Beril Çanakcı
22 Јуни 2026•Ажурирано: 22 Јуни 2026
Научниците го создадоа првиот нуклеарен часовник во светот, што претставува голем чекор кон поотпорни и потенцијално попрецизни уреди за мерење на времето кои исто така би можеле да помогнат во истражувањето на скриените тајни на универзумот, јавува Анадолу.
Според статијата објавена денес од списанието „Нејчер“, два независни тима — едниот во Европа, а другиот во Кина — создадоа функционални уреди кои го мерат времето со помош на енергетските промени во јадрото на атомот наместо преку неговите електрони, како што тоа го прават денешните атомски часовници.
Атомските часовници, кои ги поставуваат глобалните стандарди за време, се неверојатно точни, но можат да бидат чувствителни на вибрации или на температурни промени.
Нуклеарните часовници, кои го користат реткиот изотоп ториум-229 вграден во кристали, ветуваат поголема стабилност и преносливост бидејќи јадрото е заштитено длабоко во внатрешноста на атомот.
Идејата, која за првпат беше предложена пред повеќе од 20 години, стана остварлива по клучните напредоци во 2024 година кои овозможија прецизна ласерска контрола на јадрото на ториумот.
Во најновото истражување, научниците од Техничкиот универзитет во Виена, Австрија и Универзитетот Цингхуа во Пекинг искористија специјализирани ултравиолетови ласери и системи за повратни информации за да се усогласат со нуклеарното „отчукување“, овозможувајќи им на часовниците да функционираат сигурно.
Нивните први прототипови отстапуваат за околу една секунда на секои неколку милиони години — што е импресивно за прв обид, иако сè уште заостануваат зад врвните атомски часовници.
Дизајните базирани на кристали бараат помалку екстремно ладење, што ги отвора вратите за нивна употреба во навигацијата, комуникациите и во компактните уреди.
Покрај тоа што обезбедуваат попрецизно мерење на времето, овие часовници претставуваат и нова алатка во фундаменталната физика, која може да се користи за откривање на ефектите на темната материја или на минималните промени во природните константи.
