Студија: Турција се соочува со најсилните топлотни бранови во изминатите 75 години

Топлотните бранови во Турција нагло се зголемени во текот на изминатите 75 години, при што летата во 2023 и 2025 година ги забележаа најинтензивните температури во историјата, според студијата на истражувачите од Истанбулскиот технички универзитет (ИТУ), јавува Анадолу.

Студијата е презентирана на конференцијата на Европската геонаучна унија (ЕГУ).

Во неа се анализирани промените на топлотните бранови во Турција во периодот од 1950 до 2025 година, користејќи го Дневниот индекс на интензитет на топлотни бранови (HWMId) како метрика заснована на максималните дневни температури.

Истражувачите утврдија изразен пораст и во зачестеноста и во интензитетот на топлотните бранови.

Просечните температури во текот на летниот период кои се движеа меѓу 22 и 23 °C во периодот 1970–1990 година, се искачија на 24–25 °C откако затоплувањето се интензивира во раните 2000-ти.

Просечната температура во текот на летен период достигна рекордна вредност од 26,1 °C во 2024 година.

Во студијата се вели дека интензитетот на топлотните бранови се зголемил со уште побрзо темпо отколку просечните температури.

Во споредба со референтниот период 1980–2009 година, просечниот интензитет на топлотните бранови во 2023 година бил над седум пати поголем, а во 2025 година бил речиси 11 пати поголем. Со тоа, овие две лета се издвојуваат како сезони со најинтензивни топлотни бранови од 1950 година наваму.

За споредба, иако 2024 година беше најтоплото лето во историјата според просечните температури, топлотните бранови тогаш беа помалку интензивни отколку во 2023 и 2025 година. Истражувачите посочуваат дека тоа докажува оти рекордно високите сезонски температури не секогаш значат и најинтензивни топлотни бранови.

Во студијата се наведува дека топлотните бранови се резултат на сложени интеракции меѓу атмосферските блокирања, продорот на топол воздух, повисоките температури на морската површина, сушата и влажноста на почвата.

Истражувањето го спроведоа климатологот Бариш Онол и метеоролошкиот инженер Толга Каракаја на Одделот за климатски науки и метеоролошко инженерство при ИТУ.

Истражувачите истакнаа дека наодите укажуваат на фундаментална промена во климатскиот режим низ Турција и Источниот Медитеран, нагласувајќи ја потребата за подобрување на предвидувањата за екстремни горештини и зајакнување на мерките за климатска адаптација.

Во посебно истражување за идните климатски промени, научниците предупредуваат дека бројот на денови со топлотни бранови може драстично да се зголеми доколку емисиите на штетни гасови продолжат со високо темпо, според сценариото на ОН.

Се предвидува дека во период меѓу 2021 и 2050 година, бројот на денови со топлотни бранови ќе се зголеми на околу 16 дена годишно во Истанбул, Анкара и Коња, 18 дена во Анталија и 23 дена во Измир, што е зголемување од просекот од три до пет дена годишно меѓу 1976 и 2005 година.

Во периодот од 2051 до 2080 година, се предвидува пораст на околу 38 дена годишно со топлотни бранови во Истанбул и Анкара, 40 дена во Анталија и Коња, како и 53 дена во Измир.