Посетителите кои денес влегуваат во некогашната Фабрика за акумулатори во Поточари, минуваат низ истиот простор во кој илјадници Бошњаци во јули 1995 година ја чекаа својата неизвесна судбина по падот на „заштитената зона“ на Обединетите нации во Сребреница, јавува Анадолу.
Една година по отворањето, Музејот на геноцидот во Сребреница стана неизбежен дел од Меморијалниот центар Сребреница – Поточари, место каде што преку лични предмети на жртвите, видеосведоштва, документи, фотографии и мултимедијални инсталации се чува сеќавањето на повеќе од 8.000 убиени Бошњаци.
Музејот беше отворен по повод одбележувањето на 30-годишнината од геноцидот, како резултат на повеќегодишно собирање на архивски и музејски материјали. Неговата поставка ги следи настаните што му претходеа на геноцидот, падот на Сребреница, масовните егзекуции, потрагата по исчезнатите и повеќедецениската борба на семејствата да ги пронајдат и достоинствено да ги погребаат своите најблиски.
Една од инсталациите што остава силен впечаток прикажува обувки кои нивните сопственици многупати ги крпеле, обидувајќи се да им го продолжат векот на траење за време на војната.
„Доволно е луѓето да ги видат тие обувки, па да почувствуваат дел од страдањето низ кое минуваа жителите на Сребреница. Ваквите детали често говорат повеќе од зборови“, изјави за Анадолу кустосот на Меморијалниот центар, Азир Османовиќ.
Според него, отворањето на музејот претставувало еден од најважните чекори во развојот на Меморијалниот центар.
„Со години ги подготвувавме архивските и музејските материјали. Реакциите на посетителите покажуваат дека станува збор за поставка која на достоинствен начин зборува за она што се случи овде. Музејот, пред сè, има едукативна улога“, истакна Османовиќ.
Последниве години, Меморијалниот центар става сè поголем акцент на едукацијата за геноцидот. Дел од таа стратегија е и Меѓународната летна школа, која оваа година собира 35 студенти од речиси 20 земји.
„Сакаме од Сребреница да си заминат со знаење и разбирање за она што се случи овде. Тоа е една од најважните цели на Меморијалниот центар“, рече Османовиќ.
Според евиденцијата на Меморијалниот центар, низ комплексот секојдневно поминуваат стотици посетители, а разгледувањето на Музејот на геноцидот стана составен дел од нивната посета.
Пензионираниот професор Един Топчиќ, кој со години ги носел средношколците во Сребреница, вели дека новата музејска поставка значително го унапредила искуството на посетителите.
„Последен пат бев овде пред три години со учениците. Денес се гледа голем напредок. Сè е направено со многу внимание и одговорност, а музејот претставува значаен чекор напред за целиот Меморијален центар“, рече тој.
Силни впечатоци од Сребреница понесе и Ајше Батир од Бурса, која првпат ја посети Босна и Херцеговина.
„Звучните ефекти, детските цртежи, видеоснимките и сведоштвата направија да се чувствувам како да доживувам дел од она што се случило овде. Би сакала никогаш повеќе да нема војни. Верувам дека идните генерации токму овде ќе можат многу да научат“, рече Батир.
Една година по отворањето, Музејот на геноцидот ги надмина рамките на класичната музејска поставка. Денес претставува место на кое историските факти, личните приказни и автентичните предмети се спојуваат во простор кој ги потсетува посетителите на последиците од омразата, но и на важноста од зачувување на сеќавањето за идните генерации.
Проектот за изградба на Музејот на геноцидот беше започнат во 2021 година под покровителство на претседателот на Република Турција, Реџеп Таип Ердоган, а во целост беше финансиран од Турската агенција за соработка и координација (ТИКА).
