ПРИШТИНА
Добрите познавачи на ситуацијата во Косово оценуваат дека Владата на Косово треба да овозможи подолг временски рок за замена на регистарските таблички на автомобилите со ознаки од косовските градови што се издаваат во Србија, со таблички на РСК, за да се избегне можна ескалација во северниот дел на Косово, известува Агенција Анадолија (АА).
Универзитетскиот професор по Политички науки од Приштина, Дритеро Арифи, за Агенција Анадолија изјави дека одлуката на Владата на Косово треба да се набљудува низ законското право на кое се повикува Владата и низ димензијата на политички интереси.
Арифи вели дека кога темата се набљудува низ димензијата на политички интерес, одлуката за стратешко дејствување не е донесена на соодветен начин, бидејќи барањето на САД и ЕУ било одлуката да се одложи за 10 месеци, имајќи предвид дека Косово е во завршна фаза на дијалогот со Србија, за да се избегнат можни тензии.
- „Тврдоглава“ власт
„Секогаш кога се нагласува дека одлуката е правилна, понекогаш е поважно самото време на нејзиното донесување или нејзиното спроведување. Значи, тоа го бараа нашите партнери, но „тврдоглавата“ власт, народски кажано, не е ниту месо, ниту риба. Дури не ја ни донесе одлуката онака како што треба, бидејќи доколку си сериозен, тоа го правиш како што треба, а не на начин кој може да доведе до ескалација. Уште од самиот почетокот требаше на Србите да им се даде подолг период старите регистарски таблички да ги заменат со нови“, рече Арифи и додаде дека одлуката морала да се донесе имајќи предвид дека српското малцинство е инструментализирано од страна на Белград.
Тој истакна дека доколку би дошло до ескалација на ситуацијата во физичко насилство или доколку би биле доведени во прашање животите на луѓето, ситуацијата во потполност би се искомплицирала и најголем губитник би била Република Косово.
Според неговите зборови, Србија во таква ситуација би добила многу поени, бидејќи пред меѓународната заедница би претставила дека „Владата на Косово не е во состојба да управува со дел на својата територија и не сака да ја интегрира српската заедница во институциите на Косово“.
Арифи апелира состојбата со табличките да не се зголемува од технички на политички проблем, имајќи предвид дека дијалогот меѓу Косово и Србија е при крај.
„Србија не оди на дијалог поради нас, туку поради големиот притисок од САД и ЕУ, а ние предизвикуваме нелогична ситуација. Регистарските таблички не се главна цел и тоа е повеќе технички отколку политички проблем и затоа мораме да внимаваме техничките прашања да не ги претвораме во политички. Разбираме дека тоа е наше право, но понекогаш мораме да ги разгледаме политичките можности и интереси на нашите партнери, а на крајот на краиштата, нивните интереси се наши интереси.“
- Процесот на пререгистрација неспроведлив во практика
Миодраг Миличевиќ, извршен директор на невладината организација „Актив“ од Северна Митровица, која го следи Бриселскиот договор, истакнува дека Владата на Косово, како што тоа го изјавија и различни официјални лица, има право да донесува одлуки, вклучувајќи ја и оваа за регистарските таблички, но проблем е што оваа одлука се коси со договореното во Брисел.
Миличевиќ за Агенција Анадолија рече дека Владата на Косово донела одлука без консултации со српската заедница и без консултации со Српската листа, со што народот е доведен пред завршен чин.
„Се разбира дека притисокот врз граѓаните и од Приштина и од Белград е навистина преголем, и тие не знаат што и како понатаму. Дали да ги регистрираат возилата или да останат при ставот што Белград цело време го форсира и укажува на тоа дека дошло до кршење на Бриселскиот договор за слободата на движење. Како трето, имаме јасни пораки од меѓународната заедница, која, имајќи ја предвид комплексноста на проблемот, смета на продолжување на целиот овој процес барем на шест месеци, односно, од шест до девет месеци“, рече Миличевиќ.
Се нагласува дека дури и процесот на пререгистрација да биде прифатен од страна на локалните Срби на северот од земјата, процесот не е спроведлив во практика затоа што Србите, покрај косовската лична карта, мораат да имаат и косовски возачки дозволи, а поголемиот дел од граѓаните во северниот дел на Косово немаат косовски возачки дозволи. Тој додаде дека дури и Владата на Косово да овозможи пререгистрација без косовски возачки дозволи, тие ќе им бидат неопходни на граѓаните кога ќе тргнат со возилото во сообраќај.
Единствена рационална одлука, по негово мислење, би била измената на роковите без казнување на граѓаните и отстапување на простор за барање решение за да се дојде до одржливо и заемно прифатливо решение, и за Приштина и за Белград.
Тој смета дека во овој момент, за разлика од 31 јули, кога дојде до блокада на патиштата, меѓународната заедница и Косовската полиција се многу поспремни, бидејќи во северниот дел од земјата се распоредени значителни сили на КФОР, големо е присуството на полицијата, а ЕУЛЕКС распореди свои набљудувачи.
- Потенцијални ризици
„Сето тоа укажува“, нагласува Миличевиќ, „дека шансите за блокади на премините и на патиштата се минимални, но дека овој пат многу повеќе загрижува можноста од излегувањето на Србите од косовските институции.“
„Вие знаете дека досега неколкупати е најавувано дека Српската листа ќе ги напушти институциите, а тоа за мене е многу поопасен момент од физички блокади на патиштата. Физичките блокади на патиштата, се разбира, одат кон некој вид конфликт, можно насилство, меѓутоа, политичката блокада води кон рушење на еден политички процес во кој е вложено многу енергија, напор, време и за кој сите ние тврдиме дека во еден момент, порано или подоцна, мора да доведе до потполна нормализација на односите, не само на Белград и Приштина, туку и меѓу нас, во самото Косово. Е тоа се потенцијални ризици“, посочи Миличевиќ.
Иако САД и ЕУ упатија барање за продолжување на рокот за примена на новиот режим на регистарски таблички на девет месеци поради постоењето опасност од ескалација на безбедносната ситуација во северниот дел од Косово, Владата на Косово на 1 ноември започна со примената на ова одлука.
Одлуката на Владата е мерките за санкционирање постепено да се воведуваат. Првата фаза предвидува издавање предупредувања на сопствениците на возилата кои имаат таблички со ознаки на косовските градови кои ги издава СУП на Србија.
Меѓутоа, регионалниот директор на Косовската полиција за север соопшти дека припадниците на Косовската полиција од српската заедница во северниот дел на Косово одбиваат да ја спроведуваат наредбата на Владата на Косово за казнување на граѓаните поради возила кои не се пререгистрирани со РКС таблички, поради што в. д. директорот на Полицијата на Косово го суспендирал.
Истовремено, Српската листа најави дека на издавањето на првите казни остро ќе се одговори и ќе биде даден силен отпор со сите демократски средства.
Според одлуката на Владата на Косово, во втората фаза, која ќе трае од 21 ноември до 21 јануари, ќе следуваат казни во висина од 150 евра. Потоа од 21 јануари до 21 април ќе следува фаза на издавање пробни таблички, додека по 21 април, возилата со српски нелегални таблички нема да можат да учествуваат во сообраќајот. Пререгистрацијата кон легални РКС-таблички, со финансиски погодности, е можна до 31 март.
На барање на меѓународните сојузници, Владата на Косово веќе еднаш го помести првобитно планираниот рок, откако на 31 јули локалните Срби со камиони и тешка машинерија ги блокираа патиштата во северниот дел на Косово.
