Anadolu Ajansı © 2026
Во образложението на предлог-законот за зајакнување на националната солидарност и општествената кохезија, подготвен во рамките на целта „Турција без тероризам“, е наведено: „Предлогот не претставува регулатива со која се укинуваат осудителните пресуди, се менува правната природа на кривичните дела или се прекинува кривичната одговорност“, пренесува Анадолу.
Во образложението на предлогот доставен до Претседателството на Големото национално собрание на Турција, со потсетување на основните цели и задачи на државата, е наведено дека покрај заштитата на јавниот ред, зајакнувањето на општествениот мир е исто така една од основните должности на државата.
Во образложението се посочува дека во периодот кога се влегува во вториот век на Републиката, Турција чекори кон иднината со нова перспектива која безбедноста, демократијата и принципите на правната држава ги оценува како елементи што меѓусебно се надополнуваат, а се наведува следното:
„Имено, овој век не претставува само нов временски период, туку истовремено изразува визија која дополнително ќе го зајакне демократскиот карактер на правната држава, ќе го зацврсти националното единство и заедништво, ќе го направи општествениот мир траен и ќе ја гарантира заедничката иднина на нашиот народ. Оваа визија, обликувана околу неделивиот интегритет на државата со нејзината територија и народ, принципот на национален суверенитет и свеста за заедничко граѓанство, не бара само заштита на јавниот ред, туку и зајакнување на општествената интеграција и изградба на заедничката иднина врз посилни темели.“
Во образложението се нагласува дека Турција во која тероризмот целосно ќе заврши ветува посилна иднина во поглед на безбедноста, демократијата, економскиот развој и правната држава, при што се наведува:
„Можноста ресурсите издвоени за безбедност да бидат насочени кон образованието, науката, технологијата, производството, инфраструктурата и социјалниот развој ќе даде значаен придонес кон зајакнување на атмосферата на мир во секој дел од земјата и кон тоа идните генерации да можат да живеат без влијанието на насилството и во сигурност.“
Во образложението е наведено дека во долгогодишниот процес на борба не се ограничило само на безбедносни мерки, туку биле спроведени повеќедимензионални политики од економски, социјален и демократски карактер, како и дека овој проблем не бил разгледуван само од безбедносен аспект, туку бил третиран со сеопфатен пристап.
Во образложението се потсетува дека особено од 2002 година биле спроведени сеопфатни реформи со цел зајакнување на основните права и слободи, зацврстување на врската меѓу државата и народот и подигнување на демократските стандарди, а се наведува дека преку уставните измени и другите законски уредувања усвоени од ТБММ и одобрени од народот, бил постигнат значаен напредок во областа на правната држава и демократизацијата.
Во образложението се наведува дека целта е трајно воспоставување на општествениот мир врз основа на неделивиот интегритет на Република Турција со нејзината територија и народ, принципот на правната држава, демократскиот политички поредок и јавната безбедност, а се истакнува дека суштината на овој пристап е обезбедување на општествена интеграција и заштита на заедничките вредности на народот преку елиминирање на вооружените структури и зајакнување на полето на демократската политика.
Во образложението се наведува дека Комисијата за национална солидарност, братство и демократија формирана во рамките на ТБММ, извршува функција како важен центар за консултација и оценување кој придонесува различните политички ставови, општествените очекувања и правните процени да бидат разгледувани на заедничка основа, а се истакнува дека работата на Комисијата овозможила проблемите што се појавиле да бидат оценети од сите аспекти, да се утврдат претрпените неправди, да се зајакне општествениот консензус и сеопфатно да се разгледаат потребните законски уредувања. Во образложението, во кое е наведено дека на тој начин уште еднаш конкретно е покажана уставната одговорност што ТБММ, како место каде што се отелотворува волјата на народот, ја презема во решавањето на општествените проблеми, е наведено следното:
„Правната држава не е систем кој се заснова само на казнување на кривичните дела. Правната држава претставува повеќедимензионално разбирање кое го опфаќа обезбедувањето на правдата, заштитата на јавната безбедност, зајакнувањето на општествениот мир и повторното интегрирање на лицата кои извршиле кривични дела во општеството. Во согласност со овој пристап, системот на кривична правда нема само цел да одговори на кривичните дела извршени во минатото, туку служи и за обезбедување на јавниот ред и безбедност, спречување на повторно извршување кривични дела, поттикнување на осуденото лице да живее како поединец кој ги почитува правните правила и зајакнување на општествениот мир. За постојната состојба достигната во процесот да може да стане трајна, покрај ефикасното продолжување на безбедносните мерки, неопходно е и системот на кривична правда да се развива на начин кој долгорочно ќе ја поддржува јавната безбедност. Во оваа рамка, со предлогот подготвен со оваа цел се има намера да се спречи повторување на слични страдања во иднина, да се направат постигнатите придобивки трајни, јавната безбедност да се воспостави на посилен начин, да се развие системот на кривична правда и, доколку се создадат одредени услови, соодветните лица да се интегрираат во општеството како поединци кои се придржуваат кон правниот поредок.“
Во образложението се укажува дека дискреционото право на законодавецот при утврдувањето на политиките за казнување и извршување на казните претставува уставно овластување насочено кон остварување на јавниот интерес во рамките на границите утврдени со принципот на правната држава, а се наведува:
„Имајќи ги предвид промените во општествените услови, нивото достигнато во безбедносните политики, резултатите од примената на системот на кривична правда и потребите на јавниот ред, донесувањето нови уредувања во системот на кривична правда е една од природните и уставни должности на законодавниот орган во современите правни држави.“
Во образложението е наведено следното:
„Предлогот не претставува регулатива со која се укинуваат осудителните пресуди, се менува правната природа на кривичните дела или се прекинува кривичната одговорност. Тековните истражни и кривични постапки, како и правосилните осудителни пресуди, го задржуваат своето постоење со сите правни последици, при што не се предвидува никаква промена во однос на природата на кривичното дело, одлуката за осуда или кривичната одговорност. Во оваа смисла, предлогот по својата правна природа претставува ограничена и условна законска регулатива која се однесува на системот на кривична правда и правото на извршување на казните.“
Во образложението, во кое се наведува дека за процесот „Турција без тероризам“ да биде поставен врз здрава, реална и одржлива основа биле земени предвид и меѓународните искуства, се истакнува дека имајќи го предвид над 40-годишното искуство во борбата, Турција создала оригинален „Модел на Турција“ обликуван со сопственото искуство, општествената реалност и државната традиција.
Во образложението се наведува дека предлогот подготвен согласно со извештајот изработен од Комисијата за национална солидарност, братство и демократија, со пристап кој ги става заедничкиот разум и минималните заеднички вредности во преден план, претставува основна рамка која го сочинува првиот чекор од правните уредувања предвидени во рамките на процесот, а се наведува:
„Имајќи ја предвид динамичната природа на процесот, согласно со потребите што можат да се појават во текот на примената, искуствата што ќе се стекнат, променетите услови и барањата, со цел процесот да продолжи соодветно на својата цел, можно е во рамките на дискрецијата на законодавниот орган да се направат дополнителни измени во соодветното законодавство или да се донесат нови законски уредувања. Треба да се истакне дека процесот е насочен кон повторно воспоставување на мирот и братството не само во нашата земја, туку и во целиот регион во кој се наоѓа нашата земја. Во овој контекст, процесот што започна со распуштањето на организацијата и оставањето на оружјето, со стапувањето во сила на потребните законски уредувања, отсега ќе биде дело на народот.“
news_share_descriptionsubscription_contact
