ANKARA - Turkan Tosun
Filma “Mûsayê Bêasa” ya ku behsa jiyana nivîskar û rojnamevan Mûsa Anter dike, dê di 3yê cotmehê de di sînemayan de bê nîşandan.
Aydin Orakê ku ji 6 salan vir ve jiyana rewşenbirê kurd Mûsa Anter yê ku di nav kurdan de wek Apê Mûsa tê naskirin li ser dika şanoyê dilîze derhêneriya vê fîlmê dike. Galaya fîlmê jî di 20ê îlonê de di salvegera mirina Anter de li Nisêbîna navçeya Mêrdînê ya ku Mûsa Anter lê jidayik bû hat nîşandan. Fîlm dê 3yê cotmehê roja înê di sînemayan de bê nîşandan.
Derhênerê fîlmê Aydin Orak beriya ku fîlm bikeve vîzyonê pirsên nûçegihana AAyê bersivandin. Orak got ku ji ber ku galaya fîlmê di salvegera mirina Mûsa Anter de çêbû, temaşevan gelekî hêstiyar bûne û wiha axivî:
“Kurê Mûsa Anter ê mezin Anter Anter, eqrebayên wî û gelek kes beşdarî galayê bûn. Ji ber ku me fîlm li ser vê axê kişand, ji herêmê kesên ku di fîlmê de lîstibûn jî beşdarî galayê bûn. Dema fîlm hate nîşandan her kes hestiyar û kelogirî bû. Lewra salvegara mirina wî bû û Anter hat bibîranîn. Mirina wî ne mirineke li rêzê bû. Ew bi destê JÎTEMê û bi kîn hat kuştin. Di wê pêvajoyê de giraniya şer û mirinê jî heye. Ji ber vê di galayê de jî rewşeke tengezar çêbû.”
Orak daxuyand ku fîlm dê di 3yê cotmehê de roja înê di sînemayan de bê nîşandan û wiha dewam kir:
“Nîşandana fîlmê û cejna qurbanê di heman demê de ne û ev jî ji bo me tiştekî balkêş e. Ez hêvî dikim ku mirov fîlmê temaşe bikin û fîlm li ser wan bandorekê bike, ev ji bo min girîng e. Ji bo ku mirov bi erdnîgariya kurdan, qerekter û zimanê kurdan re rû bi rû bibe, bi ya min dive mirov vê fîlmê temaşe bike. Dema fîlm tê temaşekirin jî divê mirov bizanibin ku di qada sînemayê de çîrok gotin ne bi tenê cureyekî ye. Bi şiklên cuda cuda ve çîrok tên gotin û divê bi vê bîreweriyê ve fîlm bê temaşekirin.”
Orak got fîlma wî û ya Cem Yilmaz a bi navê “Di Demeke Nêz De” dê di heman rojê de dê di sînemayan de bên nîşandan û ew nizane ku wê encameke çawa çêbibe. Orak wiha axivî:
“Der barê fîlmê û vîzyonê de helbet hêviyên me hene. Em dixwazin ku bila mirov temaşe bikin.Ya ewil, Mûsa Anter gelekî dihat hezkirin. Hema bi tenê ji bo vê be jî, li gor min mirov wê eleqeyekê nîşanî fîlmê bidin. Cejna qurbanê û navê Mûsa Anter ji bo me tiştên êrênî ne. Lê encamê çawa bibe ez nizanim. Fîlma Cem Yilmaz a bi navê “Di Demeke Nêz De” jî dê di heman rojê de di sînemayan de bê nîşandan. Ez nizanim ka wê encameke çawa çêbibe.
Ya rast Mûsa Anter mirovekî wisa jîr bû ku di nav rewşên zor û zehmet de jî dikeniya û komedî dikir. Cem Yilmaz ji tiştên kesane ken û henekan dike. Lê Mûsa Anter ji tiştên polîtîk, bêhiqûqî û qedexeyan li gor kesayetiya xwe henek dikir. Dadgehên ku li wir dihate darizandin dikir şano û bi mînakên ku dida ve hakim didan kenandin. Ya rast saya mînakên ku bi ken dida ve rexneyên polîtîk dikir.”
Derhêner Orak daxuyand ku fîlm ji hêla cureyê ve fîlmeke zor e û dema ku mirov fîlmê temaşe dikin divê hinekî aktîf û haydar bin û wiha axîvî:
“Ez nizanim temaşevan dê der barê fîlmê de çi bifikirin. Lê divê bizanibin ku ev fîlm fîlmeke hêsan nîne û zû nayê fêmkirin. Di vê fîlmê de temaşevan ne pasîf e, aktîf e. Heke temaşevan bibêje ku ez dixwazim pasîf bibim, nikare fîlmê baş fêm bike û temaşe bike. Ev fîlm ne bi tenê tê temaşekirin, di heman demê de tê xwendin jî. Sînema jî wisa ne, bi tenê nayê temaşekirin, tê xwendin jî.”
Li ser pirsa “dema ku fîlm hat temaşekirin û pişt re hat rexnekirin hûnê çi bibêjin” Orak wiha got:
“Ez baş dizanim ku min çi çêkiriye. Ji ber wê ez dixwazim ji gotinên temaşevanan û nivîskarên sînemayê tiştan hîn bibim. Temaşevan kîjan cure fîlman hez dikin ew zanin û ew biryarê didin. Heke hûn li bendê bin ku di fîlmeke hûnêrê de aksîyon çêbibe, hûnê neheqiyê bikin. Ez dixwazim ji nivîskarên sînemayê, ji pisporan, ji yên ku fîlman û cureyên fîlman baş dizanin tiştan hîn bibim. Şîroveyên wan divê tiştekî hînê min bikin. Min dema sahneyan, vegotina çîrokê, nasandina lehengê xwe, epîtoz, mûzîk û kamera çima wisa bi kar anî hemû bi hûrgilî hesab kirin û wisa fîlm kişand. Heke hinek rabin tiştên ku min bi zanetî kirine wek xeta bibînin û min bi van ve rexne bikin dê bikevin rewşeke komîk.”
Orak ji bo xebatên xwe yên pêşerojê jî wiha axivî:
“Mihrîcan û vîzyona fîlmê niha bi têra xwe me mijûl dike. Em gelekî dixebitin. Em nû ji Mihrîcana Fîlman a Alexandrayê vegeriyan. Di rojên pêş me de jî Mihrîcana Fîlman a Porteqala Zêrîn heye. Projeyên me yên nû hene, wek belgefîlm û yên din. Şanoya me dewam dike. Lîstikên me yên nû dê hebin û em ê di nav demê de behsa van hemûyan bikin.”
