ИСТАНБУЛ (АА)
– Идрис ОКУДУЏИ
Постојат недоразбирања во односите меѓу Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати (ОАЕ), кои се сојузници меѓу земјите од Заливот долги години, од различни причини, пред сè од економски интереси.
Ријад и Абу Даби, двата важни сојузници на Персискиот Залив, беа во прв план со своите регионални интервенции, како што се кризите во Сирија и Либија, особено во Јемен, од 2017 година кога престолот го презеде принцот Мохамед бин Салман од Саудиска Арабија.
Досега дејствуваа заедно и спроведуваа блокади врз соседните земји, како што е Катар, на кој гледаат како закана.
Сепак, од неодамна се појавија конфликти меѓу двете земји, особено поради економските интереси и конкуренцијата во оваа област.
- Саудиска Арабија повикува на „мали отстапки“, ОАЕ игра улога на „жртва“
Во јануари 2021 година, администрацијата на Саудиска Арабија презеде чекор за помирување покрај со ОАЕ и Бахреин во Заливот, и со Египет и Катар.
Саудиска Арабија, продолжува да ги подобрува своите односи со Катар на повеќе нивоа. Од друга страна, ОАЕ до денес одржува растојание во своите односи со Катар.
Во текот на изминатите неколку дена, обидот на Организацијата на земјите извознички на нафта (ОПЕК) да не го зголемува производството на нафта го изнесе на виделина раздорот меѓу Саудиска Арабија и ОАЕ, двете земји од Заливот, богати со нафта.
На чело на несогласувањата меѓу Абу Даби и Ријад е фактот дека двете земји не постигнаа договор за производната политика на дводневните состаноци на ОПЕК од 2 јули.
Саудиска Арабија и Русија сакаат договорот, што беше донесен во март 2020 година и ќе заврши во април, да биде продолжен до крајот на 2022 година. Од друга страна, ОАЕ, тврдејќи дека се неправедно третирани, го отфрлаат договорот под сегашните услови, жалејќи се дека квотата за производство е мала.
По приговорот на Абу Даби, министерот за енергетика на Саудиска Арабија, Абдулазиз бин Салман, во изјава за телевизијата „Ел Арабија“ вчера критикуваше дека тој присуствувал на состаноците на ОПЕК околу 34 години и дека претходно не наишол на такво барање.
Бин Салман рече дека на состанокот што ќе се одржи денес „успехот може да се постигне со малку отстапки и рационалност“.
Министерот за енергетика на ОАЕ, Сухејл ел-Мазрои, кој сакаше да даде информации за спорот, вчера за американската телевизија „Блумберг“ изјави дека неговата земја не прифаќа продолжување на договорот до 2022 година, доколку не се зголеми капацитетот за производство на нафта.
Сухејл ел-Мазрои исто така додаде дека ОАЕ се залагаат за безусловно зголемување на производството на нафта.
Во изјавата за телевизијата „Скај њуз“ со седиште во ОАЕ, Ел-Мазрои рече дека неговата земја „бара правда“ со новиот договор од април 2022 година.
Донесена е одлука состанокот да продолжи и денес бидејќи не беше постигнат консензус меѓу двете страни.
Според условите на договорот на ОПЕК во 2020 година, дневниот капацитет за производство на нафта на ОАЕ е ограничен на 3 милиони и 200 илјади барели.
- Саудиска Арабија ги прекина сите летови кон ОАЕ
За време на несогласувањата меѓу соседните земји во врска со квотата за производство на нафта, Саудиска Арабија, повикувајќи се на Ковид-19, одеднаш соопшти дека сите летови кон ОАЕ ќе бидат прекинати од 4 јули.
Покрај ОАЕ, прекинати се и летовите кон Авганистан, Виетнам и Етиопија.
- Официјалниот претставник на Хамас, Мешал, повика на обновување на односите со Саудиска Арабија
Во периодот кога продолжуваат недоразбирањата во ОПЕК, поранешниот лидер на движењето Хамас, Халед Мешал, даде ексклузивно интервју за телевизијата „Ал Арабија“ на Саудиска Арабија.
Во интервјуто за „Ал Арабија“, официјалниот претставник на Хамас, Мешал, го повика Ријад за да се вратат односите со Саудиска Арабија како што биле порано.
Под нормални околности, ОАЕ и Саудиска Арабија со Мешал и другите претставници на Хамас, кои го прифаќаат ставот за Муслиманското братство (Ихван), што го сметаат за закана, одржуваат политика од дистанца.
Минатиот јуни министерот за надворешни работи на ОАЕ, Абдула бин Зајед Ал Нахјан, ги повика сите западни земји да ги признаат Хамас, Ихван и Хезболах како терористички организации.
Како резултат на договорот за нормализација потпишан со Израел во септември 2020 година, Абу Даби се однесува кон Хамас исто како Тел Авив.
Во последниве години, кога сојузот меѓу Саудиска Арабија и ОАЕ го достигна својот врв, Ријад исто така се дистанцираше од движењето Хамас.
- Економски судири
Саудиска Арабија на 16 февруари донесе серија важни одлуки за диверзификација на економијата, исто како што го направија тоа ОАЕ за да не се потпираат единствено на нафтата.
Администрацијата на Ријад им рече на сите меѓународни компании со висок потенцијал на потрошувачкиот пазар дека ќе добијат значителни тендери во Саудиска Арабија доколку нивните регионални претставништва бидат преселени во Саудиска Арабија.
Генерално компаниите што работат во земјите од Заливот имаат свои канцеларии и оперативни бази во Дубаи и Абу Даби. Условот на Ријад компаниите да се преселат во Саудиска Арабија се толкуваше како друга димензија на економскиот конфликт меѓу двете земји.
- Започнаа движење во Јемен паралелно со ненадејниот развој на настаните меѓу двете земји
Напнатоста меѓу Саудиска Арабија и ОАЕ се почувствува и во Јемен, каде што тие дејствуваа заедно многу години.
Администрацијата на Ријад му овозможи на Јужниот транзициски совет, поддржан од ОАЕ и јеменската Влада, да се состанат во Саудиска Арабија на 2 јули и му порача да се придржува до Договорот од Ријад.
Во писмената изјава по состанокот, Министерството за надворешни работи на Саудиска Арабија предупреди дека создавањето тензии во политиката и медиумите во Јемен и извршувањето политички и воени назначувања од страна на Јужниот транзициски совет не се во согласност со Договорот од Ријад.
Во изјавата беше наведено дека е постигнат договор за проблемите со напнатоста меѓу страните во Јемен.
На 3 јули, неколку часа по состанокот во Саудиска Арабија, Јужниот транзициски совет поддржан од Абу Даби соопшти дека го загубил воениот штаб во јужниот град Ебијан од единиците на јеменската Армија.
Во изјавата објавена на веб-страницата на Јужниот транзициски совет се закани дека нивните сили нема да стојат со празни раце и дека „ќе наплатат за тоа“.
Саудиска Арабија го гледа како закана за нејзината национална безбедност заземањето на главниот град Сана и другите стратешки населени области во јужниот сосед Јемен од страна на Хусите.
Од друга страна, Саудиска Арабија ги избра ОАЕ за најголем сојузник во арапската коалиција што ја формираше во март 2015 година и го презеде ризикот за кризата со Катар, што траеше околу 4 години.
