13 مارس 2025•بهروزرسانی: 14 مارس 2025
سارایوو / خبرگزاری آنادولو
کتابخانه غازی خسروبیگ که به مدت 488 سال در سارایوو، پایتخت بوسنی و هرزگوین فعالیت می کند، میزبان بیش از 10 هزار نسخه خطی به زبان های ترکی، عربی و فارسی با قدمت صدها ساله است.
این مدرسه و کتابخانه در سال 1537 در سارایوو، پایتخت بوسنی و هرزگوین توسط قاضی خسروبیگ، نوه سلطان بایزید دوم، یکی از سلاطین عثمانی ساخته شد و به عنوان یکی از قدیمی ترین کتابخانهها در منطقه بالکان شناخته می شود.
این کتابخانه تاریخی که در سال 2018 توسط سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) در فهرست «حافظه جهان» قرار گرفت، نسخ خطی را در رشتههایی مانند علوم اسلامی، علوم طبیعی، ریاضی، هندسه، نجوم و پزشکی نگهداری میکند.
کتابخانه غازی خسروبیگ بین سالهای 1992 تا 1995 و در زمان جنگ در بوسنی و هرزگوین، توسط کارکنان آن به قیمت جانشان محافظت میشد. در طول جنگ، کارکنان کتابخانه مراقبت ویژه ای برای حفاظت از نسخه های خطی داشتند، زیرا صرب ها ساختمان هایی با ارزش فرهنگی را هدف قرار دادند. کارمندان بسیاری از آثار را در مکان هایی پنهان کردند که در معرض حمله قرار نگرفتند. پس از جنگ، نسخه های خطی به مکان اصلی خود بازگردانده شدند.
بیش از 10 هزار اثر از نزدیک به 100 هزار اثر موجود در این کتابخانه نسخه خطی هستند. این کتابخانه که شامل 9 تا 10 هزار سند فردی به زبان ترکی است، همچنین شامل 21 هزار کتاب به زبان های شرقی و بیش از 30 هزار کتاب به زبان های اروپایی است.
حمزه لاویچ، هماهنگ کننده مجموعه های ویژه کتابخانه خسروبیگ به خبرنگار آنادولو گفت که نسخه های خطی بخش مهمی از کتابخانه را تشکیل می دهند.
لاویچ توضیح داد که آرشیوهای نگهداری شده از زمان تأسیس اتحادیه اسلامی بوسنی و هرزگوین در سال 1882 نیز در این کتابخانه قرار دارد.
او گفت: این آرشیو منبع بسیار مهمی برای بررسی تاریخ نه تنها اتحادیه اسلامی بوسنی و هرزگوین بلکه به طور کلی موسسات در منطقه در طول 150 سال گذشته است. اسناد بایگانی عثمانی شامل تقریباً 20 هزار سند از دوران ورود دولت عثمانی به بوسنی و هرزگوین در سالهای 1463 تا 1878 میلادی است کتابهایی که تأسیس و توسعه بنیادهای عثمانی را توصیف میکنند، سهم بزرگی در توسعه اجتماعی و شهری در بوسنی داشتند.
حمزه لاویچ گفت: قدیمی ترین اثر موجود در این کتابخانه «احیا العلوم الدین» است که امام غزالی در سال 1106 نوشته است.
لاویچ بیان کرد که قرآن رنگارنگی که توسط فاضل پاشا شریفاوویچ که در سال 1882 درگذشت و توسط یک مهاجر داغستانی در سال 1849 نوشته شده بود را نیز در کتابخانه نگهداری می کنند.
او گفت: این مصحف یکی از مهم ترین گنجینه های فرهنگی بوسنی و هرزگوین به شمار می رود.
