Abdulkadir Günyol
10 mars 2026•Përditësim: 12 mars 2026
Telefoni ka evoluar nga një transmetues i thjeshtë zëri me tela në telefona inteligjentë që dominojnë komunikimin modern dhe jetën dixhitale, 150 vjet pasi u bë telefonata e parë, raporton Anadolu.
Shpikësi skocezo-amerikan Alexander Graham Bell bëri telefonatën e parë në Boston më 10 mars 1876, duke përdorur pajisjen e tij të sapopatentuar për të kontaktuar asistentin e tij në një dhomë ngjitur.
Teknologjia e hershme fillimisht u përdor për komunikim në distanca të shkurtra midis dhomave, por u zgjerua shpejt në të gjithë SHBA-në përmes kabllove të montuara në shtylla. Ky zgjerim përfundimisht i mundësoi Bell-it dhe asistentit të tij të bënin telefonatën e parë transkontinentale në vitin 1915.
Teknologjia arriti në Perandorinë Osmane deri në vitin 1908. Në vitin 1926, Republika e Turqisë krijoi centralin e saj të parë automatik telefonik në Ankara nën drejtimin e themeluesit të vendit, Mustafa Kemal Ataturk.
Shpikjes i duheshin edhe disa dekada të tjera për t'u pjekur në një shërbim të përbashkët shtëpiak përpara se përparimet në teknologjitë satelitore dhe pa tel të zvogëlonin gradualisht varësinë nga kabllot fizike.
Epoka moderne e komunikimit celular filloi në vitin 1973 kur drejtuesi ekzekutiv i Motorola-s, Martin Cooper, demonstroi telefonin e parë celular portativ në botë, duke hapur rrugën për pajisjet celulare komerciale një dekadë më vonë.
Ndryshimi teknologjik u përshpejtua me ardhjen e telefonave me kamera në vitin 1999, të ndjekur nga prezantimi i telefonave inteligjentë me ekran prekës në vitin 2007. Me kalimin e kohës, telefonat celularë evoluan nga mjete themelore komunikimi në platforma qendrore për ndërveprim social, arsim, tregti dhe argëtim, ndërsa shpejtësitë e internetit dhe shërbimet dixhitale u zgjeruan në të gjithë botën.
Sipas raportit "Digital 2026" nga We Are Social dhe Meltwater, rreth 5.78 miliardë njerëz globalisht tani përdorin telefona celularë. Kjo përfaqëson afërsisht 70 për qind të popullsisë së botës, ndërsa telefonat inteligjentë përbëjnë gati 94 për qind të pajisjeve mobile aktive.
Rritja e teknologjisë inteligjente ka rritur ndjeshëm kohën që njerëzit kalojnë në internet krahasuar me vitet e para të telefonave celularë, kur përdorimi ishte i kufizuar nga kostot e larta dhe funksionaliteti bazë. Raporti zbuloi se njerëzit në të gjithë botën kalojnë mesatarisht 6 orë e 43 minuta të lidhur me internetin çdo ditë.
Pajisjet mobile përbëjnë pjesën më të madhe të këtij aktiviteti, me përdoruesit që kalojnë mesatarisht katër orë e dy minuta në internet përmes telefonave të tyre çdo ditë. Rreth 60 për qind e trafikut global të internetit tani vjen përmes telefonave celularë.
Përdoruesi mesatar global shpenzon gati dy orë e gjysmë në ditë duke shfletuar platformat e mediave sociale në telefonat e tyre.
Në Turqi, përdorimi dixhital tejkalon mesataret globale. Përdoruesit e internetit shpenzojnë rreth 7 orë e 15 minuta në internet çdo ditë, përfshirë 4 orë e 35 minuta duke përdorur telefona inteligjentë dhe gati 3 orë në aplikacionet e mediave sociale.
Që nga fillimet e tij si një transmetim eksperimental i zërit përmes telit të bakrit, telefoni ka evoluar në një ekosistem dixhital që tani komandon një pjesë të madhe të vëmendjes së përditshme të njerëzimit.
