آنکارا/فاروق توکات و محمد اوزتورک/خبرگزاری آناتولی
عارف علوی، رئیس جمهور پاکستان در مصاحبهای اختصاصی با خبرگزاری آناتولی ابعاد روابط آنکارا-اسلامآباد، مساله کشمیر، متحدان منطقهای این کشور و وضعیت فعلی دنیای اسلام را تبیین کرد که مشروح آن در ادامه میآید.
-چشمانداز روابط ترکیه و پاکستان، بهویژه در دوره جدید
«ترکیه و پاکستان سیاست خارجی مستقلی را دنبال می کنند و نمیخواهند به کشور دیگری وابسته باشند. فکر میکنم در زمینه مسائلی مانند افغانستان و سوریه دارای تجارب مشترک هستیم. از سال 1980 تاکنون میزبان حدود 3.5 میلیون پناهجوی افغان بودهایم. در ترکیه نیز به همین میزان پناهجوی سوری وجود دارد.
دنیا نسبت به پناهجویان بیتفاوت بوده و به کشورهای میزبان آنها کمکی نکردهاند. درحالیکه آنان به علت اهداف و اقدامات کشورهای بزرگ آواره شدهاند. اگر جنگ در منطقه رخ نمیداد شرایط بسیار بهتر میبود. این پناهجویان زیر سایه جنگهای داخلی و نیابتی دچار شرایط سخت اقتصادی شده و به علت گرسنگی مهاجرت میکنند.
ترکیه با جلوگیری از موج مهاجرت به اروپا، آنها را نجات داد. ترکیه میزبان شمار قابل توجهی از پناهجویان بوده و هیچ کشوری به آن کمک نکرده است. ما نسبت به این مسئله احساس مسئولیت اجتماعی میکنیم، اما دیگر کشورها آن را نادیده میگیرند.
ترکیه و پاکستان روابط بسیار خوبی دارند. اسلامآباد همیشه حامی موضع آنکارا در قبرس بوده است. موضع ترکیه در این زمینه همان رویکرد پاکستان است. ترکیه نیز در موضوع کشمیر حامی ما بوده است. دو کشور در موضوعات بین المللی در کنار یکدیگرند. آنکارا همچنین حمایت خود از ما جهت پیوستن به گروه تامین کنندگان انرژی هسته ای را افزایش داده است.
در دوره عضویتم در شورای جهانی فدراسیون دندانپزشکی کنفرانسی در ترکیه برگزار شد. ترکیه و پاکستان کاملا همراه یکدیگر بودند. شاید برخی تفاوتها وجود داشته باشد اما باز متحد هستیم. این روابط نزدیک می تواند به توسعه هر چه بیشتر مناسبات اقتصادی دو کشور نیز منجر شود.
دوستی ما ریشه دیرینی دارد. این روابط به جنبش خلافت در اوایل قرن بیستم بر میگردد. پدرم نیز، مانند محمدعلی جور، برادران جواهر، مولانا محمد علی و شوکت علی عضو این جنبش بود. بعدها پاکستان و ترکیه در موضوع اصلاحات سازمان ملل نیز موضع مشابهی را اتخاذ کردند. این روابط دو جانبه میتواند با افزایش مناسبات اقتصادی بیش از پیش گسترش یابد.»
-فعالیت و مدارس فرقه تروریستی فتو در پاکستان
«زمان حضور من در مجلس، مدارس فتو در حوزه انتخابیام فعالیت داشتند، اما با توجه به حساسیت های ترکیه مدیران آنها برکنار و اداره آن به نهادی زیر نظر آنکارا واگذار شد. تمام اینها ناشی از سوءتفاهم است. وقتی اقدامی انجام میدهید، فرد اخراجی در دادگاه شکایت می کند. دولت نیز در دادگاه از تصمیم خود دفاع میکند و ما مجبوریم تا زمان صدور رای صبر کنیم.
ما برای واگذاری این مدارس به دولت ترکیه تصمیم گرفتیم. پارلمان پاکستان نیز لایحهای در حمایت از دموکراسی، رهبری و ملت ترکیه تهیه کرد. برای اثبات حمایت ما از ترکیه هیئتی متشکل از تمام احزاب پاکستان به آنکارا رفتند. حامی رجب طیب اردوغان بودهام. مردم نیز به دلیل تلاشها و اقداماتش از او حمایت می کنند. آنان مقابل تانک ها ایستادند.
این یک درسی بود برای تمامی کشورهای اسلامی، به ویژه دموکراسی های جدید. اگر خدمات به درستی ارائه شود و مردم نیز شما را به عنوان رهبری صادق بپذیرند میتوانید کشورتان را از بحران خارج کنید. ملت از شما حمایت خواهند کرد. در این زمینه من شیفته رئیسجمهور رجب طیب اردوغان هستم.»
-روابط پاکستان-افغانستان و نقش موثر ترکیه در تقویت آن
«ترکیه نقش مثبتی در تامین امنیت افغانستان دارد. احیای روابط خارجی ترکیه و پاکستان بستگی به استقلال، عدم دیکته موضوعی از طرف دیگران و دستیابی به صلح و اعتبار متقابل با دیگر کشورهاست. پاکستان می تواند نقش مهمی در بحران افغانستان داشته باشد. خواست ما در این 15 سال آوردن طالبان به این معادله بوده است. تنها در این صورت است که شاهد صلح خواهیم بود.
آمریکا نیز همین روند را آغاز کرد. پاکستان میتواند به ایجاد صلح در افغانستان کمک کند. تنها نفع ما ایجاد صلح در افغانستان است. افغانستان همسایه ما و یک کشور مسلمان است. افغانستان سالهای طولانی؛ بعد از اشغال این کشور توسط شوروی، کنارگذاشتن طالبان و همچنین در بمباران های بعدی با مشکلات بسیار زیادی مواجه بوده است.
همزمان به لزوم روابط خوب با ایران نیز اعتقاد داریم. ایران نیز یکی از کشورهای برادر ماست. چین هم از دوستان ماست. کریدور اقتصادی چین-پاکستان، این منطقه را به بندر گوادر و پروژه «یک کمربند-یک راه» متصل می کند. با رونق گردشگری، فرصتهای سرمایه گذاری زیادی برای ترکیه ایجاد می شود.
پاکستان مناطق بسیار زیبایی مانند رودخانه عطاءآباد دارد که دارای منظره فوقالعاده است. در این حوزه پاکستان انتظار جذب گردشگر از ترکیه و سرمایهگذاری آن در زمنیه توریسم را دارد. در زمینههای انرژی، راه آهن، توسعه زیرساخت ها و معدن نیز بازرگانان ترکیه می توانند در پاکستان فعالیت کنند. ترکیه تجارب زیادی دارد و میتواند اقدامات بسیاری برای ما انجام دهد.»
-اقدامات پاکستان برای وادارکردن طالبان به مذاکره با دولت افغانستان
«در این زمینه تلاشهای زیادی از سوی اسلام آباد صورت گرفته است. در همین راستا، چندی پیش پاکستان برخی زندانیان گروه طالبان، از جمله ملاعبدالغنی برادر را آزاد کرد. تنها راه برقراری صلح در افغانستان گردهم آمدن همه طرفها بر سر میز مذاکره است. تنها با اصرار بر فراخوان صلح نمیتوان آن را برقرار کرد.
باید در راستای ایجاد اعتماد برای تحقق صلح اقدام شود. برقراری آتشبس در ماه مبارک رمضان و ایام عید نشان داد که مردم افغانستان میتوانند به سرعت صلح را برقرار کنند. مردم این کشور در آستانه تغییر شرایط زندگی خود در پرتو صلح هستند. صدها هزار نفر در جنگ افغانستان کشته شدهاند. لذا آن ها دیگر بيش ازاين تحمل تلفات جانی را ندارند.»
-همکاری اقتصادی چین و پاکستان به ویژه در پالایشگاه نفت بندر گوادر
«پروژه گوادر به عنوان یک انقلاب تجاری و کمربند جادهای از شمال به سمت جنوب آغاز شد. در چارچوب "سازمان همکاری عمران منطقه ای" (RCD)، طرح احداث اتوبان بینالمللی از پاکستان به ایران و ترکیه با هدف حمایت از تحرکات اقتصادی مردم منطقه ارائه شده است. هدف اصلی پروژه (CPEC) تامین تحرکات اقتصادی مردم منطقه و انتقال کالاست.
همه کشورهای واقع در کمربند این جاده، شریک پروژه مذکور هستند. از سرمایه گذاری ترکیه در این زمینه استقبال خواهیم کرد. ترکیه در بسیاری از بخش های تجاری و صنعتی میتواند با سرمایه گذاری به ما کمک کند. ما خواهان ارتقای روابط اقتصادی خود با ترکیه به سطح بالاتری هستیم. از همکاری ترکیه در پروژه مشترک اقتصادی چین- پاکستان نیز استقبال می کنیم.» 
-راهکار و پیشنهاد پاکستان برای حل بحران کشمیر و عادی سازی روابط با هند
«مسئله کشمیر تنها طبق قوانین سازمان ملل حل خواهد شد. این منطقه شاهد تراژدی های زیادی مانند کشتار مسلمانان بوده است. مساله کشمیر دچار بنبست است و اجازه رسانهای شدن حوادث آن داده نمی شود. مسئله کشمیر تا حد زیادی شبیه تراژدی فلسطین و نوار غزه است. برخی کشورها به بهانه مبارزه با تروریسم، مردم خواهان استقلال را زیر فشار قرار می دهند.
درخواست استقلال در تمام نقاط جهان مورد نکوهش قرار میگیرد. ترکیه همیشه صدای مردم کشمیر زیر اشغال هند بوده است. دقیقا مانند نقشی که در مسئله فلسطین ایفا کرده است. پاکستان نیز در مسئله قبرس مسئولیت خود را ایفا کرد. از زمانی که دولت فعلی پاکستان به قدرت رسید، نخست وزیر ما پیامی را برای همتای هندی خود ارسال کرد. قرار بود ابتدا وزرای امور خارجه دو کشور دیدار کنند، اما این پشنهاد توسط هند رد شد.
او خود را برای انتخابات آماده میکند. برخی روابط دو کشور را فدای بازی سیاسی در داخل میکنند. آنها گرفتار شعارهای خود می شوند و روابط خارجی را مختل می کنند. احیانا شعارهای سیاسی اجازه پیشرفت در چنین مواردی را نمی دهد. پیشنهاد پاکستان بهترین فرصت بود. هند به بهانههای مختلف از قبول مذاکره درباره کشمیر طفره میرود. این بدترین اقدام علیه مردم این منطقه است. هر زمان بحث مذاکره درباره کشمیر مطرح شده شاهد بهانهتراشی هند بودهایم.»
-سیاست دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در قبال پاکستان
«یکی از مسائل مهم پاکستان و آمریکا، برقراری صلح در افغانستان است. اسلامآباد خواهان روابط محترمانه با آمریکاست. تلاش این کشور نیز باید در همین راستا باشد. پاکستان خواهان روابطی است که صلح را تقویت کند نه تنش را. دیدار وزرای امور خارجه دو کشور نشانه خوبی بود. طرفین خواهان صلح هستند. رویکردها میتواند متفاوت باشد، اما درباره صلح میتوان دیدگاههای نزدیکتری داشت. در کل روابط خوبی با آمریکا داریم.»
-واکنش جهان اسلام به تصمیم دونالد ترامپ جهت انتقال سفارت آمریکا از تلآویو به قدس
«پاکستان همانند دیگر کشورهای اسلامی مخالفت خود با این تصمیم آمریکا را اعلام کرد. تصمیم ترامپ موجب پیچیدهتر شدن مسئله فلسطین شد. سازمان همکاری های اسلامی و دیگر کشورها از سال 1967 تا کنون برای بین المللی کردن قدس کوشیدهاند. این شهر میتواند همزمان پایتخت فلسطین و اسرائیل باشد. نمیتوان تا ابد انسانها را تحت فشار قرار داد.
فلسطینیان از سن 5 یا 10 سالگی به دنبال سنگی هستند که به سمت طرف دیگر پرتاب کنند. این وضع تا چه زمانی میتواند ادامه داشته باشد؟ در اسرائیل نیز افراد و محافل معتدلی وجود دارند. آنها تاکید کردهاند که با این رویکرد دولتشان نمیتوان به صلح دست یافت. شما میتوانید دیوار مرزی بسازید، اما قادر نیستید صلح را برقراری کنید.»
لازم به ذکر است عارف علوی، نامزد حزب تحریک انصاف (PTI) پاکستان در انتخابات 4 سپتامبر سال جاری به عنوان سیزدهمین رئیس جمهور در تاریخ این کشور انتخاب شد.
