САРАЕВО
Претседателот на Партијата за демократска акција (SDA) на БиХ и претседател на Домот на народите на Парламентарното собрание на БиХ, Бакир Изетбеговиќ, во интервју за Aгенција Анадолија рече дека од српскиот претседател Александар Вучиќ очекува однесување во согласност со она што упорно се обидува да биде, миротворец, човек што ги подобрува односите, а проектот за Автопатот Сараево - Белград, според него, може да помогне во намалувањето на тензиите меѓу Србија и Босна и Херцеговина.
Говорејќи за односите меѓу Босна и Херцеговина и Србија, по приведувањето и притворот на државјанинот на БиХ, Един Врањ, Изетбеговиќ потсети дека Обвинителството на БиХ потпишало протокол со релевантните српски институции и дека според тој протокол приведувањето не требало да се случи.
„Нашето Обвинителство има протокол потпишан со Србија, кој третира такви работи, и според тој протокол, ова не требаше да се случи. Господинот Врањ беше сослушан во Обвинителството, неговиот случај поврзан со оваа работа беше затворен, таму утврдија дека тој не е виновен и тоа требаше да и се каже на српската страна. Ако не пред самиот инцидент, тогаш потоа, да се инсистира човекот да биде пуштен на слобода. Министерството за правда на БиХ треба да биде поактивно кога станува збор за граѓаните на Босна и Херцеговина. Ние имаме познати проблеми со нашето Обвинителство, па тоа и се случи, и Министерството за надворешни работи на БиХ им предложи на граѓаните кои учествуваа во одбраната на Босна и Херцеговина да не одат во Србија. Оваа работа мораме да ја решаваме со претседателот на Србија, кој еднаш зборува убаво за Босна и Херцеговина и односите со Бошњаците, а потоа дозволува вакви работи. Тогаш дозволи (Александар, забелешка на авторот) Вулин да зборува за работи за кои не треба да зборува, дозволи (Милорад, заб. на авт.) Додик во негово присуство да зборува работи кои удираат на интегритетот на БиХ“, изјави Изетбеговиќ, и додаде:
„Очекуваме поинакво однесување на претседателот на Србија во согласност со она што упорно се обидува да биде, односно миротворец, човек што ги подобрува односите, кој е добар со муслиманите во светот и со Бошњаците на Балканот.“
Според неговите изјави, сегашните односи на Босна и Херцеговина со Србија не се најлоши кога станува збор за периодот од крајот на војната до денес, а дојде до одредена експанзија на српско влијание и некој сесрпски обид, повторно процут на некој национализам, некоја тенденција за доминација во регионот, не само во Србија.
„Од друга страна, бошњачката позиција донекаде ослабе, поминаа 30, од некои настани, 25 години. Европа и Западот имаат проблеми со радикализмот што се повикува на исламот. Така, некои односи се сменија. Русија е многу посилна отколку што беше пред некои 20 години. Доаѓа Кина, која е ривал со Соединетите Американски Држави и со земјите со кои имаме добри односи, на кои се потпираме. Така, некои баланси се сменија таму и имаше процут на она што само го кажав. Но, според мое мислење, сево ова може да се реши преку една комуникација. Мислам дека на Србија ѝ се потребни добри односи на Балканот, дека ѝ се потребни добри односи со Европската Унија, со пријателите на Босна и Херцеговина, со исламските земји, со Турција, затоа очекувам работите таму да се нормализираат, да се откаже од она што го прави сега“, рече Изетбеговиќ.
Toj потсети дека Србија создала страшен проблем во Босна и Херцеговина пред 25 години. Изетбеговиќ нагласи дека „штетата причинета врз човечките животи воопшто не може да се измери“ и потсети дека материјалната штета е огромна, и дека животот е запрен, земјата е уништена...
„Сѐ дојде од Белград. До 2000 година, офицерите кои се бореа во Босна и Херцеговина беа платени таму. Ништо што се случи, вклучително и геноцид, не беше без учество на Србија, и таа би требало да се воздржи од тоа да им суди на бранителите на Босна и Херцеговина, да ги апси, да дава засолниште на воените злосторници на кои им е пресудено во БиХ. Очекувам едно созревање на тие односи, и пред сѐ, Србија да престане да прави вакви работи“, изјави Изетбеговиќ.
- Помош на Турција за нормализирање на односите во регионот
Изетбеговиќ смета дека за да се подобрат односите во регионот, мора да се водат разговори.
„Не знам кога ќе се одржи трилатерален состанок Турција - БиХ - Србија, со оглед на моменталните односи, бидејќи претседателот и членот на Претседателството на БиХ, Жељко Комшиќ и Шефик Џаферовиќ, не сакаа да одат во Белград на последниот Самит. Но, мора да се одржат разговори. Меѓутоа, нормализација на тие односи и малку поинаков став на Србија би биле неопходни доколку сакаме навистина искрено да ги подобриме односите, да поминеме низ трилатерални средби, преку разни други формати каде што Турција секако може да помогне, затоа што Турција мудро ја води својата политика и дипломатија. Претседателот Реџеп Таип Ердоган се позиционира, тој е пријател на Босна и Херцеговина и на Бошњаците, тој се обидува да биде пријател на Србите, да смирува, тоа сигурно ќе има влијание“, објасни Изетбеговиќ.
Изетбеговиќ смета дека самиот Автопат Сараево - Белград треба да биде голем проект кој принудува на заедничка работа и труд, бидејќи тоа е заеднички интерес на Србија и Босна и Херцеговина и на Србите и Бошњаците, како и на Хрватите.
„Проектот за Автопатот Сараево - Белград“, додаде Изетбеговиќ, „може да помогне во намалувањето на тензиите меѓу Србија и БиХ.“
Меѓу главните пречки за почеток на изградбата на автопатот на територијата на БиХ, Изетбеговиќ ја наведе бавноста на босанскохерцеговската страна.
„Србија веќе многу гради. Сѐ започна со разговор пред четири или пет години. Вучиќ, Ердоган и јас во Анкара. Вучиќ го гради својот дел. Едноставно, нема иницијатива од наша страна. Недостигаат одговори од страна на Турците, исто така. Никогаш не сме добиле прецизни одговори, во смисла на кредити и трошоци за работа, но тоа треба да се праша. Да се одреди траса, да се биде заинтересиран. Тоа е наша придобивка, тоа не е бенефит на Турција. Луѓето сакаат да ни помогнат, треба да ги добиеме тие одговори, каде оди трасата, да започнеме со проектирање, експропријација на земјиште, едноставно, да бидеме активни“, изјави Изетбеговиќ.
- Рано е за проценка на потезите и најавите на високиот претставник
Изетбеговиќ смета дека сѐ уште е рано да се оценува работата и потезите на новиот висок претставник на меѓународната заедница во Босна и Херцеговина, Кристијан Шмит.
„Прво дојде во многу непогоден момент, момент на еден бунт поради одлуката за донесување на законот со кој се забранува негирање на геноцидот и славење на злосторниците. Русија и Кина го доведоа во прашање неговото именување, тој има позиција која е разнишана. Мислам дека тоа е една од причините поради кои канцеларката Ангела Меркел отиде во Белград, да ја смири таа работа. Некои од неговите изјави се премногу тенденциозни. Бошњаците понекогаш се премногу чувствителни, не се сигурни“, изјави Изетбеговиќ.
„Јас им верувам на Германците, дека тоа се конкретни луѓе и нема да се стават на ничија страна, ќе ја извршуваат својата работа. Очекувам од еден голем германски политичар, кој ја претставува германската политика која не знае за откажување, не знае за порази, да ѝ помогне на Босна и Херцеговина“, додаде тој.
