Мицкоски во ОН: Малите држави не можат да си дозволат геополитички грешки што големите сили можат да ги исправат

Премиерот на Северна Македонија, Христијан Мицкоски, изјави дека малите држави немаат ист простор за стратегиски промени што го имаат големите сили и дека погрешната геополитичка проценка може да има долгорочни последици за помалите земји, пренесува Анадолу.

„Големите сили имаат простор за стратегиски промени што малите држави едноставно го немаат. За една голема сила, погрешната геополитичка проценка може да значи промена на стратегијата. За една мала земја, истата грешка може да значи изгубена деценија“, рече Мицкоски на 81. сесија на Генералното собрание на ОН.

Поради ова, нагласи тој, малите држави не можат да бидат рамнодушни кон меѓународните правила, ниту пак да веруваат дека правилата сами ќе се заштитат.

Според него, светот што се формира се карактеризира со поостра конкуренција и прераспределба на моќта, додека односите меѓу големите сили сè повеќе влијаат врз трговијата, технологијата, енергијата, критичните суровини, транспортните коридори и дигиталната инфраструктура.

Тој рече дека она што вчера се сметаше за економска меѓузависност, денес сè повеќе се гледа како прашање на националната безбедност.

„Глобализацијата не исчезнува. Таа се преобликува. Синџирите на снабдување се менуваат. Производството повторно станува геополитичко прашање“, рече Мицкоски.

- „Северна Македонија ја знае својата стратегиска ориентација“ -

Говорејќи за сојузништвата и стратегиската ориентација на земјата, Мицкоски рече дека граѓаните на Северна Македонија знаат каде ѝ е местото на земјата.

„Ние сме сојузник на НАТО. Соединетите Американски Држави се наш стратегиски партнер. Целосното членство во Европската Унија е нашата стратегиска определба. Ова не се три одделни политики. Тие претставуваат една геополитичка ориентација, ориентација заснована на демократијата, колективната безбедност, владеењето на правото и отворената економија“, рече тој.

Мицкоски понатаму рече дека на светот не му е потребна уште една поделба на постојани блокови, туку конкуренција со граници и правила што сите мора да ги почитуваат.

Тој истакна дека на светот му се потребни сојузништва што преземаат одговорност и меѓународни институции кои остануваат простор за дијалог, особено тогаш кога дијалогот е најтежок. Во тој контекст, тој ја нагласи важноста на ОН.

„Затоа ОН се важни. Не затоа што можат да го решат секој конфликт, јасно е дека не можат. Не затоа што секоја резолуција се спроведува, јасно е дека тоа не се случува секогаш“, рече Мицкоски.

Според него, овие ограничувања не треба да ги обесхрабрат земјите, туку треба да ја зајакнат решителноста за заштита на ОН и правилата врз кои се темелат.

Тој повика на мултилатерализам заснован на вредности, меѓусебно почитување и правила, оценувајќи дека свет без простор каде што сите држави, без оглед на нивната големина, можат да седнат под ист покрив и да се повикаат на истите принципи би бил уште поопасен од денешниот свет.

- „За малите држави, еднаквата примена на правилата е од суштинско значење“ -

Мицкоски рече дека довербата во меѓународниот систем е доведена во прашање бидејќи многу луѓе имаат впечаток дека правилата не се применуваат еднакво, дека моќта понекогаш има предност пред принципите и дека преземените обврски можат да бидат условни. Тој ја оцени оваа ситуација како особено опасна за малите држави.

„Нашата историја нè научи дека меѓународните компромиси се многу тешки и дека мирот, стабилноста и интеграцијата бараат политичка храброст и големи жртви“, рече Мицкоски.

Осврнувајќи се на историјата на Северна Македонија, тој рече дека земјата постојано правела компромиси и отстапки во име на мирот, соработката и интеграцијата.

Ако од малите држави се очекува да ги почитуваат правилата, нагласи Мицкоски, тогаш правилата треба да им обезбедат и предвидливост.

„Ако од кандидатите за членство во една организација се бара да исполнат одредени критериуми, тогаш исполнувањето на тие критериуми треба да води кон напредок“, рече тој.

Тој додаде дека правилото што важи денес не може утре да биде поинакво само затоа што се променил балансот на силите и дека преземената обврска не може да биде само привремена политичка погодност.

Говорејќи за европската интеграција на Северна Македонија, Мицкоски рече дека земјата нема да ја напушти европската идеја поради тешкотиите на патот кон ЕУ.

„Европската Унија за нас останува наш природен политички, економски и институционален дом“, рече тој.

Во исто време, тој призна дека земјата има одговорност за сопствената работа, вклучително и за зајакнување на владеењето на правото, изградба на поефикасни институции, создавање поконкурентна економија и зајакнување на довербата на граѓаните во сопствената држава.

Сепак, тој рече дека Северна Македонија очекува европската интеграција да остане процес заснован на заслуги и мерливи критериуми, а не процес во кој билатералните прашања постојано ги поместуваат целите.

„Не бараме полесен пат. Бараме пат воден од правила. Не бараме пониски стандарди. Бараме стандардите да останат стандарди“, рече Мицкоски.