Две наградени фотографски приказни – едната насочена длабоко во замрзнатото минато на Земјата, а другата кон сè попреполната иднина во вселената – ги ставија во остар фокус последиците од човековата активност врз животната средина на İstanbul Photo Awards 2026, јавува Анадолу.
Олесија Курпајева од Русија и Фиорела Балдисери од Италија се меѓу добитниците на наградите на İstanbul Photo Awards 2026, со дела што прикажуваат две многу различни, но меѓусебно поврзани приказни за односот на човештвото кон природната и технолошката средина.
Курпајева, фотографка што работи за Агенцијата Франс прес (АФП), ја освои првата награда во категоријата „Единична фотографија – природа и животна средина“ за впечатливата фотографија на која научници вршат некропсија на извонредно добро зачувано бебе мамут, наречено Јана, на Североисточниот федерален универзитет во Јакутск, Русија.
Фотографијата е направена на 27 март 2025 година, за време на ангажман на АФП во Јакутија, посветен на последиците од климатските промени и проблемите поврзани со топењето на вечниот мраз. Јана била откриена претходното лето во близина на истражувачката станица Батагaјка. Првично се проценувало дека е стара околу 50.000 години, но подоцна нејзината геолошка старост била ревидирана на повеќе од 130.000 години.
Курпајева се потсети дека очекувала да направи рутинска фотографија за време на кратката петминутна сесија во лабораторијата. Наместо тоа, околностите не се одвивале според очекувањата, поради што тимот морал да чека.
Откако неколку часа чекала пристап до лабораторијата, Курпајева искористила кутија за да добие повисока перспектива и планирала целосно да го фотографира телото на Јана. Успеала да ја направи фотографијата неколку моменти пред друга група новинари да влезе во малата лабораторија.
„Тоа беше исцрпувачки ден по осумчасовниот лет од Москва до Јакутск, но и покрај заморот, бев задоволна од резултатот“, изјави Курпајева за Анадолу.
Признанието дополнително ја охрабрило да ја пријави фотографијата на İstanbul Photo Awards откако била вклучена во изборот на најдобри фотографии на АФП за 2025 година. Таа рече дека ова е нејзино прво учество на фотографски натпревар.
„Ги сакам документарната фотографија и документарниот филм“, рече Курпајева. „Визуелниот јазик можеби е најуниверзалната и најбезбариерната форма на комуникација меѓу луѓето од различни култури.“
Исто така, таа ја истакна растечката важност на документарната фотографија во време кога вештачката интелигенција го менува визуелниот пејзаж.
„Особено сега, со појавата на вештачката интелигенција, кога мора да бидеме повнимателни кон визуелните информации, важноста и вредноста на репортажната фотографија значително се зголемија“, рече таа.
Курпајева опиша дека известувањето по електронска пошта дека ја добила наградата било особено возбудлив момент, додавајќи дека признанието ѝ дало самодоверба и мотивација. Таа го пофали İstanbul Photo Awards како „една од најпрестижните награди во фотоновинарството“ и учеството и победата ги опиша како „голема чест“.
- Балдисери ги истражува последиците од достигнувањето на човештвото во вселената -
Фотографката-хонорарен работник од Италија, Фиорела Балдисери, ја доби втората награда на натпреварот „Стори природа и животна средина“ за „Лебдечки сенки: Вселенски отпад“, 18-месечен проект што ја испитува сè понатрупаната средина околу Земјата.
Нејзината серија фотографии документира сателити, вселенски истражувања, контролни системи, астрономски опсерватории и луѓе што работат во италијанските вселенски и научни заедници. Таа го истражува зголеменото присуство на нефункционални сателити, делови од ракети и отпад од судири во орбитата на Земјата, истовремено испитувајќи ја напнатоста меѓу технолошкиот напредок и неговите последици врз животната средина.
Балдисери рече дека проектот произлегол од желбата луѓето да ги стави во центарот на сè потехнолошкиот свет. Таа истражувала компании, стартапи и астрономски опсерватории вклучени во активности поврзани со вселената, пред да стапи во контакт со нив за да добие дозвола да ја фотографира нивната работа. Фотографиите се направени рачно, без поставување на сцените.
„Чувствував длабока почит кон тоа што човечкиот ум е способен да го создаде, но истовремено и зголемена загриженост – па дури и очај – поради она што сме дозволиле да се случи во вселената“, изјави Балдисери за Анадолу.
Таа ја избрала Италија како фокус на проектот бидејќи земјата ги комбинира напредната вселенска индустрија и научните истражувања со заедници на професионални и аматерски астрономи. Преку серијата се обидела да ја долови и технолошката реалност на истражувањето на вселената и човечката фасцинација од набљудувањето на универзумот.
За Балдисери, фотоновинарството носи посебна одговорност бидејќи фотографиите може да понудат непосредна перспектива за сложени теми.
„Верувам дека е од суштинско значење да имаме силно чувство на одговорност при ширењето на вестите и дека преку вистинити фотографии може да придонесеме за современото општество, нудејќи поинаква и непосредна перспектива за одредена тема – нешто што само фотографиите може да го постигнат“, рече таа.
Таа ја опиша наградата како „голема чест“, посочувајќи го „неоспорниот квалитет“ на İstanbul Photo Awards. Таа рече дека процесот на пријавување бил едноставен и лесен за следење и дека се пријавила на натпреварот поради неговото меѓународно значење и потенцијалот да придонесе кон подигнување на свеста за прашањата поврзани со вселената и сателитите и нивното влијание врз животната средина.
Заедно двата наградени проекта ја демонстрираат широчината на современата документарна фотографија, движејќи се од откривањето на древен мамут зачуван во замрзнатата површина на Јакутија до отпадот создаден од човекот што се натрупува стотици километри над Земјата.
Двете фотографки преку визуелното раскажување ја истражуваат интеракцијата меѓу човековата активност и кревките средини и ја поттикнуваат публиката повнимателно да ги согледа последиците од научниот и технолошкиот напредок.
Повеќе информации за наградените фотографии и членовите на жирито на годинашниот натпревар, организиран со поддршка на Турксел како комуникациски спонзор и Турската агенција за соработка и координација (ТИКА) како спонзор на настаните во странство, може да се најдат на istanbulphotoawards.com.
