Пишува: Заки Шаих
- Авторот е аналитичар од Велика Британија кој има соработувано со универзитети во три земји од Централна Азија.
ЛОНДОН (АА) - На неодамнешните самити, Организацијата на Договорот за колективна безбедност (CSTO), предводена од Русија, и Шангајската организација за соработка (SCO), предводена од Кина, покажаа дека ќе ги координираат чекорите кон воспоставување регионална стабилност и мир во Авганистан.
Значаен развој на маргините на самитот на Шангајската организација за соработка на 17 септември беше понудата на Таџикистан да посредува помеѓу талибанците и таџичките фракции кои се во конфликт за долината Паншир, со намера да се воспостави мир во Авганистан. Пакистан, како и Кина, ги поддржаа овие напори за посредување.
Така, Шангајската организација за соработка служи како форум кој им овозможува на Таџикистан и Пакистан да ги приспособат своите позиции во согласност со целокупната стратешка парадигма за справување со заедничките предизвици за регионот. Овие иницијативи ќе им помогнат на двете земји да ги координираат своите напори во насока на ресетирањето на Авганистан, што не исклучува ниту една етничка група во поделбата на власта. Ваквите чекори може да им овозможат на засегнатите страни да го унапредат билатералното разбирање во корист на регионалниот напредок и стабилноста, и да искористат многу поголеми можности за соработка.
По самитот на Шангајската организација за соработка, кинеските експерти истакнаа дека преземањето на власта од страна на талибанците во Авганистан довело до појава на многу неизвесности што можат да претставуваат предизвици за регионалната стабилност. Во време кога поради пандемијата некои од земјите членки на Шангајската организација за соработка се соочуваат со економски потешкотии, ризиците од општествени немири може да ги зголемат проблемите.
Според Динг Ксијаоксинг, познат кинески експерт за евроазиски прашања, доколку земјите преземат неповолни мерки во геоконкурентската сфера, тие би можеле да влијаат на регионалната стабилност, нарушувајќи го регионалниот поредок. Тој истакна дека хаотичното американско повлекување на војниците „наметна немир во Авганистан со директна последица за Централна Азија“.
Тој понатаму вели дека со земјите членки на Шангајската организација за соработка во соседството на Авганистан, организацијата може да биде идеална платформа за дијалог за да помогне во решавањето на предизвиците со кои се соочува Авганистан. Има голема можност за Шангајската организација за соработка да одигра улога на координирање, да ги приближи ставовите на нејзините различни членки кон унапредување на мирот и стабилноста во Авганистан.
- Координирачките напори на Москва и Пекинг -
На самитот, земјите членки на Шангајската организација за соработка ставија акцент на инклузивната влада во Авганистан со учество на претставници на сите етнички, религиски и политички групи во авганистанското општество.
И Москва и Пекинг покажаа меѓусебно разбирање за потребата од координирани напори за обезбедување стабилност во Авганистан, прашање што привлече големо внимание на самитот на Шангајската организација за соработка.
Во постоечките околности, Русија ќе се стреми кон оптимална соработка со Кина за широк спектар прашања. Охрабрувајќи ги клучните страни да разговараат едни со други, и Русија и Кина се стремат да ги намалат шансите за враќање на НАТО во Авганистан под изговор за влошување на безбедносните услови.
Меѓу лидерите од Централна Азија, претседателот на Казахстан, Касим-Џомарт Токаев, изјави дека неговата земја ќе ја прошири интеракцијата со своите регионални партнери со цел да го спречи протокот на штетна идеологија, дрога и нерегулирана миграција од Авганистан.
Евроазиската економска унија предводена од Москва и Шангајската организација за соработка потпишаа меморандум за соработка во Душанбе, што ќе послужи како основа за формирање на големо евроазиско партнерство. Тоа ќе овозможи поедноставување на проблемите, аеродинамичност на протоколот за документација за дозвола за карго протокот, рече Михаил Мјасникович, претседател на Одборот на Евроазиската економска комисија.
Земјите членки на Шангајската организација за соработка ги одобрија плановите за соработка за периодот од 2022 до 2024 година за борбата против тероризмот, сепаратизмот и екстремизмот, како и плановите за имплементација на Стратегијата за борба против дрогата на Организацијата и за меѓународната безбедност на информациите за периодот до 2023 година.
- Кина ќе спроведе мека моќ -
Донесени се одлуки за подобрување на механизмите за справување со предизвиците и заканите по безбедноста на земјите членки на Шангајската организација за соработка.
Во врска со она што може да биде најдобро за регионот, некои набљудувачи велат дека иницијативите предводени од Шангајската организација за соработка имаат поголеми шанси за стабилизирање на ситуацијата, спречување имплозија на Авганистан, помагање на Пакистан и државите од Централна Азија да дадат позитивен придонес и во иднина да го олеснат растот на економијата и трговијата долж кинеската иницијатива „Еден појас, еден пат“.
Самитот на Шангајската организација за соработка ја донесе повеќеаспектната соработка меѓу земјите членки на едно ново ниво. Беше дадено зелено светло за почеток на процесот за прием на Иран во Организацијата. Тоа ќе му овозможи на Техеран делумно да го намали притисокот предизвикан од економските санкции и дипломатската изолација наметната од западните земји.
Во месеците што доаѓаат, Кина може да го наметнува своето влијание преку мека моќ, користејќи економски инструменти за да ги приближи државите од Шангајската организација за соработка поблиску до кругот на влијание на земјата што се шири.
* Мислењата изразени во овој текст припаѓаат на авторот и нужно не ја одразуваат уредувачката политика на Агенција Анадолија (АА).
