Hemn Baban
24 کانوونی یەکەم 2015•نوێکردنەوە: 25 کانوونی یەکەم 2015
دكتۆر كەمال كەركووكی دەڵێت ئەگەر گەلی كوردستان بڕیاری سەربەخۆیی بدات زلهێزەكانیش پاڵپشتیی لێ دەكەن و كەم وڵات دەمێننەوە دژی سەربەخۆیی بن.
پێشتر سەرۆكی گەورەترین دەزگای یاسادانان و چاودێری هەرێمی كوردستان بوو كە پەرلەمانەكەیەتی، ئێستا دوای فڕێدانی بۆینباغەكەی جلە كوردییەكەی لەبەركردووەتەوە و بەو پۆستاڵانەی لەپێیدایە لەگەڵ دەمانچەكەی سەر پشتێنەكەی سەركردەیەكی سەربازییە و لەسەر یەكێك لە بەرزاییەكانی پشت شارۆچكەی دووبزی سەربە پارێزگای كەركووك شەڕی چەكدارانی داعش دەكات، بەرپرسی میحوەری رۆژئاوای كەركووك دكتۆر كەمال كەركووكی لەنێو چەندین نەخشەی سەربازیی و ئۆتۆمبیلی سەربازییەوە بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو بەسووربوونێكی زۆرەوە باس لە سەربەخۆیی هەرێمی كوردستان دەكات.
دكتۆر كەمال كەركووكی لە هەڤپەیڤینێكدا لە نێو بارەگای میحوەرەكەی "رۆژئاوای كەركووك" لەبارەی پرسی ریفراندۆم كە چەند رۆژێك لەمەوبەر سەرۆكی هەرێمی كوردستان باسی لێوەكرد و ئاماژەی بۆ ئەوە كرد كە دەست پێبكرێت دەگەڕێتەوە بۆ بنچینەی مێژوویی و دەڵێت سەربەخۆیی كوردستان واقیعێكە دەبێت ببێت، پێش جەنگی جیهانی یەكەم بەدرێژایی مێژوو هیچ رۆژێك هەرێمی كوردستان سەر بەم عێراقەی ئێستا نەبوو كە بە ستەم و ناعەدالەتی درووست كراوە، لە تكریت و چیای حەمرین بەسەرەوە پێیان دەگوت كوردستان و لە تكریت و چیای حەمرین بەخوارەوە واتە رۆژئاوای پێیان دەگوت عێراقی عەرەبی، رۆژهەڵاتەكەی پێیاندەگوت عێراقی عەجەم.
ئەو دەشڵێت "پاش جەنگی جیهانی یەكەم وڵاتانی زلهێزی براوە لە جەنگ ئەم عێراقەیان بەم سنوورەی بەزۆر درووست كرد و گوتیان دەبێتە بەهەشت بۆ هەموو لایەك، بەڵام دیارە بووە بەدۆزەخ و گەلی كوردستان لەنێو ئەم سنوورە تووشی جینۆساید بوو، فسفۆر و ناپاڵم و چەكی كیمیاییشی بەرامبەر بەكارهێنرا، بۆیە ئەو ئەزموونە شكستی پێهات، پاش هاتنی هاوپەیمانان و لادانی سەدام لەسەر دەسەڵات گوتیان عێراق بمێنێتەوە بەڵام بە فیدڕاڵی، ئەوەبوو دیسانەوە ئەوەش شكستی هێنا ئەوەتا بوودجەی هەرێم بڕدرا، بوودجەی پێشمەرگە نادرێت، گەلەكەمان لە شنگال تووشی جینۆساید بوویەوە، ئەوەش شكستی هێنا".
باس لە ئێستای عێراقیش دەكات و دەڵێت "ئێستا كە سەیری عێراق دەكەیت عەرەبێكی سوننە رازی نییە نە كورد و نە شیعەی عەرەب سەركردایەتی بكات، پێچەوانەشی راستە، كوردیش قبووڵی ئەوە ناكات عەرەبی سوننە یان شیعە یان هەردووكیان سەركردایەتیی بكەن، بۆیە هەندێك وڵات كە دەیانەوێت عێراق وەكو خۆی بمێنێتەوە لە بەرژەوەندیی خۆیاندایە".
بەرپرسی میحوەری رۆژئاوای كەركووك و سەرۆكی پێشووی پەرلەمانی كوردستان لە درێژەی قسەكانیدا بۆ ئانادۆڵو دەڵێت "ئێستا بەپێی یاسای نێودەوڵەتی و بڕیارەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان وڵاتێك كۆنتڕۆڵی بەسەر ئاسمانەكەی نەمێنێت پێی دەگوترێت سەروەریی ناتەواوە، عێراق كۆنتڕۆڵی لەسەر ئاسمان و زەوییەكەی و ژێر زەوییەكەی و سامانەكەی و ئاوەكەی و دیپلۆماسییەتەكەشی نییە، بۆیە بەو واقیعەی ئێستا هەیە پێویستە عێراق سێ دەوڵەت بێت، كوردستان، شیعەستان، سوننەستان كە پێویستە هەركەس لەماڵی خۆی بێت و دراوسێی باش بن بۆ یەك، ئیدی ئەو دراوسێیانە نابنە هەڕەشە بۆ دراوسێكانییان و بۆ رۆژئاوا".
دەشڵێت "باشترە ئەوەی كە بەڕێز سەرۆكی هەرێم داوای كردووە و پێشتر داوای كردووە بۆ ئەوەیە گەلی كورد بڕیار لەچارەنووسی خۆی بدات كە ئەوە بڕیارەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان و یاسای نێودەوڵەتیش پاڵپشتیی دەكەن، ئەمڕۆ گەلی كوردستان بەگشتی لەگەڵ سەربەخۆییدایە، گەلی كوردستان لەسەربەخۆیی یەكڕیزە و لە ریفراندۆمێكدا سەربەخۆی و سەقامگیری و ئاشتی دەوێت.
گوتیشی: "جەنابی سەرۆك داوا دەكات بۆ ئەوەی ئەو ریفراندۆمە ئەنجام بدرێت بۆ ئەوەی دونیا بزانێت كە كورد چی دەوێت، دڵنیام بۆ ئەوەیە سەربەخۆ بین، ئەوەی دژی دەوڵەت بوونی كوردستانیشە دەبێت رێز لە رای گەل بگرێت".
كەمال كەركووكی ئاماژە بە كۆبوونەوەیەكیش دەكات كە بەمنزیكانە لەنێوان لایەنەكانی سیاسیی هەرێم بۆ ئەو مەبەستە بەڕێوەدەچێت و دەڵێت "ئێستا رێزدار جەنابی سەرۆك لەگەڵ لایەنەكانی سیاسیی دیكە وەكو پارتی دیموكراتی كوردستان و سەرۆكی هەرێم دەیەوێت پێكەوە دیالۆگێك بكەین بۆ ئەوەی ریفراندۆم و كات و شێوازەكەی دیاری بكرێت و نابێت دوا بكەوێت، چونكە گۆڕانكارییەكان زۆر بەپەلە روودەدەن، ئەگەر دوابكەین گۆڕانكارییەكان لەبەرژوەندیی گەلی كورد نابێت، لەگەڵ لایەنەكان لەوباەریەوە قسە دەكەین، بەدڵنیاییەوە خەڵكی ناوچە دابڕاوەكانیش لەو ریفراندۆمە بەشداردەبن".
دەشڵێت "پاش بەجێهێشتنی ئەم ناوچانە لەلایەن سوپا و پۆلیس و سەحوەكانی عێراقەوە، پێشمەرگە بەخوێن و بەو چەكە سادەیە گرتیانەوە، بۆیە مەحاڵە جارێكی دیكە سوپایەكی فاشیل و هەڵاتوو و رووخاو كە گەلەكەی لەپێش داعش جێهیشت چارەنووسی ئەو خەڵكە بەدەینەوە دەستی".
كەركووكی سەبارەت بە رێككەوتنامەی سایكس پیكۆشەوە دەڵێت زەرەری زۆر بوو، روونیشی دەكاتەوە "رێككەوتننامەی سایكس پیكۆ تەواو مرد، دەبێت بنێژرێت و نەخشەیەكی دیكە بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دابڕیژرێتەوە، گەلی كوردستانیش لەنێو ئەو نەخشەیە پاش ئەو هەموو كارەساتەی كە بەسەری هاتووە و پێشمەرگە كە رۆڵی لە دژی داعش بینی جێگیر ببێت و گەلەكەی بەختەوەربێت".
لەبارەی ئەو دەوڵەتە كوردییەشی كە سەركردەكانی هەرێمی كوردستان زوو زوو باسی لێوەدەكەن و پاڵپشتیی نێودەوڵەتی "سەرباری ئەڵمانیا و ئیسرائیل وڵاتی چیكیش پشتیوانی خۆیان بۆ دەوڵەتی كوردی راگەیاندووە، ئەگەر ئەوانەی بیانەوێت خزمەتی دیموكراسی و مرۆڤایەتی بكەن ئەبێت پشتیوانی لێ بكەن، ئەگەر وڵاتێك خۆی بە دیموكراسی بزانێت دەبێت پشتیوانی ئەوە بكات هەر گەلێك لەسەر خاكەكەی خۆی چۆنی بوێت بژیت، ئەگەر خۆمان بڕیار بدەین ئەوانەی دەمێننەوە لەدژی سەربەخۆیی ئێمە كەمینەن، بڕوام وایە زلهێزەكانیش وەكو ئەمریكا و رووسیا و دژی نابن".
كەركووكی دەشڵێت "عێراق لەرووی كردەیی و یاساییە هەڵوەشاوەتەوە، ئەوەی لەسەر ئەو بنەمایە كاربكات عێراق وەكو جارانی لێ بێت خەیاڵی خاوە، بەشێكی لەدەست داعشە، هەرێمی كوردستان سەربەخۆیە و دەستوورییە، نایەڵین دەستوەردان هەبێت، چونكە ئەو عێراقە لەسەر بنەمای هەڵە بونیادنراوە، بۆیە چارەسەری راست ئەوەیە هەركەس لەماڵی خۆی بێت".
لە تەوەرێكی دیكەی هەڤپەیڤینەكەیدا لەگەڵ ئاژانسی ئانادۆڵو بەرپرسی میحوەری رۆژئاوای كەركووك دكتۆر كەمال كەركووكی لەدرێژەی قسەكانیدا باس لەشەڕی داعش دەكات و دەڵێت ئێستا داعش زۆر دوورخراونەتەوە و شوێنەكانی ستراتیجی ئەم ناوچەیە لە رۆژئاوای كەركووك لە دەستی پێشمەرگەیە، ئاو و نەوت و غاز و وێستگەی كارەبا، شارە گرنگەكان جگە لە حەویجە لەدەستی پێشمەرگەیە، داعش تێكەڵی گوندەكانی عەرەبی سوننەنشین لە دەورووبەری حەویجە و رەشاد و زاب و ریاز و شەرگات و بەلای مووسڵەوە لەوێن، بەڵام هەوڵ دەدەن بەرەو پێشەوە بێن، بەڵام رۆژانە لێیان دەدرێت.
دەشڵێت "داعش دەیەوێتَ زەرەر بگەیەنێت و شانەی نووستوویان هەبێت و ئێستاش هەیانە، دەیانەوێت بەناوی ئاوارەوە و ئەوانەی لەدەستی داعش رادەكەن دزە بكەن، چەندین كەسمان لەوان بەوشێوەیە گرتووە".
دەشڵێت كە داعش لەخۆكۆكردنەوە و زیادكردنی چەكدارەكانییەتی لە حەویجە و گوندەكانی دەورووبەری، لەگەڵ ئەوەشدا دەڵێت "جارێكی دیكە ناتوانن زەوی بگرنەوە، ئاماژە بۆ ئەوەش دەكات كە تا ئێستا لەسەرەتای شەڕی داعشەوە لە میحوەرەكەی ئەواندا هەزار و 475 چەكداری داعش كوژراون".
كەركووكیش هاوشێوەی زۆرێك لە سەركردەكانی كوردستان گلەیی لە كەمی چەكی پێویست بۆ دژایەتیكردنی زیاتری داعش دەكات و دەڵێت "چەك ناردن كەم و زیاد دێت، بەڵام هەڵەكەی لەوێدایە كە راستەوخۆ نایەت بۆ پێشمەرگە، دەدرێتە بەغدا كە سەروبنی دەكات و بێ كەڵكی ئەكات و دوای دەخات وای لێ دێت كەڵكی نامێنێت كە ئەوەش بە ئەنقەست دەكرێت، بۆیە من گوتوومە ئەگەر چەك لە بەغداوە بۆ ئێمە بێت من نامەوێت و مەینیرن".
سەرباری ئەوەش سوپاسی ئەڵمانەكانی كرد بۆ ئەو چەكی میلانەی كە بە قسەی ئەو سوودی زۆری هەبووە، لەگەڵ چەكی تی 84، دەشڵێت" پێویستمان بە چەك و تەقەمەنییە زیاتر، ئەوەندەمان لەبەردەستە دەبێت دەستی پێوەبگرین، هەروەها پێویستمان بە ئامێری مین هەڵگرتنەوە هەیە".
ئەو سەركردە سەربازییە كە ئەندامی مەكتەبی سیاسیی پارتی دیموكراتی كوردستانیشە، لە درێژەی قسەكانیدا باس لە چەكەكانی داعش و سەرچاوەی داراییان دەكات و دەڵێت"داعش چەكی زۆری هەیە، سەرچاوی داراییان ئەو نەوتەیە كە هەیانە، ئێمە بە هاوپەیمانانمان گوتووە كە ئەو بیرە نەوتییانەیان بسووتێنن كە بە بۆچوونی من داعش لەرووی داراییەوە ئیفلیج دەكات".
سەبارەت بە هەڕەشەی بەكارهێنانی كیمیاییش لەلایەن داعشەوە كەركووكی دەڵێت هێشتا ئەو هەڕەشانە ماوە، هێما بۆ ئەوەش دەكات كە ماوەیەك لەمەوبەر ویستوویانە هێرشێكی قورس بكەن، بەڵام هەوڵەكەیان شكستی پێهێنرا و چەكەكانییان لەناوبران، دەشڵێت" ئێستا زانیارییمان هەیە كە خەریكی درووستكردنی چەكی كیمیایی دیكەن".
سەرباری ئەوەی لە میحوەری شەڕدایە كەركووكی باس لەوە دەكات كە حزبەكەی دەرگای گفتوگۆی دانەخستووە و ئامادەی دانیشتنە لەگەڵ بزووتنەوەی گۆڕان بێ ئەوەی هیچ مەرجێك بۆ دانیشتن هەبێت.
لە كۆتایی قسەكانیشدا بەرپرسی میحوەری رۆژئاوای كەركووك دكتۆر كەمال كەركووكی لەبارەی رووداوەكانی نێوخۆی توركیاوە بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو گوتی: "شەڕ لەبەرژەوەندیی كەسدا نییە، ئومێدمان دەكرد لە توركیا رەوشەكە نەگاتە ئەو بارودۆخەی ئێستا، ئێستاش كە گەیشتووە ئومێد دەكەین بە ئاشتی و دیالۆگ كێشەكان چارەسەر بكەن، بە شەڕ و بە زۆر گەلی كورد لەناوناچێت و بە شەڕ و بەزۆر توركیا لەناوناچێت، بۆیە باشترە هەردوولا بیر بكەنەوە كێشەكان چارەسەر بكەن بە دیالۆگ، كێشەی كورد لە توركیا هەیە و پێویستی بە چارەسەرە بە شەڕ و بە تۆپ چارەسەر نابێت، پێویستە ئەوانەی شەڕ دەكەن بە دیموكراسی و ئاشتی چارەسەری بكەن".
دەشڵێت "زۆر كەس هەولێیدا بە تۆپ و تەیارە كورد لەناوببات و نەیتوانی، كوردیش نەیتوانی ئەو رژێمانەی ستەمییان لێ كردووە بە شەڕ لەناو ببات، بۆیە ئەگەر لە توركیا كوردێك بكوژرێت تورك زەرەر دەكات و توركێكیش بكوژرێت كورد زەرەر دەكات، هەردوولایان لە كوشتنی كورد یان تورك زەرەر دەكەن، بۆیە باشترە رۆژێك زووتر دابنیشن و بە گفتوگۆ كێشەكان چارەسەر بكەن".
