ibadete, okullar da eğitim ve öğretime açıldı, tahrip edilen vakıf eserleri, tescilli ve korunmaya değer yapılar restore edildi, teröristlerin evlerinden ettiği vatandaşlar için modern konutlar inşa edildi.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatıyla Bakanlıkça terörden ağır zarar gören 11 ilçede 26 bin konut inşa edildi, altyapı ve üstyapı çalışmalarıyla bu yerleşim yerlerinde 10 milyar lirayı bulan yatırım hayata geçirildi.
Yerleşim yerleri devlet eliyle yürütülen çalışmalarla yepyeni bir görünüme kavuştu.
PKK'lı teröristlerce kazılan çukurlar, kurulan barikatlar ve tuzaklanan patlayıcılar nedeniyle Diyarbakır, Şırnak, Hakkari ve Mardin'de yıkılan veya hasar gören camilerden 120'si, yapılan restorasyon ve inşa çalışmaları ile yeniden ibadete açıldı.
Bu camilerde yeniden ezan sesi yükselirken, teröristlerin yıktığı camilerin yerine yenilerinin yapımı ile zarar gören diğer camilerin de onarım çalışmaları halen sürüyor.
Silvan'da 3 mahallede 3 Kasım 2015'te başlayan ve 12 gün süren sokağa çıkma yasağı kapsamında 22 çukur ve barikat bertaraf edildi. Operasyonlarda 15 terörist etkisiz hale getirildi, 24 el yapımı patlayıcı imha edildi. İlçede terörün neden olduğu zarar hızla yürütülen çalışmalarla giderildi.
Sur'da, 28 Kasım 2015'te Diyarbakır Baro Başkanı Tahir Elçi'nin hayatını kaybettiği, polis memurları Ahmet Çiftaslan ve Adem Erdur'un şehit edildiği saldırının ardından terör örgütü PKK mensuplarının yakalanması, kamu düzeninin sağlanması, barikatların kaldırılması, çukurların kapatılması ve patlayıcıların imhası için başlatılan "Bayrak-12 Sur Müşterek Özel Birlik Operasyonu" 103 günde tamamlandı.
Tarihi Sur ilçesi, devletin 2 milyar lira kaynakla yürüttüğü çalışmalar sayesinde yenilendi.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, teröristlerin çukur kazıp patlayıcı infilak ettirmesi sonucu yıkılan Sur ilçesinin Cevatpaşa, Dabanoğlu, Fatihpaşa, Hasırlı, Savaş ve Cemal Yılmaz mahallelerinin inşası ve ihyasına yönelik hummalı çalışma yürütüyor.
Bu kapsamda 187 hektarlık alanın ilk olarak 63 hektarlık kısmı, "terörden zarar gören alan" kapsamında çalışma alanı olarak belirlendi.
Alandaki 3 bin 695 bina ile 17 anıtsal tescilli ve 638 korunmaya değer yapının hasar gördüğü tespit edildi. Altyapıda zarar gören 12 kilometre kanalizasyon, 11 kilometre içme suyu ile 9 kilometre yağmur suyu şebeke hattı yenilendi, Sur çevresinde 1856 metre yol yapıldı.
Terörden zarar gören Hz. Süleyman ve Şeyh Mutahhar camileri ile Dört Ayaklı Minare'nin de aralarında bulunduğu 8 eser restore edildi. Teröristlerce ateşe verilen ve tahrip edilen Fatihpaşa (Kurşunlu) Camisi ile aralarında Ermeni Katolik Kilisesi'nin de olduğu 9 tescilli anıt eserin restorasyonu sürüyor.
Tarihi Hz. Süleyman Camisi'nin çevresinde çirkin yapılar ve gecekondularla dolu metruk binaların yer aldığı 115 dönümlük alanda istimlak çalışması yapıldı. 27 şehit sahabenin de medfun olduğu Hz. Süleyman Camisi'nin çevresindeki 115 dönümlük alan kültürel peyzaj çalışması yapılarak, halkın hizmetine sunuldu.
Terör mağduru aileler için Çölgözeli ve Üçkuyu bölgelerinde konut yapılırken, Suriçi'nde 1500 geleneksel Diyarbakır evi inşa edildi.
Terör mağduru aileler için inşa edilen 5 bin 637 konut tamamlanırken, Gazi, Melik Ahmet ve İzzet Paşa caddelerinde 3 bin 847 esnafın iş yeri yenilendi.
Öte yandan, teröristlerin saldırılarında eşyalarını dahi alamadan evlerini terk etmek zorunda kalan mağdur ailelere 90 milyon lira kira, 18 milyon lira da eşya yardımı yapıldı. Gazi, Melik Ahmet ve İzzet Paşa caddeleri, yapılan cephe yenileme, kaldırım ve yol çalışmaları ile yepyeni bir görünüme kavuştu. 477 dükkanın da cephe yenileme çalışmaları sürüyor.
Sur'daki mahallenin yeniden yaşamla buluşması için konut ve iş yerlerinin inşası ile tarihi ve kültürel eserlerin restorasyonu hızla devam ediyor.
Terör saldırılarında yıkıma uğrayan tarihi Sur ilçesi yaklaşık 2 milyar lira kaynakla ihya edildi.
Nusaybin'de teröristlerce Abdulkadirpaşa, Fırat, Dicle ve Yenişehir mahallelerinde kazılan çok sayıda çukur ve barikata patlayıcı yerleştirilmesi üzerine ilk olarak 1 Ekim 2015 günü 6 gün süreyle söz konusu 4 mahallede sokağa çıkma yasağı uygulandı. Bu kapsamda güvenlik güçlerince operasyon gerçekleştirildi.
Teröristlerin saldırılarının sürmesi nedeniyle Kışla, Zeynel Abidin mahallelerinin de dahil olduğu 6 mahallede farklı tarihlerde 7 kez ilan edilen sokağa çıkma yasağı uygulamalarından sonra güvenlik güçlerince yapılan çalışmalarda çok sayıda çukur, barikat kaldırıldı. Operasyonda 50'nin üzerinde terörist etkisiz hale getirildi.
İlçede terörün izlerinin silinmesi için Vakıflar Genel Müdürlüğünce yürütülen çalışmalar sonucu Zeynel Abidin Camisi ve Külliyesinin restorasyonu tamamlandı, Selman'ı Pak Camisi ve Türbesi ile Hacı Haldo Camisi'nin restorasyonu ise devam ediyor.
Türkiye Diyanet Vakfı'nca 7 cami onarılırken, TOKİ tarafından da 5 cami inşa edildi.
Terör saldırılarında evleri yıkılan veya kullanılamaz duruma gelen vatandaşlar için geleneksel doku korunarak yapılan 4 bin 657 konutta fiziki gerçekleşme yüzde 85'e ulaştı. Konutların inşasının sürdüğü Abdülkadir Paşa, Fırat, Dicle ve Yenişehir mahallelerinde hayata geçirilen projede 90, 135, 175, 208 ve 213 metrekare konutların yanı sıra iş yeri, okul, cami, sosyal tesis, park ve çocuk oyun alanları da yer alıyor.
Derik'te 27 Kasım 2015'te ilan edilen ve 3 Aralık 2015'te sona eren sokağa çıkma yasağı kapsamında yürütülen operasyonlarda ise 15 terörist etkisiz hale getirildi, 2 terörist yakalandı, 8 barikat kaldırıldı, 2 çukur kapatıldı, 7 patlayıcı düzeneği imha edildi. Terör saldırılarının ilçede oluşturduğu tahribat yürütülen hummalı çalışmalarla giderildi.
Dargeçit'te de 10 Ekim-13 Ekim ile 11-29 Aralık 2015'te ilan edilen sokağa çıkma yasağıyla başlayan operasyonlarda 33 terörist etkisiz hale getirildi, 85 barikat ve çukurun bertaraf edilmesinin yanı sıra çok sayıda patlayıcı da imha edildi.
Dargeçit ve Derik'te 32'si ağır 559 binada hasar tespiti yapıldı. Terörün izleri ilçede yürütülen çalışmalarla giderildi.
Şırnak'ta terör örgütü PKK'nın saldırılarıyla neden olduğu tahribat gideriliyor. İmar çalışmalarıyla terörün izlerinin silinmeye başladığı kente, yenilenen yollar, ışıklandırılan cadde ve sokaklar ile modern bir görünüm kazandırılıyor.
Düzenlenen müşterek operasyonlarla PKK'lı teröristlerden temizlenmesinin ardından, Şırnak'ın yeniden imarı ve altyapının yenilenmesi için devlet eliyle başlatılan çalışmalar sürüyor. Yeniden imar çalışmalarıyla terörün izlerinin silinmeye başladığı kente, alt yapı da büyük ölçüde tamamlandı.
Asfalt çalışmalarıyla yollar yenileniyor, aydınlatma projeleriyle cadde ve sokaklar ışıklandırılıyor. Teröristlerce tahrip edilen 86 okul devlet imkanıyla onarımı tamamlanarak eğitim öğretime hazır hale getirildi.
Terör saldırılarında Şırnak merkezde 16, Silopi'de 33, İdil'de 18, Cizre'de 31 okul tahrip oldu. Kullanılamaz hale getirilen 12 okulun yıkımı gerçekleştirildi, yerine yenilerinin yapılması için hazırlanan projeler yatırım programına alındı.
Kentte teröristlerin "karargah" gibi kullandığı kent merkezindeki 11 cami yıkıldı, 13 cami ve 3 Kur'an kursu hasar gördü. 13 cami ve 3 Kur'an kursu onarımı tamamlanarak ibadete açıldı, yıkılan camilerin yerine il genelinde 45 caminin yapımı sürüyor.
Cizre'de 14 Aralık 2015'te başlatılan operasyonla ilçe 59. gününde teröristlerden temizlendi. Güvenlik güçleri, ilçede teröristlerce oluşturulan çoğu el yapımı patlayıcılarla tuzaklı 708 barikatı kaldırdı, 263 çukuru kapattı.
İlçede 666 terörist etkisiz hale getirildi. Güvenlik güçlerince bin 425 el yapımı patlayıcı da imha edildi. Saldırılarda 14 cami yıkıldı, 38 cami ve 4 Kur'an kursu zarar gördü. 38 cami kısa sürede onarılarak ibadete açıldı.
Alt yapı çalışmalarının tamamlandığı ilçede terör mağduru aileler için TOKİ tarafından yaptırılan 3 bin 87 konuttan ilk etapta yapımı tamamlanan 286 daire ve işyeri kura ile sahiplerini buldu.
İdil, PKK'lı teröristlerden müşterek operasyonla 20 günde temizlendi. Operasyonlarda, etkisiz hale getirilen terörist sayısı 120 oldu. 192 barikat kaldırıldı, 71 çukur kapatıldı, 461 el yapımı patlayıcı imha edildi.
İlçede ev, iş yerleri cadde ve sokaklarda oluşan tahribat devlet eliyle yürütülen çalışmalarla giderildi.
Silopi ilçesinde 14 Aralık 2016'da uygulanan sokağa çıkma yasağı kapsamında düzenlenen operasyonda 145 terörist etkisiz hale getirildi, 109 terörist sağ yakalandı, 518 barikat kaldırıldı, 270'i aşkın çukur kapatıldı, tuzaklanan 830'dan fazla el yapımı patlayıcı imha edildi
342 bina ve iş yeri ile 2 camide ağır hasar, 6 bin 352 bina ve iş yeri ile 17 kamu binasında hafif hasar oluştuğu, 27 binanın tamamen yıkıldığı tespit edildi. Silopi'de terör saldırılarının sadece yapılardaki tahribata ilişkin maliyetinin 82 milyon lira olduğu belirlendi.
İlçede terörün izleri hummalı yürütülen çalışmalarla giderildi. Zarar gören 9 cami Diyanet İşleri Başkanlığı ve Türkiye Diyanet Vakfınca onarılarak ibadete açıldı. Yıkılan 2 caminin yapımı sürüyor.
Şırnak ile Cizre, Silopi ve İdil ilçelerinde teröristlerin saldırıları sonucu evleri yıkılan veya kullanılamayacak durumda olan vatandaşlar için inşa edilen 6 bin 532 konut hak sahiplerine teslim edilirken, yapımı süren 10 bin 300 konut ve 700 iş yerinde fiziki gerçekleşme yüzde 80'e ulaştı.
Doğal gaza uyumlu, çevre düzenlemeleri, parkları, taziye evleri, alışveriş merkezleri ile son derece modern standartlarda yapılan konutların kısa sürede hak sahiplerine teslim edilmesi planlanıyor.
Hakkari'nin Yüksekova ilçesi, yaşamı hiçe sayan saldırılar gerçekleştiren teröristlerden 13 Mart 2016'da başlatılan operasyonla temizlendi.
PKK'lı teröristlerce özellikle Cumhuriyet, Orman, Güngör, Eski Kışla ve Dize mahallelerinde gerçekleştirilen saldırılarda çok sayıda ev, iş yeri ve kurum binası ağır hasar gördü, tahrip oldu, çoğu da kullanılamaz hale geldi.
İlçedeki zararın giderilmesi için devlet eliyle başlatılan çalışma sürüyor.
Ağır hasar gören, tahrip olan ve kullanılmaz hale gelen binlerce yapı yıkılırken, hafif hasarlıların ise onarımı yapıldı. Terör mağdurları için 3 bin konutun inşasının sürdüğü ilçenin yürütülen çalışmalarla adeta çehresi değişti.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
