پڕۆژە یاسای بوودجەی عێراق

سلێمانی - AA
بڕیاردەری لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ئەحمەد حاجی رەشید دەڵێت لە پڕۆژە یاسای بوودجەی ساڵی 2017ی عێراقدا چەند بڕگەیەكی مەترسیدار لەسەر هەرێمی كوردستان دانراوە كە هەرێم ناتوانێت پابەند بێت پێیەوە و نایەوێت ئەو بڕگانە جێبەجێ‌ بكات.
بوودجەی پێشبینیكراوی ساڵی 2017 ی عێراق كە رۆژی دووشەممەی رابردوو لەلایەن ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراقەوە خوێندنەوەی یەكەمی بۆ كرا بە زیاتر لە 95 ترلیۆن دینار خەمڵێنراوە و پشكی 17% ی هەرێمی كوردستانی تێدا جێگیركراوە.
لە بوودجەی‌ ئەمساڵدا نرخی‌ نەوت بە 42 دۆلار بۆهەر بەرمیلێك خەمڵێنراوە، ڕێژەی‌ هەناردەی‌ نەوتیش لە رۆژێكدا 3 ملیۆن و 750 هەزار بەرمیلە، لەگەڵ 300 هەزار بەرمیل نەوتی‌ رۆژانەی‌ كەركوك و 250 هەزار بەمیل نەوتی‌ رۆژانەی‌ هەرێمی‌ كوردستان.

بڕیاردەری لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ئەحمەد حاجی رەشید لەو بارەیەوە بە ئاژانسی ئانادۆڵوی راگەیاند "پڕۆژە یاسای بوودجەی 2017ی عێراق لەسەدا 90ی كۆپی پەیستی بوودجەی ساڵی 2016 و ئەویش هی ساڵی 2015یە ، ئەوەی هەیە تەنها كۆمەڵێك ژمارە و داتا زیاد و كەمیان پێكراوە، بەنموونە رێژەی هەناردەی نەوت زیادی كردووە بەڵام هەندێكی تر لەوانە ئیراداتی غەیرە نەوتی كەمی كردووە، لەكاتێكدا هەموو خەرجییەكان لە 105 ترلیۆنەوە هاتووەتە سەر 100 ترلیۆن دینار".

حاجی رەشید لە بارەی كورتهێنانی بوودجەوە گوتی: "بڕی كورتهێنان لە بوودجەكەدا ساڵی رابردوو 19 ترلیۆن بوو ئێستا هاتووەتە سەر 21 ترلیۆن دینار، لەكاتێكدا لەكاتی سەرەتای یەكەم نوسخەی بوودجە 34 ترلیۆن بووە".

ئەو پەرلەمانتارە كوردە كە هاوكات سەرۆكی فراكسیۆنی كۆمەڵی ئیسلامی كوردستانە لە بارەی پشكی هەرێم لە بوودجە و ئەو مەرجانەی لەسەر هەرێمی كوردستان سەپێندراوە، گوتی:" پشكی هەرێمی كوردستان دانراوەتەوە بە 11 ترلیۆن، بەو مەرجەی حكوومەتی هەرێمی كوردستان رۆژانە 550 هەزار بەرمیل نەوت و داهاتە ئیتیحادییەكان رادەست بكات" .

ئەو گوتی: "یەكێك لەو بڕگە مەترسیدارانەی لەناو پڕۆژەی بوودجەدا دانراوە دەبێت هەرێمی كوردستان هەر بڕە نەوتێكی زیادەی هەبوو لە 550 هەزار بەرمیلەكە رادەستی حكوومەتی ئیتیحادی بكاتەوە، بۆیە بە بڕوای من حكوومەتی هەرێمی كوردستان نە دەتوانێت پابەند بێت بەو یاسای بوودجەیەوە، هەروەها نە دەشیەوێت پابەندی بكات پێیەوە، پابەند بوونیشی واتە پاشگەز بوونەوە لەو گرێبەستە نەوتیانە یان لەو هاوبەشییەی لەگەڵ كۆمپانیا نەوتییەكان كردوویەتی، بۆیە تووشی گەورەترین غەرامە و دادگایی كردن دەبێتەوە".

بڕیاردەری لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق باس لە مەترسی كەمبوونەوەی یەدەگی دراوی عێراقی كرد و گوتی: "یەدەگی دراوی عێراقی بە قۆناغێكی زەمەنیدا تێپەڕیوە و لە 2013 دا 84 ملیار دۆلار یەدەگی نەوتی بووە، بەڵام ئێستا گەیشتووەتە كەمتر لە 50 ملیار دۆلار واتە نزیكەی 34 ملیار دۆلار كەمی كردووە كە زۆربەی زۆری بە بۆنەی مەزاداتی دراوەوە بووە كە یەكێكە لە دەرچەكانی گەندەڵی لە عێراقدا، بۆیە پێویستە عێراق چاوبە سیستەمی نەقدی خۆی بگێڕێتەوە ئەگینا هێندەی تر ئەو یەدەگە كەمتر دەكات و وڵاتەكە دووچاری گرفت دەبێتەوە".

ئەو ئاماژەی كرد بەوەی شەڕی ئێستا دژی داعش و رزگاركردنەوەی مووسڵ رۆژانە تێچووی زۆر لەسەر عێراق هەیە كە حكوومەت ئاشكرای ناكات، هەروەها ئاوەدانكردنەوەی ناوچەكەش لە دوای رزگاركردنەوەی بوودجەیەكی گەورەی دەوێت، ئەوەش عێراق دەخاتە ژێر قەرزێكی نێودەوڵەتییەوە.